12 Eylül darbesinden sonra hazırlanan ve yıllar içerisinde yamalı bohçaya dönen 1982 Anayasası, Başkanlık sisteminin dinamik ruhuna ayak uyduramıyor.
Enver Kuşçu İstanbul
12 Eylül darbesinden sonra hazırlanan ve yıllar içerisinde yamalı bohçaya dönen 1982 Anayasası, Başkanlık sisteminin dinamik ruhuna ayak uyduramıyor. İnsan hakları, çoğulcu demokrasi ve kişisel özgürlükler noktasında bireye çok daha fazla imkan tanıyan başkanlık sistemi, parlamenter anlayışın varyantını üzerinde taşıyan mevcut anayasanın handikaplarını yaşıyor. Hukukçular ise Başkanlık Sisteminin atletik yapısına uyum sağlayacak yeni anayasanın şart olduğunu kaydediyor.
Sivil ve demokratik bir anayasa gerekiyor
Türkiye Adalet Araştırmaları Merkezi (TÜRKAD) Başkanı Hukukçu Mehmet Sarı, “Türkiye’de darbe mahsulü bir anayasayla yönetiliyor olmanın problemini ortadan kaldırılması gerekiyor. Sivil ve bütün toplumu kucaklayıcı yeni bir anayasa yapılması elzem. Bu sadece bugünün problemi de değil. Türkiye’nin tüm toplumsal kesimleri bu darbe anayasasından muzdarip. Muhalefet bir samimiyet testinde. Ön koşulsuz bir şekilde yeni sivil anayasa yapmaya taraftar mı değil mi göreceğiz. 83 milyonun iştirak edeceği bir mutabakatla darbe anayasasından kurtulabileceğimizi düşünüyorum” ifadelerini kullandı. Başkanlık sisteminin, parlamenter bir anayasayla uyumlu olmadığını kaydeden Sarı, “Türkiye’de parlamenter sistem pratiği şu ana kadar çok büyük problemler üretti. Ekonomik, siyasi ve belirli noktalarda sosyal hayatta büyük problemlere neden oldu. Bu deneyimden yola çıkarak 2017 yılında yapılan değişiklikle, Türkiye’nin potansiyelin kullanabileceği bir yönetim anlayışına geçildi. Bu sistemin ruhuna uygun yeni anayasa şart” dedi.
Yeni sistemin ruhuna uygun olması şart
Hukukçu Büşra Sultan Sekmen, “1982 Anayasası bilindiği üzere bir askeri darbeden sonra ülkemizce uygulanmaya başlanmış, askeri rejimin baskısıyla kabul edilmiş bir anayasadır. Ayrıca 1982 anayasası kazuistik sistemle oluşturulmuş yani oldukça detaylı ve sert yapıda bir anayasadır. 1982 Anayasası geçen onca yıldan sonra oldukça büyük değişikliğe uğramış ancak darbe anayasası olmasının etkileri hukuk sistemimizde hâlâ görülmektedir. Ülkemizde uygulanan sistem başkanlık sistemi. Lakin mevcut anayasa parlamenter sistemin ruhuna uygun. Bu durum başlı başına bir paradoks. Başkanlık sisteminin ruhuna uygun bir anayasa hem darbe anayasasının izlerini siler hem de işleyişin çok daha kusursuz hale gelmesini sağlar” dedi. Çoğulcu ve sivil bir anayasa oluşturulmasının elzem olduğunu kaydeden Sekmen, “Toplumun her kesimine hitap eden sivil bir anayasa oluşturulması hem ülkemizde uygulanan başkanlık sisteminin ruhuna uygun olacak, hem de başkanlık sistemini parlamenter anayasanın olumsuzluklarından arındıracaktır” şeklinde konuştu.
