En ufak rahatsızlığımızda haplara sarılıyoruz fakat problemin çıkış sebebi çevremizden kaynaklanıyor olabilir mi?
Hekimler hastalarını muayene ediyorlar. Ama hangi rahatsızlık olursa olsun; ağrılarınız, alerjileriniz, ülseriniz, fıtıklarınız, romatizmalarınız, uykusuzluklarınız veya olur olmaz kusmalarınız; kalp, şeker, alzheimer, tansiyon; dahiliyede, hariciyede, ortopedide, nöroşirurjide, asabiyede; hastanelerin her bölümünde hekimler, muayenelerini yaparken veya yaptıktan sonra hastalarına soruyorlar:
“Ev ve iş hayatınızda sorunlarınız var mı?”
Hastalar, yani bizler bu garip soru karşısında tedirgin oluyor; hemen hemen hep aynı yalanı mırıldanıyoruz:
“Yok doktor bey!..”
Doktor bey üstelemiyor ama, biliyor. Olayın farkında. Reçetesini yazarken tebessüm ederek size hatırlatıyor:
“Bu yazdıklarımı düzenli, aksatmadan alın..” diyor ve ekliyor, “bu arada aile ortamında ve işinizde gerginlikler, olmasın. Hepimizin huzura ihtiyacımız var!”
Özellikle büyükşehirlerde ortaya çıkan değişik adlar verilmiş pek çok “sendrom”unun temelinde ailevi ve iş hayatındaki huzursuzluklar; geçimsizlik ve uyumsuzluklar yatıyor.
Eskiden bunlar için “verem ediyor..” denirdi. Veremin hemen hemen kökü kazındı ama; evde ve işteki huzursuzluk artık akla hayale gelmedik hastalıkları tetikler oldu.
Artık bu tavsiye bu sözlü reçete, yanı “evde ve işte huzur” sağlıklı ve mutlu bir hayat için özellikle “önleyici sağlık hizmeti” olarak görülüyor. Ortaya çıkmış bir hastalıkta çekilen acılar, ızdıraplar; tedavisinde harcanan para ve emek, onun önlenmesi için gösterilecek çabayı daha da değerli kılıyor.
En basitinden durup dururken kaşınmaya mı başladınız: Dönüp evinize ve iş hayatınıza bakın, buralarda bir sorun olma ihtimali çok ama çok yüksek. Eğer o sorunu çözebilecek güç ve iradeniz varsa, sizin hemen hemen başka ilaca da ihtiyacınız yok! Boşuboşuna viziteye çıkmayın, hastane kapılarında vaktinizi heder ve kendinizi harab etmeyin..
İlâç, ilâcın felâketi olabiliyor
Bir ilaç bir diğer ilacın felâkete dönüşmesine sebep olabilir. Buna "İlaç etkileşimi" deniliyor. İlaç etkileşimleri, aynı anda alınan başka bir ilaç veya aynı anda alınan bir besin yüzünden, ilacın, etkilerinde oluşan değişiklikler...
İlaç etkileşimleri genelde zararlıdır. İlacın etkilerini artırabilir, azaltabilir ya da yan etkileri ağırlaştırabilir.
İlaçların test aşamasında birçok ilaç ve besinlerle etkileşimleri tespit edilir. Bunlar gerçek hayatta da oluşabilir ve önlemek için ilaçların dikkatli bir şekilde kullanılması gerekir. Birbirinden haberi olamayan birden fazla doktorun gözetimi altında bulunan hastalar, en yüksek risk grubundadır. Bir ilaç diğer ilacın etkisini iki katına çıkarabilir veya onun emilim, metabolizma ve atım hızını değiştirebilir, etkisini çok azaltabilir.
Herhangi bir ilaç alırken bu ilaca başka bir ilaç ilave edilecekse, bunu mutlaka doktorunuz yapmalı veya eczacınıza danışmalısınız.
Mesela doktorlar kontrolü güç kan basıncı yüksekliğinde iki yüksek tansiyonu düşüren ilacı beraber yazarlar. Kanseri tedavi ederken bazen daha güçlü etki elde etmek için birden fazla ilaç uygularlar.
Bu arada en büyük tehlike, farklı doktorların benzer ilaçları bilmeden reçetelediklerinde görülür, hastalar sıklıkla ayıp olmasın diye başka bir doktora gittiklerini gizlerler ve iki doktorun yazdığı aynı etkili ilacı, isimli farklı diye birlikte kullanırlar.
Bazen de bilmeden karşıt etki gösteren iki ilaç aynı anda kullanılır, bu durumda ilaçların etkileri çarpışır. Meselâ ağrı kesici olarak alınan bazı antienflamatuar ilaçlar vücudun tuz ve sıvı tutmasına neden olur, idrar söktürücüler ise vücuttaki tuz ve sıvının atılmasını sağlar. Bu ilaçlar beraber alındığında karşıt etki gösterir.
Durup dururken başınıza iş açmayın
Ağızdan alınan ilaçlar mide veya ince barsağın cidarından emilir. Bazen besinler veya diğer bir ilaç, öbür ilacın emilimini azaltabilir. Meselâ bir antibiyotik olan tetrasiklin kalsiyum veya kalsiyum içeren süt ve süt ürünleri alındıktan sonraki bir saat içinde alınırsa, yeterli derecede emilemez ve etkisi azalır.
İlacın aç veya tok karnına alınması veya ilaç alındıktan sonra bir süre besin alınmaması veya ilaçların iki saat arayla alınması gibi tavsilere uymak ilaçların etkilerinden tam yararlanmak veya istenmeyen etkileri önlemek bakımından önemlidir.
Sigara ve greyfurt..
Sigara içmek de bazı ilaçların etkilerini değiştirebilir. Sigara dumanındaki kimyasal maddeler, karaciğerdeki bazı enzimlerinin aktivitesini artırabilir. Bu, sigara kulanımının, neden bazı ağrı kesicilerin ve akciğer problemlerinde kullanılan bazı ilaçların etkinliğini azalttığını açıklar.
Greyfurt suyu da birçok ilacın metabolizmasını etkilemektedir. Onun için, ilaç kullanan hastaların greyfurt suyu içmemesi veya bu durumu mutlaka doktorlarına danışmaları gerekir. Greyfurt suyunun etkisi bazen 24 saat sürmektedir, "sabah greyfurt suyu içer, akşam da ilacımı alırım" demek doğru değildir.
Bir tarafı yaparken ya diğer taraf?!
Bir ilaç diğer bir ilacın böbrekler tarafından atılma hızını etkileyebilir. Meselâ bazı ilaçlar, idrarın asitliğini değiştirirerek diğer ilaçların atılımını etkiler. Büyük dozlarda C vitamini de, bu şekilde bazı ilaçların atılımında değişikliğe yol açabilir.
Çoğu ilaç vücutta dolaşır; bu etkilerini çoğunlukla belli bir organ veya sistemde gösterse de diğer organ ve sistemleri de etkiler. Akciğerdeki hastalık sebebiyle alınan bir ilaç, kalbi etkileyebilir veya soğuk algınlığı için alınan bir ilaç, gözleri etkileyebilir.
Şeker hastalığı, yüksek veya düşük tansiyon, göz tansiyonu, prostat büyümesi, mesane rahatsızlıkları, kalp hastalıkları ve aritmi, kan pıhtılaşmasıyla ilgili durumlar ve astım gibi hastalıklar, ilaçların etkileşimlerinden kolay etkilenir.
