Oruca Niyet Nasıl Yapılır? Ramazan Orucu Şartları Neler?
Ramazan ayında tutulan farz oruçların geçerli sayılması için niyetin hem zamanı hem de şekli, mezheplere göre farklılık göstermekle birlikte, kalben tasdik esastır.
Ramazan ayının gelmesiyle birlikte oruç ibadetini yerine getirmek isteyen Müslümanlar için en temel şartlardan biri, oruca niyet etmektir. Oruç, niyet ile başlayan bir ibadet olduğu için, niyetin zamanı ve şekli büyük önem taşır. Oruca niyet nasıl yapılır sorusunun cevabı, tutulan orucun türüne (farz, kaza veya nafile) göre değişse de, Ramazan orucu için genel kural, niyetin güneş batımından ertesi gün öğle vaktinden (dahve-i kübrâ) biraz öncesine kadar yapılmasıdır. Niyetin dille ifade edilmesi şart olmamakla birlikte, kalben oruç tutmayı istemek yeterlidir.
Hanefi mezhebine göre, Ramazan orucu gibi vakti belirli farz oruçlarda niyetin özel olarak "Ramazan orucuna" diye belirtilmesi gerekmez; sadece oruç tutma niyeti yeterlidir. Ancak kaza veya kefaret gibi nafile ya da vaktin tayin edildiği oruçlarda, hangi orucun tutulduğunun belirtilmesi şarttır. En faziletli niyet şekli ise, akşam ezanından imsak vaktine kadar olan sürede, yani geceden niyetlenmektir.
Oruç Tutmaya Engel Olan Durumlar ve Mazeretler
İslam dini, bireyleri güçleri nispetinde sorumlu tuttuğu için, bazı durumlarda oruç tutma yükümlülüğünü ertelemeye veya fidye vermeye izin vermiştir. Bu durumlar, kişinin sağlığını veya hayatını tehlikeye atacak ya da aşırı zorluk çıkaracak şartları kapsar. Oruç tutmaya engel olan durumlar arasında en yaygın kabul görenler yolculuk, hastalık, hamilelik ve yaşlılıktır.
Yolculuk esnasında zorluk çeken veya hastalığı sebebiyle oruç tutmakta güçlük çeken kişiler, Ramazan ayında oruç tutmayıp daha sonra bu günleri kaza edebilirler. Kur'an-ı Kerim'de (Bakara, 2/183-184) bu ruhsat açıkça belirtilmiştir. Eğer kişi geceden niyetlenip gündüz yolculuğa çıkarsa ve zorlanırsa orucunu bozabilir, ancak tamamlaması daha uygun görülür. Hastalık durumunda ise, uzman bir hekimin orucun hastalığı artıracağı yönündeki uyarısı da mazeret sayılır.
Hamile veya emzikli kadınların, oruç tutmaları kendilerine veya çocuklarına zarar verecekse oruç tutmamalarına izin verilmiştir. Aynı şekilde, sağlığına zarar gelmesinden korkan ve ağır, meşakkatli işlerde çalışmak zorunda olan kişiler de, uygun bir zamanda kaza etmek üzere oruçlarını erteleyebilirler. Oruç tutamayacak kadar yaşlı olanlar veya iyileşme umudu olmayan kronik hastalığa sahip kimseler ise, tutamadıkları her gün için bir düşkünü doyuracak miktarda fidye verirler.
