Adliyelerde yeni dönemde nasıl çalışacak?

Adliyelerde yeni dönemde nasıl çalışacak?

Normalleşme sürecine girdiğimiz şu günlerde adliyeler için işleyiş süreci kafalarda soru işaretleri bırakıyor. Av. Elvan KILIÇ, koronovirüs salgını sonrası adli süreç hakkında merak edilenleri açıkladı. Aynı zamanda hak arama, dava açma, borca itiraz etme, takip başlatmak gibi hak doğuran işlemlerin hangi tarihten itibaren başlayacağı noktasında da bilgilendirmeler yaptı.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilen Coronavirüs salgını sebebiyle ülkemizde ekonomik, toplumsal, sosyal, eğitim anlamında birçok tedbirler alınmış, salgının yayılmasını önlemek amaçlı tüm süreç boyunca alınan bu tedbirlere de uyulmuştur. Özellikle hukuk alanında önlemlerin alınması, adliyelerdeki insan sirkülasyonu aracılığı ile salgının yayılmasını engellemiştir. Normalleşme sürecinin 1 Haziran’dan itibaren başlaması ile adliyelerdeki hukuk işlerinin devam etmesi beklenmektedir. Ancak adli süreç tıpkı toplumsal hayat gibi eskisi gibi olamayacağından alınan tedbirlere adapte olunma konusunda sıkıntılar yaşanabilir.

Öncelikle adliyeler insan yoğunluğunun fazla yaşandığı yerlerden biri olup icra müdürlükleri bu yoğunluğun daha fazla yaşandığı yerlerdendir. Her ne kadar uzun yıllardır başarıyla uygulanan UYAP, SEGBİS, elektronik tebligat gibi bilişim sistemlerinin yargıda etkin kullanılması sonucu yargı hizmetlerinin sürekliliği sağlansa da yine de bazı işler adliyelere gitmeyi gerektirmektedir. 26.03.2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile alınan kararlarda, adli yargıda süreçler önce 30.04.2020 daha sonrasında yine alınan kararla 15.06.2020 tarihine kadar durdurulmuştur. 7226 sayılı Kanunun amacı, salgın riskinin en aza indirilmesi, halkın ve adli personelin sağlığının korunması, bireylerin birbirleriyle temaslarının asgariye indirilmesi, aynı zamanda da kamu hizmetlerinin aksatılmaması ve kişilerin maddi hukuk, usul hukuku ve takip hukuku çerçevesinde haklarının korunması idi. Bu kanun ile; hak arama, dava açma, borca itiraz etme, takip başlatmak gibi hak doğuran işlemler 15.06.2020 tarihinden sonra başlatılabilecektir. Bu süreçlerin uzatılması adliyelerde insan yoğunluğunu fazlasıyla azaltacak, Cumhurbaşkanlığı tarafından herhangi yeni bir karar yayınlanmayana dek 15.06.2020 tarihinden sonra adliyeler açılacak, davalar görülmeye başlanacaktır. Toplum hayatında normalleşme 01.06.2020 tarihinde gerçekleşse de adliyeler salgının en rahat yayılabileceği yerler olduğundan adli sürecin normalleşmesi 15 Haziran’dan sonra mümkün olacaktır.

Mart ayından beri süreçler durdurulduğundan mart ayında duruşmalar ertelenmeye başlamıştır. Buna göre mahkemeler genellikle duruşmaları acil karar verilebilecekleri haziran- temmuz aylarına, acil olmayan dosyalarda ise eylül ayı sonrasına ertelemişlerdir. Bu durum ise mahkemeden nihai karar bekleyen hak sahibi vatandaşları mağdur etmiştir. Her ne kadar hukuk ve icra dosyalarında ertelenmeler ve sürelerin durdurulması görülse de ceza dosyalarında da farklı tedbirler alınmış, tutuksuz yargılama olan dosyalarda erteleme verilmiş ancak tutuklu yargılama dosyalarında tutuklu hükümlülerin mağdur olmaması ve insan hakları ihlal edilmemesi açısından yargılamaya devam olunmuştur. Tutuklu dosyaların yanı sıra; dosyalarda acil işler, dava zaman aşımı yakın olan soruşturma ve kovuşturma dosyaları, yürütmenin durdurulması istemleri ivedi sayılmış, ertelenmemiştir.