Son dönemde gündeme gelen hafıza sildirme (TMS tedavisi) olayı gerçekten mümkün mü? Uzman doktor açıkladı

Son zamanlarda bazı oyuncuların “TMS yani Transkraniyal Manyetik Uyarım-Stimulasyon yöntemiyle hafızamı sildirdim, yeniden doğmuş gibiyim” tarzındaki açıklamaları medyada sıkça yer alıyor. Açıklamalarda TMS yöntemi, genellikle “psikolojik bir travmadan kurtulma ve hafızadan kötü anıları silme” yöntemi gibi ifade ediliyor. Peki işin doğrusu ne? Bu konuyu ABD ve Güney Kore'de TMS tedavisi konusunda çalışmalarda bulunmuş TMS Tedavisi doktoru Dr. Yüksel Büküşoğlu açıkladı.

TMS nedir? Hangi hastalıkların tedavisinde kullanılır?

TMS tedavisi beyindeki sinir hücrelerine manyetik alanla uyarım uygulayıp, aktivitesini yeniden düzenleyerek etki gösteren tıbbi bir tedavi olarak dikkat çekiyor. Nörolojik ve psikiyatrik problemlerin çok defa beynin çeşitli bölgelerinde artmış veya azalmış etkinliğe yol açtığını belirten Büküşoğlu “TMS, güçlü ama kısa bir manyetik alan oluşturarak hedeflenen bölgedeki beyin aktivitesinde değişiklikler oluşturup, iyileştirip yeniden düzenlenmesi ile etki gösteren bir tedavidir. Beynin hedeflenen alanındaki hücrelerin elektriksel iletisini uyararak, doğal elektriğini aktive edip yeniden düzenlenmesi ile etki gösterir. Beynin yeterli çalışmayan doğal süreçlerini harekete geçirir” dedi.

“Gerçekten hafızayı silmek bilimsel bir fantezi”

Gerçekten hafızayı silmenin mümkün olmadığını belirten Büküşoğlu “Beynimizde hatırlanıldığında bize acı veren ya da utanç verici bir anı kovmayı bazen hepimiz dileriz. Ancak, hatırlanmak istenmeyen bir olayla ilgili olarak bir cihazla hafıza silmek ya da hafızayı sildirmek diye bir şey günümüz şartlarında halen fazla bir bilimsel fantezi olarak kalmaktadır, gerçekliği bulunmamaktadır” diye konuştu.

Ancak hafızamızdaki hatırlanmak istenmeyen olayın bize yaşattığı acı, üzüntü, keder gibi duyguların etkilerinin azaltılması ve bu olayın bu hatırlandığında bize yaşattığı istenmeyen duyguların giderilmesi, artık eskisi gibi olumsuz etkilememesinin sağlanması mümkün. Büküşoğlu konu ile ilgili olarak “TMS tedavisi depresyon, aşırı stres, anksiyete ve diğer duygu durum bozukluklarından etkilendiği düşünülen beyin bölgelerindeki bozulmuş ve işlevsizleşmiş aktiviteleri değiştirip, düzeltip, iyileştiren bir tedavi şekli olarak değerlendirilebilir. Yani beynin yeterli çalışmayan doğal süreçlerini yeniden düzenleyip, sağlıklı bir aktiviteye kavuşturmayı sağlayabilmektedir” ifadelerini kullandı.

Büküşoğlu şöyle devam etti:

“Hafızamızdan silmek istediğimiz, bize acı , keder ve üzüntü yaratan durumların ve bu hatırlandığında bizde yaşattığı duyguların değiştirilmesi ve etkisinin azaltılabilmesi de mümkündür. Beynimizin silmeye karar verdikleri anılar üzerinde gerçekten bir kontrol sahibi olduğunu söyleyebilmek mümkündür. Kötü anılar, sadece bilinçli aklımızın bir parçası değildir, aynı zamanda bilinçaltımızda bir iz bırakır. Hatırlanmak istenmeyen bir olayın travmatik yönünü söndürmek, aynı duyusal işaretlerle yeni, daha güvenli zihinsel çağrışımlar, beyinde yeni sinaptik bağlar oluşturmayı içerir.”

Sinaptik budama ile hafızayı silme

Bilimsel çalışmalar artık bir hatırayı silmeniz için kendi kendinizi kandırabileceğimizi söylüyor. Bu yöntem “sinaptik budama” olarak adlandırılıyor. Beyniniz gelecekte daha yeni ve daha güçlü bağlantılar kurmak için artık ihtiyaç duyulmayan anıları siler ve beyninizde daha yeni ve güçlü bağlantılar kurmak için yalan yaratır. Beyinde kullanılmayan sinaptik bağlantılar koptuğundan, düşüncelerinizin çoğunu gerekli şeyler üzerine odaklamak bu bağlantıları güçlendirmektedir. Beynimiz artık hatırlamak istemediğimiz ve daha az umursadığımız şeyleri ise budayıp, sinaptik bağlantıları koparacağından unutulmasını sağlamaktadır.

Konu ile ilgili olarak Büküşoğlu “Hatırlamak istemediğimiz bir olay ile ilgili hafızayı silmek, ancak o olay ile ilgili duygularımızı ve bizde yarattığı etkileri değiştirebilmek, etkilerini azaltabilmek, daha az önem vermek ve umursamamak ile mümkün olabilir. Bunun için beynin doğal süreçlerinin düzeltilmesinin yanı sıra, EMDR tedavisi gibi bazı yöntemlerle istenmeyen, hatırlanıldığında bizi kötü etkileyen acı anılarının bıraktığı etkileri giderebilmek, değiştirebilmek mümkündür” dedi.

TMS tedavisi kimlere uygulanıyor?

TMS tedavisi ilgili beyin bölgelerinin aktivitesinde değişiklikler oluşturup, iyileştirip, yeni sinaptik bağlantılar oluşturarak yeniden düzenlenmesi sağlanıyor.

Haftada 6 gün ve her seans 20 dakika

TMS tedavisinin uygulaması hakkında da bilgi veren Dr. Yüksel Büküşoğlu “Seanslarının her biri yaklaşık 20 dakika ve haftada 6 gün uygulanır. TMS Tedavisi için tipik bir süre 4 ila 6 hafta arasında değişebilir. Bununla birlikte, tedavi kişinin tepkisine ve tedavi sürecine bağlı olarak değişebilir” diye konuştu.

Büküoğlu sözlerini şöyle tamamladı:

“Her TMS tedavisi seansında, hasta özel olarak tasarlanmış bir tedavi koltuğunda oturur. TMS sırasında, manyetik tedavi atımları uygulanırken hastalar uyanık ve tetikte kalır. Hiçbir ağrı ya da rahatsızlık hissedilmez. TMS tedavisinde unutkanlık oluşmaz, işinize ya da araç sürüş yeteneği gibi konsantrasyon gerektiren işler üzerinde hiçbir olumsuz etkisi yoktur. TMS herhangi bir sedasyon veya genel anestezi gerektirmediğinden hastalar tedavi sırasında tamamen uyanık ve farkında olurlar. Hastalar daha sonra eve araçlarıyla gidebilir ve onlar her zamanki faaliyetlerine dönebilir, uygulama sonrası "iyileşme süresi" yoktur. Tipik olarak, tedaviye başlandıktan ilk on gün içerisinde iyileşme etkileri görülmeye başlar. Hastaların çoğu tedavinin ikinci haftasında tedaviden beklenen faydayı fark etme eğilimindedir. Hastaların bazılarında yaklaşık 6-12 ay sonra idame (devam) tedavisine ihtiyaç olabilir.” (Yenişafak)