Malezya'nın geleneksel başlığı "tengkolok" ülkenin kültürüne ışık tutuyor

KUALA LUMPUR (AA) - ÖMER FARUK YILDIZ - Malezya'da ülkenin vazgeçilmez kültürel unsurlarından biri olarak bilinen geleneksel başlık "tengkolok", köklü tarihi ve yapılış şekliyle ülkenin kültüründe önemli bir yer taşıyor.

Genellikle resmi törenlerde Kraliyet ailesi tarafından giyilen ve dini bayramlarda çoğu Malezyalı Müslüman'ın geleneksel kıyafetleriyle kullandığı tengkolok, asırlık geçmişe sahip.

Malezya Kralı, tahta geçiş töreni ve ülkenin bağımsızlık günü etkinliklerinde, üzerine Kraliyet arması bulunan geleneksel başlığı giyiyor.

- Tarihi 15. yüzyıla dayanıyor

Geleneksel Malay başlığının tarihte ilk olarak 15. yüzyılın başlarında Malaka Sultanlığı zamanında giyilmeye başlandığı biliniyor.

Resmi törenlerde, sultanın karşısına çıkan halkın saçlarını derli toplu hale getirmek için yapılan tengkolok, zaman içinde günlük hayatta da giyilmeye başlandı.

Malaka halkının bu başlığı gelenek haline getirip günlük hayatta da giymesi üzerine, bu başlığın zaman içinde Malay Yarımadası'ndaki diğer sultanlıklarda da kullanılmaya başlandığı belirtiliyor.

Geleneksel başlık, elle dokunan ve "songket" adı verilen pamuk veya ipek kumaştan yapılırken; kumaştaki desenler, Malezya'nın her bir eyaletine göre farklılık gösteriyor.

- "Tengkolok, Malezya'nın her eyaletinde farklı isimle tanımlanıyor"

AA muhabirine konuşan tengkolok ustası Hazrianşah Kamalsha, 2009'dan bu yana bu işi severek yaptığını ve Malay kültürünü bu vesileyle yaşatmaktan mutluluk duyduğunu söyledi.

Başkent Kuala Lumpur'da mağazası bulunan Hazrianşah, geleneksel başlığın tarihini uzun zamandır araştırdığını belirterek, "Tengkolok olarak bildiğimiz geleneksel başlık, aslında Malezya'nın her eyaletinde farklı isimle tanımlanıyor. Katlanma şekilleri ve kumaş desenleri her eyalette farklı. Ben genellikle Perak eyaletinin usulüne göre başlık yapıyorum." ifadesini kullandı.

Hazrianşah, geleneksel başlığın yapılış şeklini uygulamalı göstererek, şunları söyledi:

"Geleneksel Malay başlığını eşsiz kılan en önemli özellik, hiçbir iğne veya dikiş kullanmadan tamamen katlanıp bağlanarak yapılması. Evvela başlığı giyecek kişinin üç parmak ölçüsünü alıp, üçgen şeklindeki kumaşı ölçüye göre 2 veya 3 defa katlayarak temel oluşturuyorum. Daha sonra kumaşı, sağ dizime dolayıp düğüm atıyorum. Diz ölçüsü, kafa ölçüsüyle genellikle aynı olduğu için bu yöntemi kullanıyorum. Düğümü attıktan sonra da başlığın üst kısmına şekiller verip tamamlıyorum."

- "Malezya gençliği geleneklerine ilgi duymaya başladı"

Her eyaletin geleneksel başlık bağlama şeklinin bir hikayesi olduğuna işaret eden Hazrianşah, "Benim şimdi yaptığım başlığa Perak'ta 'Kırık Kanatlı Tavuk' adını veriyorlar. Dışarıdan görünümü buna benzediği için geçmişte koyulmuş bir isim. Onun dışında diğer tengkoloklar da 'Rüzgar Dostu', 'Savaşan Fil' ve 'Yarım Kalmış İş' gibi isimler taşıyor." diye konuştu.

Hazrianşah, bu geleneği ilerideki nesillere aktarmak için tengkolok zanaatını ders olarak da öğrettiğini vurgulayarak, "Malezya gençliği, son yıllarda okulda anlatılan tarihin dışına çıkarak geleneklerine ilgi duymaya başladı. Özellikle geleneksel Malay kıyafetlerinin tarihini ve özelliklerini merak ediyorlar. Bu merakı diri tutmak için ben de geleneksel başlığın nasıl yapıldığını öğretiyorum." ifadesini kullandı.

Gençlerin ilgisini çekmek için geleneksel ve modern unsurları harmanlayan tasarımlar da geliştirdiğini belirten Hazrianşah, tengkolok zanaatına yeni bir boyut kazandırdığı değerlendirmesinde bulundu.