Türkiye’nin kültür sanat hafızası için sistematik bir adım: Odak
KÜME, Türkiye’de kültür sanat alanında üretilen faaliyetleri sistematik biçimde derleyerek uzun soluklu bir bellek inşasının ilk adımını ODAK ile atıyor. Türkiye’de kültür sanat alanında gerçekleşen etkinlikler, ilk kez yazılım destekli ve sürekli güncellenen bir sistemle kayıt altına alınıyor. Kültür Medeniyet Vakfı (KÜME) tarafından geliştirilen ODAK, kültür sanat alanındaki üretimi derleyen bir çalışma olmanın ötesinde; veriye dayalı, analiz edilebilir ve sürdürülebilir bir izleme altyapısı olarak konumlanıyor.
ODAK, Türkiye genelinde kültür sanat alanında gerçekleşen faaliyetleri gün gün izleyerek bu üretimi bütüncül bir yapı içerisinde görünür kılmayı amaçlıyor. Özel geliştirilen yazılım altyapısı sayesinde Türkiye genelinde 200’ün üzerinde web kaynağı düzenli olarak taranıyor; kültür sanat alanındaki etkinlikler sistematik biçimde derlenerek sürekli güncellenen bir veri havuzunda toplanıyor. Bu yönüyle ODAK, tek seferlik bir yayın değil yaşayan ve gelişen bir kültürel bellek işlevi görüyor.
Proje, basılı yayınla sınırlı kalmadan yıl boyunca erişime açık dijital bir platform üzerinden devam ediyor. ODAK için geliştirilen bu platform, Türkiye genelinde kültür sanat alanında gerçekleşen etkinlikleri sürekli olarak izleyen, güncelleyen ve arşivleyen dinamik bir yapı sunuyor. Yazılım altyapısı sayesinde platform, düzenli aralıklarla yüzlerce farklı kaynağı tarayarak kültür sanat üretimini anlık olarak kayıt altına alıyor.
odak.kumevakfi.org dijital platformu, bir etkinlik listesi sunmanın ötesine geçerek kültür sanat alanındaki üretimin zaman, mekân, tür ve kurum eksenlerinde izlenmesine imkân tanıyor. Bu yönüyle ODAK; kültür sanat alanında dağınık halde bulunan bilgileri tek bir merkezde toplayan bütüncül bir başvuru noktası olarak kullanıcıların etkinlikleri şehir bazında takip edebilmesine, belirli dönemlere ya da sanat disiplinlerine göre filtreleyebilmesine ve yıl içerisindeki kültürel yoğunluğu karşılaştırmalı olarak okuyabilmesine imkân veriyor.
Platformda toplanan veriler, editoryal bir değerlendirme sürecinden geçirilerek, analiz edilebilir bir veri setine dönüştürülüyor. Böylece ODAK, yalnızca güncel takip imkânı sunan bir araç değil aynı zamanda geriye dönük okumalar yapılmasına, eğilimlerin tespit edilmesine ve kültür sanat alanındaki dönüşümlerin izlenmesine olanak sağlayan bir dijital bellek olarak hizmet veriyor.
Yıl boyunca sürekli güncellenen bu dijital yapı, ODAK’ın uzun vadeli vizyonunun temelini oluşturuyor. Platformun, ilerleyen dönemlerde daha fazla veri kaynağıyla genişletilmesi, yeni analiz araçlarıyla zenginleştirilmesi ve kültür sanat alanında çalışan farklı paydaşlar için daha kapsayıcı bir referans altyapısına dönüşmesi hedefleniyor.
ODAK’ın ilk çıktılarından biri olan “ODAK 2025” kitabı, yıl boyunca toplanan ve işlenen verilerin seçilmiş bir derlemesini sunuyor. Kitap, dijital platformda sürdürülen bu sürekli izleme sürecinin basılı bir çıktısı niteliği taşıyor ve bir yılın kültür sanat panoramasını görünür kılıyor.
KÜME, ODAK projesiyle kültür sanat alanında üretilen verinin akademi, kamu ve sektör paydaşları için referans alınabilir bir kaynak hâline gelmesini hedefliyor. Proje, kültür politikalarından stratejik planlamaya kadar farklı alanlarda kullanılabilecek veriye dayalı bir altyapı sunarak uzun vadeli bir kültürel hafıza oluşturmayı amaçlıyor.
