--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

Tehditlerden ‘Üçlü Zirve’ye...

Mehmet Koçak
Mehmet Koçak
0

Dünyanın gözü-kulağı, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi kapsamında Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen üçlü zirvedeydi. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump; karşılıklı tehditlerin, restleşmelerin ve diplomatik gerilimli yılların ardından üç lider, hızla değişen küresel jeopolitik dinamiklerin gölgesinde, doğrudan iletişim kanalı açarak ilk kez aynı masa etrafında buluşmayı başardı.

Ancak, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşa dönüşen saldırıları ateşkese rağmen bölge ülkelerini tehdidi ile Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşının giderek artan nükleer tehditlerin sona erdirilmesine yönelik cesur kararlar alınacağı yönündeki beklentiler maalesef karşılık bulmadı.

Beklenenin aksine, üçlü zirvede küresel sorunların çözümüne yönelik somut ve bağlayıcı kararlar yerine liderler, nükleer silahların kullanılmaması ve ülkeleri arasında “stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki” kurulması yönündeki arzularını teyit etmekle yetindiler.

Kısacası, yeni bir dünya düzenini müjdeleyen bir yol haritası belirleme iradesi ortaya konulamadı.

Zirve, karşılıklı niyet beyanlarının ve diplomatik mesajların öne çıktığı bir buluşma olarak kaldı.

*

Karşılamadaki Protokol Krizi…


‘Üçlü buluşma’ için Çin›in Şıncın kentine gelen Trump ve Putin’in karşılanma biçimi de zirvenin en çok tartışılan konularından biri oldu.

Çin Devlet Başkanı Şi’in Trump’ı Shenzhen Havalimanı’nda bizzat karşılamasına karşılık, Putin’in Çin Komünist Partisi Politbüro Daimi Komitesi üyesi tarafından karşılanması, Rus basınında diplomatik protokol açısından bir skandal olarak değerlendirildi.

Çin’in ABD ve Rusya ile ilişkilerinde diplomatik protokolün nasıl bir siyasi mesaj aracına dönüştüğü açık bir şekilde görülmüştür.

Çünkü, ABD ile Çin›in kendilerini küresel ölçekte iki büyük ‘süper güç’ olarak konumlandırırken, Rusya’nın uluslararası sistemde artık ‘bölgesel bir güç’ olarak tanımlanmasıdır.

*

Türkiye ve Avrupa’sız Hiçbir Masa Başarılı Olamaz.

Yeni anlaşmaların imzalandığı veya küresel sorunlara yönelik ortak bir yol haritasının belirlendiği bir zirveden ziyade, tarafların niyetlerini ortaya koydukları, karşılıklı mesajlar verdikleri ve geleceğe yönelik tavsiyelerde bulundukları diplomatik bir buluşma niteliğinde kaldı.


Dikkat çeken diğer bir ayrıntı ise Avrupa Birliği ve Türkiye’nin bu sürecin dışında kalmasıydı. 

Kimilerine göre zirve bir hayal kırıklığı, hatta fiyaskoydu. Kimilerine göre ise somut bir sonuç alınamamış olsa bile üç büyük gücün liderlerinin aynı masa etrafında buluşması, ayrıca sembolik bir değer taşıyor.

Bana göre ‘Üçlü Zirve’ kesinlikle yeni bir ‘Yalta’ değil ve olamaz; ‘Üçlü Zirve’ önümüzdeki süreçlerde yeni katılımlarla genişlemeye mecbur kalacaktır.

Zira, Avrupa ve Türkiye’nin dışarıda bırakıldığı hiçbir masa yeni bir düzen kurma konusunda başarılı olamaz.

Nitekim, üç lider, kendi düşüncelerini, beklentilerini ve önceliklerini ortaya koyarak birbirlerini dinlemenin ötesine geçemediler. 

Zira asıl mesele, bu zirvede verilen mesajların ve liderlerin ikili görüşmelerinde ele aldıkları konuların Kafkasya, Balkanlar, Avrupa ile Afrika ve Ortadoğu’da halen devam eden krizlere nasıl yansıyacağıdır. Bu nedenle, zirvenin yalnızca nasıl sonuçlandığından ziyade, bundan sonra hangi gelişmelere zemin hazırlayacağıdır.

Bekleyelim, görelim

Mehmet Koçak Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle