Olacak olacaktır neylicen gaibi, gaipleri. Olanların arkasından nal topla, selamet ol.

ETKİLEŞİM UĞRUNA KAYBEDİLEN UTANMA DUYGUSU! Gazeteci Ali Tarakcı’nın sosyal medyada ortaya attığı "Bir bakan cuma günü istifa edecek" iddiası ve sonrasında yaşanan gözaltı süreci, günümüz dijital bilgi ekosisteminin en derin yaralarından birini tekrar gündeme taşıdı. Günümüzde sosyal ve görsel medya, hızın doğruluğun önüne geçtiği, tıklanma ve etkileşim kaygısının ise ahlaki sorumluluğu tamamen gölgelediği bir dezenformasyon panayırına dönüşmüş durumdadır. Bu durum, yalnızca gazetecilik mesleğinin etik ilkelerini çürütmekle kalmıyor; toplumun en temel dinamiklerinden biri olan utanma duygusunu ve gerçeğe olan güveni de yok ediyor. Geçmişte bir gazeteci veya kamuoyu figürü için yanılmak ya da asılsız bir iddiayı savunmak büyük bir utanç vesilesiydi. Toplum karşısında güvenilirliğini kaybeden bireyler, inzivaya çekilir veya en azından ciddi bir özeleştiri verirdi. Ancak bugünün dijital dünyasında sistem, popülariteyi doğruluk üzerinden değil, yaratılan gürültünün boyutu üzerinden ödüllendiriyor. Bir bakanın istifa edeceği yalanını ortaya atıp, cuma günü geçip gittiğinde hiçbir şey olmamış gibi davranabilmek, tam da toplumda infial uyandıran o utanma duygusunun kaybı ile açıklanabilir. Gerçek sonrası çağ olarak adlandırılan bu dönemde, asılsız iddiayı ortaya atan kişi içine düştüğü komik durumu veya rezil olmayı önemsemiyor; aksine, o süreçte aldığı binlerce etkileşimin, kazandığı takipçilerin ve adından söz ettirmiş olmanın getirdiği popülariteyle ilgileniyor. İddia yalanlandığında ise ya derin bir sessizliğe gömülüyor ya da komplo teorilerinin arkasına sığınarak yeni bir manipülasyon dalgası başlatıyor. Sosyal medya platformları, her kullanıcının kendi medyasının patronu olduğu illüzyonunu yaratıyor ve bu kontrolsüz güç, özellikle duyulmayanı söyleyen kahraman rolüne bürünmek isteyen figürler için bulunmaz bir fırsat sunuyor. Haber kanalları ve sosyal medya hesapları, dijital ortamda hayatta kalabilmek için sürekli dikkat çekmek zorunda kalıyor ve dikkat çekmenin en kolay yolu olarak infial, korku veya büyük merak uyandıracak yalan iddialara başvuruluyor. Geleneksel medyadaki editoryal filtreler ve hukuki denetimler sosyal medyada neredeyse tamamen devre dışı kaldığı için, bir duyum aldım diyerek milyonları manipüle etmek artık sadece birkaç saniyeyi alıyor. Üstelik kitleler de duymak istedikleri yalanlara inanmaya o kadar teşne ki, iddia patlasa bile kendi mahallelerindeki aktörleri cezalandırmak yerine onları savunmaya devam ediyorlar ve bu da dezenformasyon üreticilerine limitsiz bir alan açıyor. Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma suçu kapsamında yapılan adli işlemler, bu tür fütursuzca ortaya atılan iddiaların toplumsal barışı ve devlet ciddiyetini korumak adına hukuki bir sınırla karşılaşması gerektiğini gösteriyor. Bir ülkenin yönetim mekanizmalarını, ekonomisini veya sosyal huzurunu asılsız iddialarla manipüle etmeye çalışmak, basit bir ifade özgürlüğü ya da kulis bilgisi parantezine alınamaz. İddia fos çıktığında, o iddiayı ortaya atan kişinin içine düştüğü durum dışarıdan bakıldığında trajikomik bir zavallılık olarak görülebilir ancak asıl tehlike, bu tür vakaların sıklaşmasıyla toplumun artık hiçbir şeye inanmama noktasına gelmesidir. Gerçeğe olan inancını kaybeden bir toplum, manipülasyona en açık ve en kırılgan toplum haline gelir. Utanma duygusunun yerini yüzsüz bir etkileşim avcılığına bıraktığı bu dijital çağda temiz kalabilmenin tek yolu, okuyucunun ve izleyicinin geliştireceği medya okuryazarlığı ile sert toplumsal reflekslerdir. Yalanı tescillenen her figür toplum tarafından dışlanıp sessizliğe gömülmediği sürece, cuma günleri yeni hayali istifalar, pazartesileri ise yeni hayali krizler üretilmeye devam edecektir.