Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ödenen primlerin güncel karşılığı ne zaman alınabilir?
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Her hafta birbirinden önemli meselelere sizlerden gelen sorular üzerine açıklık getiren Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, emekli olmaya hazırlanan kişilerin en çok merak ettiği soruya cevap verdi.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, her Salı günü Akit okuyucularından gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Siz de aşağıdaki yorumlara sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın.
Bu hafta gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları şu şekilde:
GEÇMİŞE YÖNELİK TARIM BAĞ-KUR KAYDI İÇİN PRİM KESİNTİSİ OLMALI
Soru: Ben geçmiş yıllarda çiftçilik yaptım. Bu dönemlerde ziraat odasına kayıt yaptırmıştım. Ancak Bağ-Kur açılışını yaptırmamıştım. Ziraat oda kaydına göre geçmiş yıllar için tarım Bağ-Kur kaydı açtırıp prim günü kazanmak mümkün oluyor mu? Ahmet S.
Cevap: Tarımsal faaliyette bulunması nedeniyle tarım Bağ-Kur kaydı yaptırması ve prim ödemesi gerektiği halde kayıt ve tescilini yaptırmayan ancak ürün sattığı kuruluş tarafından ürün bedelinden Bağ-Kur prim kesintisi yapılan çiftçilerin, kesinti yapıldığına ilişkin belgeleri dilekçelerine eklemek suretiyle kesintiye dayalı tarım Bağ-Kur sigortalılık açılışı için SGK’ya yazılı talepte bulunmaları gerekir. Böyle bir başvuru yapılırsa kesinti tutarının SGK’ya yatırılmış olması şartıyla ilk kesintinin olduğu tarihi takip eden aybaşından itibaren tarım Bağ-Kur sigortalılığı başlatılır. Tarımsal faaliyetin devam etmesi halinde sigortalılık da devam ettirilir. Tarımsal faaliyetin tespitinde ziraat odası kayıtları esas alınır. Ziraat odası kaydı bulunmayanlar için kesintiye esas olan ürüne ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarının, meslek kuruluşlarının, kooperatif veya birliklerin kayıtları esas alınır. Buna göre prim kesinti makbuzları ve tarımsal kaydınızı gösteren belgelerle SGK’ya başvurmanız halinde geçmiş yıllar için tarım Bağ-Kur kaydınız açılır. Bu dönemlere ait primler için ihya ödemesi de yapmanız şartıyla geçmiş yıllar için tarım Bağ-Kur prim günlerini kazanmanız mümkün olacaktır.
ENGELLİ DEVLET MEMURLARI NASIL EMEKLİ OLUR?
Soru: Ben 2013 yılında engelli kadrosundan memurluğa atandım. Memuriyet öncesi 3452 günlük SSK ve Bağ-Kur prim ödemem oldu. Engelli emeklisi olmak için ne yapmalıyım. Bana ne kadar aylık bağlanır? Abdullah V.
Cevap: İlk defa 15.10.2008 tarihinden itibaren kamu kurumuna memur olarak atananlar hakkında 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Bunlar 4/c sigortalısıdır. 5510 sayılı Kanunda engellilerle ilgili üç farklı emeklilik düzenlemesi yer almaktadır. Bunlar; A)-İlk defa sigortalı olduğu tarihte malul sayılanlara 4/c kapsamından aylık bağlanabilmesi için 15 yıl sigortalılık süresini ve 3960 gün prim ödeme şartını sağlaması gerekir. Bu aylık engelliye özel yaşlılık sigortası kapsamındadır. Ödenen Yaşlılık aylığıdır. B)-İlk defa sigortalı olduğu tarihte malul olmayıp sonradan malul olan yani çalışma gücü kaybı %60 ve üzeri olanlar hakkında 5510 sayılı Kanunun malullük sigortası hükümleri uygulanır. Aylık bağlanabilmesi için en az 10 yıl sigortalılık süresinin tamamlanması ve en az 1800 gün primin ödenmesi gerekir. Bu aylık malullük sigortası kapsamındadır. Ödenen malullük aylığıdır. C)-Malul düzeyde olmamakla birlikte çalışma gücü kaybı yüzde 40-59 aralığında olanlar hakkında 5510 sayılı Kanunun 28/5’inci maddesi hükmü uygulanır. Çalışma gücü kaybı yüzde 40-49 aralığında olana 18 yıl sigortalılık süresi ve 4680 gün prim ödenmesi şartıyla, çalışma gücü kaybı yüzde 50-59 aralığında olana 16 yıl sigortalılık süresi ve 4320 gün prim ödenmesi şartıyla yaşlılık sigorta kolu kapsamından yaşlılık aylığı bağlanır. Ödenen Yaşlılık aylığıdır. Malullük veye engellilik tespitini SGK Sağlık Kurulu yapar. Kanun bu yetkiyi SGK’ya vermiştir. Kişinin kamu hastanelerinden alınmış engelli raporu bulunması emeklilik bakımından kişiye hak kazandırmaz. Mutlak surette işbu alınmış/alınacak raporun SGK Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilerek malul/engelli kararının verilmiş olması gerekir. SGK Sağlık kurulu engelli raporunu üç yönden inceler. Burada kişinin talebine bakılmaksızın, malul (ağır engelli) veya ilk defa sigortalı olunan tarihte malul veya engel oranına göre hafif düzey engelli (yüzde40-49 arası) ya da orta düzey engelli (yüzde50-59 arası) kararı verilir. Hangi yönde karar çıkmış ise aylık bağlanma işlemi bu kapsamdan değerlendirilir. Aktif 4/c’li memur emeklilik başvurusunu bizzat kendisi yapmaz/yapamaz. Emeklilik talebini çalıştığı Kamu Kurumuna yapar. Bu kamu kurumu kişinin memuriyetle ilişiğini keserek emeklilik sevk onayı düzenleyip Kamu Emeklilik Daire Başkanlığına iletir. Bu açıkladıklarım ışınında emekli olmayı düşünüyor iseniz sağlık raporunuz ile birlikte çalıştığını kuruma başvuru yapın. Kurumunuz raporunuzu ilgili SGK birimine iletir. Raporunuz SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenir. SGK Sağlık Kurulu, malul/engelli kararı verince bu karar çalıştığınız kuruma iletilir. Kurumunuz memurlukla ilişiğinizi keserek emeklilik talebinizi SGK Kamu Emeklilik Daire Başkanlığına iletir. Bu başkanlık aylık bağlayıp ikramiye ödeyip size ve kurumunuza bilgi verir. Bağlanacak emekli maaşı yatırılan tüm primler dikkate alınarak hesaplanır. Geçmiş SSK ve Bağ-Kur priminiz asgariden yatmış ise hesaplanacak aylık düşük olacak ve tarafınıza en düşük aylık olan 20.000 TL ödenecektir.
ÖDENEN PRİMLERİN GÜNCEL KARŞILIĞI NE ZAMAN ALINABİLİR?
Soru: Ben 1984 tarihinde sigortalı oldum. Toplamda 2620 gün prim ödemem var. Ölen babamdan dolayı yetim aylığı aldığım için prim günümü tamamlayıp emekli olmayı düşünmedim. Yatan primlerimi alsam ne kadar tutar? Hülya M.
Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortala ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 31’inci maddesi hükmüne göre, herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını sağlayamayan yani kadın ise 58 erkek ise 60 yaşını doldurduğu halde emekli aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalılara primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait olduğu yıldan itibaren geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen enflasyon oranının tamamı ile büyüme oranının yüzde 30’u esas alınarak bulunacak güncelleme katsayısı ile güncellenir ve toptan ödeme şeklinde, yani toplu biçimde ödenir. Geçmiş kanunlarda toptan ödemeler için bir güncelleme öngörülmediği için ve 5510 sayılı Kanun da eski kanun dönemlerinde prim yatırılanlar için eski kanunları esas aldığı için 2008/Ekim öncesi dönemde yatan primler için güncelleme işlemi 2008 tarihinden bu yana olan süre için uygulanır. Bu itibarla yatırılan primler 2008/Ekim öncesi ise ödenecek toptan ödeme tutarı düşük olmaktadır. Şayet 58 yaşına gelmiş iseniz toptan ödeme alabilirsiniz. Ancak primler eski yıllara ait ise ödenecek tutar oldukça düşük olacaktır. Yatırılan primler 2000 yılı öncesi ise ve doğum borçlanmasıyla 3600 güne tamamlama imkanınız varsa borçlanmayla emekli olmanızı öneririm. Zira bunu yaparsanız yetim aylığı kesilir ancak bağlanacak aylık da yetim aylığınızın 5.000 TL kadar daha fazlası olur.
