Marketlerde 1 milyon lirayı bulan raf ücretleri nedeniyle ürün fiyatlarında büyük artışlar yaşanıyor.
Buğra Kardan
Marketlerin raf ücretleri ateş pahası. 100-150 bin liradan başlayan 1 milyon lirayı aşan ücretler üretici firmaları tedirgin ediyor. Bu firmalar uygulamanın maliyetlerini yükselttiğinden; ürün fiyatlarını arttırdığından şikâyetçi. Sorunun kangren haline geldiğini belirten perakende uzmanları ise hükümeti konuya duyarlı olmaya ve adım atmaya davet ediyor.
Yabancılar getirdi, yerliler sahiplendi
Perakende sektörünün sesi olan Retail Türkiye Editörü Cengiz Çambel, raf bedellerinin epeydir tartışıldığına işaret ederek, “Yabancı zincirlerin 1990’da ülkemize getirdiği uygulamayı yerliler sahiplendi ve kalıcı hale getirdi” dedi. Marketlerin bu bedeller sayesinde gelirlerine gelir eklediğini söyleyen Çambel, “Ancak giderleri katlanan tedarikçiler, sıkıntıya girdi ve ürünlerine art arda zam yapmak zorunda kaldı. Fahiş raf ücretleri geçmişte de pek çok probleme neden oldu. Ücretleri ödeyemediği için kepenk kapatan firmalarla bile karşılaştık” diye konuştu.
Geri adım yok
Büyük marketlerin raf kiraları konusunda geri adım atmadığını dile getiren Çambel, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dev zincirler, her fırsatta reyonunda yahut satış alanında yer almanın ve reklam yapmanın bir bedeli olduğunu ifade ediyor. ‘İnsert’ ya da ‘ayakbastı’ olarak da anılan bu bedellerden üreticiler çok ama çok rahatsız. Çünkü maliyetleri giderek artıyor, omuzlarına ağır yük biniyor. Şu anda orta ve küçük ölçekli tedarikçilere 100-150 bin liraya reyon veriliyor. Çok ürün ve çok markalarıyla reyonlarda yer almaya aday büyüklere ise 1 milyon lirayı aşkın fatura çıkarılıyor. Yani sıkıntı büyük.”
Çambel, irili ufaklı üreticilerin büyük bölümünün discount (indirimli) marketlere yöneldiğini vurguladı. Çambel, bu marketlerin raf ücreti talep etmediği için tercih edildiğini sözlerine ekledi.
Kiralar altın değerinde
Yerli üreticiler raf kiralarını ödemekle kalmıyor. Rafa girmek isteyen işletmeler, marketlerin elektrik, temizlik, ısıtma ve personel gideri gibi masraflarını da karşılamak zorunda bırakılıyor.
KOBİ dışlanıyor küçük üretici yok ediliyor
Büyük marketlerin raf için çıkardığı fahiş faturalar KOBİ’lerin belini büküyor. Bu yüzden küçük ve orta ölçekli üreticiler ya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor ya da rotalarını Anadolu’ya çevirerek, raflarını ücretsiz veya düşük fiyatla kullandıran yerel marketlerin yolunu tutuyor.
