Avrupa’da 10 binden fazla yaşlı yetişkin üzerinde yapılan yeni araştırma, yalnızlığın yalnızca duygusal değil bilişsel etkiler de oluşturduğunu ortaya koydu. Bulgular, kronik yalnızlık yaşayan bireylerin daha başlangıçta daha düşük hafıza performansı sergilediğini gösterdi.
Araştırma, Rosario Üniversitesi liderliğinde yürütüldü ve sonuçlar Aging & Mental Health dergisinde yayımlanan çalışmada, Avrupa’daki en kapsamlı yaşlanma araştırmalarından biri olan Arvupa Sağlık, Yaşlanma ve Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) verileri kullanıldı.
2012-2019 yılları arasında 12 ülkeden 65-94 yaş arası 10 bin 217 kişi takip edildi.
Katılımcıların yalnızlık düzeyi, “kendini dışlanmış hissetme”, “yalnız hissetme” ve “eşlik eksikliği” gibi üç soruyla ölçüldü. Hafıza ise kelime hatırlama testleriyle değerlendirildi.
BAŞLANGIÇTAN BERİ BELİRGİN FARK
Araştırmanın başında, yalnızlık düzeyi yüksek olan bireylerin hafıza performansı diğerlerine kıyasla daha düşüktü. Örneğin:
• Anında hatırlama puanı: 4.9 (yalnız) - 5.4 (diğerleri)
• Gecikmeli hatırlama puanı: 3.5 (yalnız) - 4.1 (diğerleri)
Bu farklar istatistiksel olarak anlamlı bulundu.
Ancak altı yıllık takipte, tüm katılımcıların hafıza puanları benzer hızda düştü. Yani yalnızlık, hafızanın zaman içindeki düşüş hızını artırmadı.
ASIL BELİRLEYİCİ YAŞ VE SAĞLIK
Araştırmaya göre hafıza kaybında en güçlü faktör yaş. Özellikle 75 yaş üzerindeki bireylerde düşüş daha hızlı. Bunun ardından:
• Diyabet
• Depresyon
• Kötü algılanan genel sağlık durumu gibi etkenler geliyor.
Buna karşılık, fiziksel olarak aktif olmak, sosyal etkinliklere katılmak ve genel sağlık durumunu iyi olarak değerlendirmek daha yüksek hafıza puanlarıyla ilişkili bulundu.
YALNIZLIK NEDEN ÖNEMLİ?
Araştırmacılara göre yalnızlık doğrudan bir neden olmaktan çok bir “işaret” olabilir. Yani yalnızlık yaşayan kişilerde genellikle depresyon, hareketsizlik ve kronik hastalıklar gibi birden fazla risk faktörü birlikte görülüyor.
Bu da şu soruyu gündeme getiriyor: Hafızayı düşüren yalnızlık mı, yoksa yalnızlıkla birlikte gelen diğer koşullar mı?
Araştırma, yalnızlığın hafıza üzerinde etkili olduğunu ancak bu etkinin zamanla artmadığını ortaya koyuyor. Bu da olası müdahalelerin daha erken yaşlarda başlaması gerektiğine işaret ediyor.
