26 Haziran 1925: Atatürk’e Suikast İddiasının İlk Duruşmasının Yapılması
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
26 Haziran'da Türkiye'de neler yaşanmıştı? Tarihte bugün hangi gelişmeler oldu? Atatürk’e Suikast İddiasının İlk Duruşmasının Yapılması, Birleşmiş Milletler kurulması, Lüksemburg'da bir depoya düşen yıldırım 230 kişinin ölümüne yol açtı. İşte detaylar...
26 Haziran 1925: Atatürk’e Suikast İddiasının İlk Duruşmasının Yapılması
Atatürk’e suikast iddiasının ardından toplu bir tasfiye yapılır. Suikast iddiasıyla ilk duruşma, 26 Haziran Cumartesi günü saat 14:00 İzmir Elhamra Sineması salonunda başlamıştır. 11 Temmuz’da Savcı Necip Ali Bey iddianamesini okumuştur. 13 Temmuz’u 14 Temmuz’a bağlayan gece, TBMM üyesi altı mebusla beraber, toplam olarak 12 kişinin idam cezaları yerine getirilmiştir. Yargılama, açıkça Halk Fırkası’yla, İttihatçıların hesaplaşması olmuştur. Yargılamada, özellikle eski Maarif Nâzırı Şükrü ve eski İaşe Nâzırı Kara Kemal Beyler üzerinde durulmuştur.
Yargılama suikast girişimini aşarak genişletilmiş, İttihatçıların, 1908-1918 dönemindeki politikalarının hesabı sorulmuştur. Reis Ali Bey, İttihatçıların on yıllık eylemlerini, zaman zaman kızarak, hakaret ederek, alay ederek didik didik etmiştir.
Sanıkların avukat tutmasına müsaade edilmeyen yargılamalarda İttihat ve Terakki Partisi’nin bütün icraatları muahaze edilir. Tunaya yaşananları şöyle anlatır: İkinci Meşrutiyet döneminde gazetecilerin öldürülmesinden Şükrü Bey sorumlu tutulmuştur. Birinci Dünya Savaşı’na giriş sorunu üzerinde durulmuş ve “İttihat ve Terakki, bu mağlubiyetle iftihar edebilir mi?” diye sorulmuştur. Sanıklarına Avukat tutmalarına izin verilmemiştir. (Tunaya,1989:594-595)
Hakan Özoğlu, bu tasfiyede İzmir Suikasti’nin önemine dikkat çeker. İzmir Suikastı ile ilgili olarak mahkemeye katılan ABD’li gözlemcilerin tutanaklarına yer veriliyor. ABD’li gözlemciler, suikast girişiminin ardından kurulan mahkemeyi Rusya’daki ‘Çeka Mahkemeleri’ne benzetilip yeni rejimin İTC gibi muhalif olma ihtimali bulunan grupları dahi ekarte etmeye çalıştığını not ediyor.
Özoğlu, ABD arşivlerindeki bu ayrıntılı tutanakları Türkiye’de yayımlanan tutanaklarla karşılaştırmış. Mahkemede geçen birçok diyaloğun Türkiye’deki metinlerde silindiğini fark eder. Türkiye’deki metinlerde yer almayan bir diyalog şöyle yer alır:
“- Mahkeme hâkimi: Mesleğiniz nedir?
- Suçlanan Saruhan (Manisa) Milletvekili Abidin Bey: Eski milletvekiliyim, sizin gibi katil değilim!” (Özoğlu,2012)
26 Haziran 1945: Birleşmiş Milletler kurulması
26 Haziran 1945 tarihinde San Francisco'da imzalanmış ve 110. maddeye uygun olarak 24 Ekim 1945'de yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Antlaşmayı Milletlerarası Adalet Divanı Statüsüyle birlikte 15 Ağustos 1945'te onaylamıştır. 4801 Sayılı Onay Kanunu 24 Ağustos 1945 gün ve 6902 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır.
26 Haziran1807: Lüksemburg'da bir depoya düşen yıldırım 230 kişinin ölümüne yol açtı.