Çocuklarda dikkat eksikliği sorununa öneriler
Değerli okuyucularım. Daha önceki yazılarımda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun tanımı ve tedavisi ile ilgili bilgiler verdiğim için bu yazımda bu sorunla ilgili neler yapabiliriz konusuna değinmek istedim;
Öncelikle çocuğunuzun günlük programını gözden geçirin: Kalkış, yemek, oyun, ev ödevi, TV, bilgisayar, yatış için kesin zamanlar belirleyin, hazırlayacağınız bir kartona bu programı yazın okuma-yazma bilmiyorlarsa etkinlikleri resim ya da sembolle gösterin. Plansız, programsız ve kuralsız yaşama biçimi hem çocuğunuzu olumsuz etkiler hem de sizin için hayat çekilmez ve kontrol edilemez olur. Planlı ve programlı yaşama bir ailenin “kurumsal” olduğunu ve dikkat eksikliği konusunda en önemli tedavi yaklaşımlarından biri olduğunu bilmenizi isterim.
Ev kurallarını gözden geçirin: Aile içi davranış kurallarını belirleyin; net olarak açıklayın, uyulduğunda ve uyulmadığında neler olacağını (ödül ve ceza) bildirin, davranış sonrası tepkileri adil, hızlı ve tutarlı olarak verin.
Model olun: Nasıl davranılması konusunda iyi bir örnek olun. Örneğin çocuğunuzun kitap okumasını istemektense siz kitap okuyun, onun da mutlaka kitaba karşı ilgisi artıracaktır. Siz yalan söylüyorsanız çocuğunuz da büyük ihtimalle yalan söyleyecektir.
Ödüllendirici olun: Bizim toplumda genellikle kötü şeyler yapıldığında tepki (kızma, bağırma, dövme, ceza verme gibi) anında verilir ama, iyi davranışlar sonunda aynı hızlılık ve takdir etme davranışı pek görülmez. Gerektiğinde övgü dolu sözlerinizi sarf edin, samimi olun, sahte övgüler çocuk tarafından anlaşılır ve kıymet ifade etmez, etkisi de olmaz.
Talimatlarınızın anlaşıldığından emin olun: Dikkati çabuk dağılan çocuklar isteklerinizi yeterince anlayamayabilirler. Önce çocuğun dikkatini çekin, gözlerinin içine bakın, isteğinizi açıkça ve sakin bir dille söyleyin, talimatınızı tekrarlamasını isteyin. Basit ve kısa talimatlar verin.
Tutarlı olun: Bu tür çocukları susturmak ya da sakinleştirmek için aileler sürekli olarak bazı sözler verirler. Muhakkak surette yapabileceğiniz sözler verin. Söylediğinizi yapın. Önceleri tam istediğinizi yerine getirmese bile bir iki haftada olumsuz davranışlar tutarlılığınız sonucunda değişmeye başlar. İkazlarınız sonuçsuz kalırsa cezalarınızı uygulayın. Fiziksel cezalardan kaçının çünkü bu onları daha kötü hale sokar.
Çocuğunuzu gözetimsiz bırakmayın: Dürtüsel davranışları olan çocuklar akranlarına oranla daha çok denetime ihtiyaç duyarlar. Kendisine ve başkalarına zarar vermemesi için bu oldukça önemlidir. En iyi denetim ve kontrol yollarından birisi de zamanın planlı ve programlı olmasıdır. Ne zaman ne yapılacağı bilinirse denetimsiz davranışlar artar.
Çocuğunuzu arkadaş ortamlarında gözleyin: Bu tür çocuklar arkadaşlık kurmada ve sürdürmede zorlanırlar. İyi oyunları ödüllendirin, vurma, itme, çekme, hakaret durumlarında onları engelleyin. Onunla arkadaş rolüne girerek deneme alıştırmalar yapın, ilişkiyi sürdürme becerileri kazandırmaya çalışın.
Onlara kaliteli zaman ayırın: Bu tür çocuklar boş zamanlarını değerlendirmede zorluk yaşarlar. Uzun süreli oyunları sevmezler. Her çocuk anne-babasıyla beraber oynadıkları oyunları, diğer oyunlara tercih ederler. Her gün belli bir zamanı çocuğunuzla birlikte oyuna ayırın. Onlara hikayeler okuyun, anlatın hikaye üzerine konuşun. Mümkünse hikaye okumayı özendirin. Bu onların dikkat ve konsantrasyon sürelerinin artmasını sağlar.
Okulda spora yönelmesini sağlayın. Bu hem arkadaşlık ilişkilerini ve grup bilincini geliştirir hem de stres düzeyini azaltır.
Kung-fu, karate, aikido gibi doğu sporlarına yönlendirin. Bilinenin aksine bu tür sporlar saldırgan davranışlarını azaltır ve özdenetim becerilerini artırır. Ancak bu sporları felsefesiyle öğreten usta eğitmenlerden seçin aksi takdirde bu çocukların çevrelerine profesyonel bir şekilde zarar vermelerine katkı sağlarsınız.
Çocuğunuzun zeka özelliklerini belirleme de bir psikologdan yardım isteyin. Bu şekilde akademik becerilerini daha profesyonel bir şekilde yönlendirme ve geliştirme imkanı bulursunuz.
Etkili iletişim becerileri kullanın; sorunların büyük bir bölümü iletişim becerilerini yeterince kullanmamaktan kaynaklanır. Farklı teknikler, yollar deneyiniz. Sürekli sorulan sorulardan yılmış, bıkmış ve cevap veremez duruma gelmiş olduğunuzda, soruyu ona yöneltin ve ‘onun bu konu ne düşündüğünü’ sorun. ‘kırk kere söylediğiniz’ ama yapılmayan bir şeyi başka türlü söylemeyi deneyin.
TV, bilgisayar ve video oyunları oynama süresini azaltmaya çalışın. Bir çok aile bunu engelleyemez. Hatta bunu başlarından savma için bir koz olarak kullanırlar. Aynı zamanda yanlış olduğunu da düşünür ve söylerler. Bu durumda artık hakimiyet çocuğun eline geçmiş olur. Uzun süre bu tür oyunlarla oynanması bazı akademik, davranışsal, göz ve dikkat sorunlarına yol açabilmektedir.
Odaklanması ve sakinleşmesi için fonda müzik kullanın, bu tür çocuklar ders çalışırken müzik dinlemeyi sever. Dikkati iyice dağıtacak müziklerden ziyade ritim ve konsantrasyon sağlayacak müziklerin tercih edilmesi daha uygundur. Müziğin çocuklar üzerinde etkisi ile ilgili bir araştırma sonucunu örnek olarak verebiliriz. Örnek: haevymetal dinletilen kreş grubunda zamanla saldırgan ve hırçın duygularda artış olurken, neşeli ve canlı parçalarda çocuklar daha arkadaşça ve grup olarak eğlendikleri gözlenmiştir.
Eğer çocuğunuz okulda beklediğiniz kadar başarılı değilse ya da dikkatini toplamakta zorlanıyor gibi duruyorsa, öğretmeniyle konuşun ve çocuğun gerçekten kapasitesinin altında sonuçlar alıp almadığını tespit edin.
DEB ile mücadelede başarının sırrı, sürekli tekrar etmekte gizlidir. Sürekli tekrar etmek, sadece çocuğun dikkatini belli bir şeye vermesine değil, aynı zamanda kuralları öğrenmesine de yardımcı olacaktır.
Çocuklarınızın dikkatli, başarılı olması duasıyla Allah’a emanet olunuz.
PSİKOTERAPİST
DNŞ. TEL: 0212 503 79 95 -0506 401 79 91