Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın Emekli adaylarının merak ettiği soru cevap buldu

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, her Salı günü Akit okuyucularından gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Siz de aşağıdaki yorumlara sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın. Bu hafta gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları şu şekilde:

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLMAK İÇİN TÜRKİYE’DE İKAMET ETMEK YETERLİ

Soru: Ben evlenmeden önce 2004-2005 yıllarında iki yıla yakın sigortalı olarak çalışmıştım. Evlendikten sonra iki doğumum oldu. Ev hanımıyım ve sigortalı çalışma imkanım da yok. Emekli olabilmek için dışarıdan prim ödemesi yapsam ne zaman emekli olabilirim. Sedef H.

Cevap: Bir kişiye emekli maaşı bağlanabilmesi için kanunun öngördüğü miktarda prim ödemesi ve yaş şartını tamamlaması gerekiyor. Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını tamamlayan herkes isteğe bağlı sigorta primi ödeyebilir. İsteğe bağlı sigorta primi de Bağ-Kur statüsünde hizmet sayılıyor. Bağ-Kur şartlarından emekli olabilmek için ödenmesi gereken en az prim 5400 gündür. Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını tamamlamış olan herkes isteğe bağlı sigortalı olabiliyor. İki doğum için borçlanma yapabilirsiniz. Doğumların arası en az 2 yıl ise 2 çocuk karşılığı toplamda 1440 gün borçlanma yapabilirsiniz. Yanı sıra isteğe bağlı sigorta başlatır ve SSK’lı çalışmaya dair prim ve doğum borçlanma primi dahil 5400 gün primi tamamlayana kadar isteğe bağlı sigortalı olarak ödeme yaparsanız 60 yaşında emekli olmaya hak kazanabilirsiniz.

EMEKLİ OLMAK İÇİN TEMMUZ AYINI BEKLEMEK GEREKİR Mİ?

Soru: Ben taşerondan kadroya geçen belediye işçisiyim. Emekli olmaya karar verdim. Haziran ayında emekli olmak yerine Temmuz ayında emekli olsam emekli maaşım daha mı düşük yoksa daha mı yüksek olur? Adem V.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortala ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre emekli maaşı; önceki yıllarda gerçekleşen enflasyon oranının tamamı ile büyüme hızının yüzde 30’u üzerinden güncellenen aylık prim matrahı ile aylık bağlama oranının çarpımından oluşuyor. Bu yöntemle hesaplanan aylık, emeklilik başvurusu eğer yılın ilk altı aylık döneminde yani Ocak-Haziran aylarında ise emekli maaşı Ocak dönemindeki emekli maaş zammı kadar artırılıyor. Emeklilik müracaatı eğer yılın ikinci altı aylık döneminde yani Temmuz-Aralık aylarında ise emekli maaşı önce Ocak ödeme dönemindeki daha sonra Temmuz dönemindeki emekli maaş zammı kadar artırılıyor. Kanun hükmü gereği sigortalı yıl içinde hangi ayda emeklilik başvurusu yaparsa yapsın emekli maaşına Ocak maaş zammı da Temmuz maaş zammı da yansıtılıyor. Dolayısıyla Haziran ayında emekli olanla Temmuz ayında emekli olanın maaşı aynı oluyor. Bu nedenle de emeklilik başvuru ayına göre bir kazanç ya da bir kayıp söz konusu olmuyor. Aynı husus memur emeklileri içinde geçerli. Hatta Emekli Sandığına tabi olan memurlar bakımından emekli olunan yılın da bir önemi bulunmuyor. Aynı hizmet yılına sahip olan bir memurun, bugün emekli olsa da 30 sene önce emekli olsa da emekli maaşı aynı oluyor. Bu anlattıklarımız emekli maaşıyla ilgili kısım. Konunun bir de işçiler bakımından kıdem tazminatı memurlar bakımından ise emekli ikramiyesi boyutu bulunuyor. Memurlar bakımından; emeklilik başvurusunu 16 Hazirandan önce yapanın emekli ikramiye hesabında Ocak dönemi katsayıları esas alınırken emeklilik başvurusunu 16 Haziran ve sonrasında yapanın emekli ikramiye hesabında Temmuz dönemi katsayıları esas alınıyor. Dolayısıyla emekli başvurusunu 16 Hazirandan önce yapan memur, 16 Hazirandan itibaren yapan memura göre daha düşük ikramiye alıyor. Beklenen enflasyona göre fark bu sene için yaklaşık olarak yüzde 14’e yakın olacak. İşçiler bakımından; kıdem tazminatı, emeklilik başvurusu yapılan tarihteki ücret ile kıdem tazminat tavanı dikkate alınarak hesaplanıyor. Toplu sözleşme hükümleri gereği Temmuz ayında kıdem tazminatı tavanı artıyor. Bu sene için beklenen artış yüzde 14 seviyelerinde. Yanı sıra toplu sözleşme ücret artış dönemi Temmuz dönemi olan kamu işyerleri bulunuyor. Bu bakımdan kamu çalışanı işçilerin daha yüksek kıdem tazminatı almak adına Haziran ayından sonra en azından 1 Temmuz’dan itibaren emeklilik dilekçesi vermeleri isabet olur. Taşeron işçisi iken kadroya geçen belediye çalışanları, maaş alma dönemi bakımından iki guruba ayrılıyor. Maaşını ayın 1’inde alan da bulunuyor, maaşını ayın 15’inde alan da bulunuyor. Maaşını ayın 1’inde alanın emekli maaşı, başvurusunu takip eden ayın 1’inde bağlanıyor. Maaşını ayın 15’inde alanın emekli maaşı ise başvurusunu takip eden ayın 15’inde bağlanıyor. Tüm bu açıklamalar ışığında sorunuzu cevaplayalım; emeklilik başvurusunu hangi ayda yaparsanız yapın emekli maaşı aynı olacaktır. Ancak emeklilik başvurusunu Haziran ayı içinde değil de Temmuz ayı içinde yaparsanız hak kazanacağınız kıdem tazminatı daha yüksek olacaktır. Eğer maaş gününüz ayın 15’i ise size tavsiyem, emekli olmaya kesin olarak karar vermiş iseniz emeklilik başvurusunu 1-14 Temmuz arası içinde yapmanızdır. Bu halde hem daha yüksek kıdem tazminatı alabilecek hem de 15 Temmuz’dan geçerli emekli maaşı almaya hak kazanabileceksiniz. Şayet maaş gününüz ayın 1’i ise emekli başvurusunu 1-30 Temmuz arası yapınız. Bu durumda olanların emekli maaşı da 1 Ağustos’tan geçerli bağlanır.

SSK’LI ÇALIŞAN ÖĞRENCİNİN YETİM MAAŞI KESİLMEZ

Soru: Ben ölen babamdan dolayı SSK yetim maaşı alıyorum. Liseden mezun oluyorum. İki ay sonra 18 yaşını tamamlamış olacağım. Üniversite sınavına girdim. Kesin olarak mühendislik kazanacağım. Ben öğrenci olduktan sonra amcamın mimarlık bürosunda kısmi süreli sigortalı çalışırsam maaşım devam eder mi? Ahmet Y.

Cevap: Lise eğitimi mezuniyetle sona eren öğrencinin 18 yaşını tamamlaması halinde yetim maaşı kesilir. Yetim maaşı 18 yaşı tamamladığı için kesilen kişi üniversiteyi kazanıp okula kayıt yapınca, yetim maaşının yeniden bağlanması için SGK’ya ölüm aylığı başvurusu yapması gerekiyor. 2017/Nisan döneminden önce ölen anne ya da babasından yetim aylığı alan çocuklar sigortalı çalışınca yetim maaşları kesilirdi. Ancak 2017 yılı Nisan ayından geçerli olmak üzere sosyal sigorta kanununda değişiklik yapıldı. Artık yetim aylığı alan çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların, SSK’lı bir işte çalışmaları halinde yetim maaşları ödeniyor. Öğrenim döneminiz boyunca SSK’lı çalışmanız halinde 25 Yaşını aşmamanız koşuluyla yetim maaşınız kesilmeyecek. Verdiğiniz bilgilere göre Ağustos ayında 18 yaşınız dolduğu için yetim maaşınız kesilecek. Üniversiteye kayıt yaptırdıktan sonra yetim maaşı için başvuru yapın ki aylığınız yeniden bağlansın.

Gündem

Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! İsteğe bağlı sigorta ve emekliliğin püf noktası

Ekonomi

SGK Uzmanı Murat Özdamar tek tek yazdı: Sigorta borçlanmasının emekliliğe etkisi