Suudi Arabistan, dev Neom projesindeki Trojena kayak merkezinde iki büyük inşaat sözleşmesini iptal etti; bütçe ve bölgesel krizler projenin geleceğini belirsiz hâle getirdi.
Suudi Arabistan, çöl krallığına kayak sporunu getirme planlarını sekteye uğratarak, dünyanın en iddialı projelerinden birindeki iki devasa inşaat sözleşmesini aniden iptal etti.
Wall Street Journal'ın haberine göreiptal edilen sözleşmeler, yöneticilerinin bir zamanlar Basra Körfezi'ndeki ilk açık hava kayak merkezi ve "kış sporları ile macera için dünya standartlarında bir merkez" olacağını söylediği 38 milyar dolarlık kurak dağ tatil beldesi Trojena'nın kilit parçalarını oluşturuyordu. Trojena, Suudi Arabistan'ın ekonomisini güçlendirmek için fütüristik bir bölge inşa etmeye yönelik devasa bir devlet girişimi olan Neom mega projesinin imza niteliğindeki ayaklarından biri olarak biliniyor.
İTALYAN VE MALEZYALI DEVLERLE ANLAŞMA BOZULDU
İtalya merkezli Webuild, çarşamba günü yaptığı açıklamada, Neom yönetiminin dağ yamacında bir göl oluşturması planlanan ve inşaatının tam ortasında olan 5 milyar dolarlık baraj sözleşmesini iptal ettiğini duyurdu. Malezya merkezli Eversendai Corporation ise salı günü Neom'un şantiyeye çelik tedarik etme sözleşmesini sonlandırdığını açıkladı.
Projeye yakın kaynaklara göre, bu sözleşmelerin iptali, projenin yakın zamanda tamamlanma hayalinin neredeyse kesin olarak sona erdiği anlamına geliyor. Neom sözcüsü ise konuyla ilgili yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
İRAN SAVAŞI MI BÜTÇE ÇIKMAZI MI?
Sözleşme fesihlerinin zamanlamasının, ülkenin petrol endüstrisini sekteye uğratan İran savaşıyla ilgili olup olmadığı henüz netlik kazanmadı. İnşaat engelleri ve giderek şişen bütçelerle karşı karşıya kalan Suudi Arabistan, geçen yıldan bu yana mega projelerinde küçülmeye gidiyor.
Geçen yıl fiziki inşaat başlamadan önce küçültülen Neom ana planının diğer bölümlerinin aksine, Trojena'nın inşası yıllardır sürüyordu. Bir kayak köyü olması planlanan alanda, otelleri barındırması amaçlanan dev çelik yapılar ve devasa yüksek kayak pistleri çoktan yükselmeye başlamıştı.
ÇÖLE MEYDAN OKUYAN 38 MİLYAR DOLARLIK PROJE
Proje, Suudi Arabistan'ın tutkularının coğrafyaya meydan okuyan bir göstergesi olarak planlanmıştı. Ürdün sınırı yakınlarındaki kızıl kayalık dağlara zaman zaman hafif kar yağsa da Neom, denizden arındırılmış suyu yaklaşık 3 kilometrelik (1,8 mil) yeni bir göle pompalamak ve bu suyu yamaçları karla kaplayacak devasa bir kar yapma operasyonu için kullanmak üzere insanüstü bir çaba hedefliyordu. Ülke, 2029 Asya Kış Oyunları'na da bu tesiste ev sahipliği yapmayı kabul etmişti.
Mimarlar, "Star Wars" veya "Dune" filmlerinden fırlamış gibi görünen devasa malikanelerin tasarımlarını çizdi.
Mühendisler, patlatılan taş duvarlara oyulmuş bir otel için yer açmak üzere bir dağın bir bölümünü havaya uçurdu. Yüzde 30'u tamamlanan barajın ise, barajların içe doğru kavis yaptığı standart mühendisliğe meydan okuyarak dışa doğru kavislenen mimari bir şaheser olması amaçlanıyordu.
Ancak maliyetler sürekli arttı. The Wall Street Journal'ın daha önce bildirdiği 2023 yılına ait Neom belgeleri, maliyetin iki yıl önceki tahminin iki katına çıkarak 38 milyar dolara ulaştığını gösteriyordu.
SÜRPRİZ KARAR VE GERİYE KALAN ENKAZ...
Dokuz milyon insana ev sahipliği yapması öngörülen Neom'un diğer bileşenleri büyük kesintilerle karşı karşıya kalırken, sadece birkaç ay öncesine kadar Trojena projesi hızla ilerleyen nadir ayaklardan biri olarak görünüyordu. Ancak projedeki sıkıntıların ilk itirafı ocak ayında, krallığın Asya Oyunları'na ev sahipliği yapma takvimine yetişemeyeceğini ve oyunları ileri bir tarihte düzenleyeceğini açıklamasıyla geldi.
Daha iki hafta önce Webuild CEO'su Pietro Salini, Suudi kesintileri sorulduğunda temkinli bir iyimserlik içindeydi. 13 Mart'taki kazanç çağrısında yatırımcılara konuşan Salini, "Üretim iyi ilerliyor. Gelecekte bazı yavaşlamalar olabilir, bunu tahmin edemeyiz. Ancak şu an projenin kapsamında bir değişiklik öngörülmüyor" demişti. İptal kararının ardından Webuild, bugüne kadarki çalışmaların ve projenin durdurulmasıyla ilgili maliyetlerin ödemesini alacağını açıkladı.
Bu geri çekilme kararı, Ürdün sınırının hemen güneyindeki dağların ortasında geniş bir alana yayılan yarım kalmış yapıları kaderine terk etti.
İnşaat işçilerinin sosyal medyada paylaştığı görüntüler, kumlu toprakla kaplanmış devasa bir göl yatağını ve kenarlarındaki dev beton yapıları gözler önüne seriyor.
Planlanan kayak köyünün yakınında ise yüksekliği 30 metreyi aşan çelik iskeletlerden oluşan devasa bir ağ bulunuyor. 2024 yılında Trojena yöneticileri, projenin Empire State Binası'nda kullanılanın iki katı olan tam 130 bin ton çelik gerektirdiğini açıklamıştı.
