18 yaş öncesi sigorta emeklilikte geçerli mi?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda 18 yaşından önce sigortası başlayanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği ve 18 yaş öncesine ait prim günlerinin ise toplam prim gün sayısına ilave edileceği hükmü yer almaktadır.

Bu düzenleme 5510 sayılı Kanun öncesi yürürlükte bulunan 506 sayılı SSK Kanunu hükmünün de aynısıdır. Benzer düzenleme 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununda yer aldığından 18 yaşından önce vergi mükellefi olan veya şirket ortaklığı bulunanların Bağ-Kur sigortalılığı 18 yaşın dolduğu tarihten başlatılmaktadır.

Kamu kurumlarında memur olarak çalışanlar için de sigortalılık 18 yaşında başlamaktadır. Yani bir kimse 18 yaşından önce memur olsa bile Emekli Sandık sigortalılığı 18 yaş dolunca ödenmeye başlamaktadır. İstisnai olarak bir meslek okulunu bitirip 18 yaşından önce bitirdiği mesleği yapmak üzere memurluğa atanlardan kaza-i rüşt kararı alanların sigortası 18 yaş öncesinde başlayabilmektedir. Genellikle de bu duruma girenler, astsubay okulu, hemşirelik okulu, maliye, tarım, sağlık vb meslek okulunu bitirip 18 yaş öncesi göreve atananlardır.

18 yaşından önce sigortası başlayanlar, sigorta başlangıcı ile sigortalılık süresi başlangıcı kavramını bilmedikleri için emeklilik yaşını tespitte zorluk yaşarlar. Konuyu daha anlaşılır kılmak adına bir örnekle anlatımda bulunalım. Örneğin 1975 doğumlu bir erkek ilk defa 15 yaşında iken 1990 yılında sigortalılığı başlamış ise SSK emekliliği açısından emeklilik yaş hesabına esas olan sigorta başlangıcı nedir, bu kişi kaç gün primle kaç yaşında emekli olacaktır?

Bu konuya cevap vermeden önce Kanunda neden böyle bir düzenleme yapılmış bunu izah edelim.

8 Eylül 1999 tarihinden önceki düzenleme öncesi erkekler 25 yıl sigortalılık süresinin tamamlayınca kadınlar ise 20 yıl sigortalılık süresinin tamamlayınca 5000 gün prim ödemeleri şartıyla yaş beklemeden emekli olabilirdi. Sigortalılık süresi ise ilk defa sigortalı olunan tarih dikkate alınarak erkekler için bu tarihin 25 yıl sonrası, kadınlar için 20 yıl sonrası sigortalılık süresinin tamamlanması anlamına gelmektedir. İşte 18 yaşından önce sigortası başlamış kişilerin sigortalılık süre başlangıcının 18 yaşın tamamlandığı tarihte başlayacağına dair düzenleme öncesi erkeklerde ilk sigorta tarihine 25 yıl ekleyince, kadınlara 20 yıl ekleyince emekli olmak mümkündü. Örneğin 12 yaşında sigortası başlayan bir kız çocuğu 5000 primi varsa 32 yaşında emekli olabilirdi.

SSK Kanunda 1981 yılında Bağ-Kur Kanununda ise 1979 yılında yapılan bu 18 yaş öncesi sigortalılık düzenlemesiyle bir anlamda kadınların 38 erkeklerin de 43 yaşından önce emekli olmaları engellenmiştir. Yani örtülü bir emeklilik yaşı getirilmiştir.

Ancak daha sonra 8 Eylül 1999 tarihinde yapılan emeklilik yaşıyla ilgili düzenleme emeklilik açısından bu düzenlemeyi etkisiz hale getirmiştir. Şöyle ki kademeli artan emeklilik yaşı erkeklerde en düşük yaş 44 kadınlarda ise 40 olmuştur. Bunun doğal sonucu olarak normal  emeklilik yaşı açısından sigortalılık süresinin 18 yaşında başlayacağı bir ilave sonuç doğurmaz olmuştur.

Şimdi en başta belirttiğimiz 15 yaşında iken 1990 yılında ilk defa sigortalı olan erkek  için emeklilik yaşına esas sigorta başlangıcı nedir sorusuna cevap verelim. Bu kişinin emeklilik açısından sigorta başlangıcı ilk defa sigortalı olarak prim ödenen 1990 yılı alınacak dolayısıyla 5525 gün prim ödenmesi şartıyla 52 yaşında emekli olacaktır. Bir anlamda 18 yaşından önce sigorta başlaması hak kaybı doğurmayacaktır.

Bu uygulama 18 yaş öncesi prim ödeyen ve Bağ-Kur şartlarından önce emekli olanlar için de günümüzde bir hak kaybı doğurmayacaktır. Bunların da emeklilik yaş hesabında 18 yaşından önce yatan primler dikkate alınarak emeklilik yaşı belirlenmektedir.