Gerilim tipi baş ağrıları ve EMDR
Değerli okuyucularım, en sık görülen baş ağrısı tipi gerilim tipi baş ağrısıdır. Bu tip baş ağrısı genellikle 20 yaş civarında başlar ve ileriki yaşlarda azalır. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha fazla görülür. Bu ağrılar günün herhangi bir saatinde ortaya çıkabilir. Bu baş ağrısı türünün altında yatan sebepler; duruş ve pozisyon alışkanlıklarına bağlı olarak kaslardaki gerginlik ve kasılma, çevresel faktörlerin değişmesi, aşırı sorumluluk yüklenme, düş kırıklıklarıdır. Ailesel ve ekonomik sorunlar gibi insan hayatındaki önemli değişikliklere bağlı anksiyete ve depresyon tetikleyicidir.
Gerilim tipi baş ağrısı migrenin aksine genellikle tek bir bölgede oluşmaz. Daha yaygın bir seyir gösterir, saatler boyu sürer. Genellikle basınç, sıkışma, ağırlık tarzında olup seyrek olarak zonklayıcı tarzdadır. Fiziksel aktiviteden pek etkilenmez ve günlük hayatı etkileyici değildir. Migrende ağrı öncesinde görülen ışık ve sesten rahatsız olma, gerilim tipi baş ağrısında çoklukla yoktur. Ayrıca migrende olduğu gibi hızlı bir başlangıç göstermez, hastaların çoğu ne zaman başladığının farkında olmayabilirler, ağrı yavaş yavaş yaygınlaştığında hissedilir hale gelir. Migrenli hastalar sessizlik ve dış etkenlerden uzaklaşma eğiliminde olurlar; ancak gerilim tipi baş ağrısı çekenlerde tam tersi durumlar gözlenir. Bu da aslında ağrının kaynağı olan gerilimden kurtulmayı ve rahatlamayı getirir.
Gerilim tipi baş ağrıları EMDR yönteminin en etkili olduğu alanlardan birisidir. EMDR yönteminin de dahil edildiği entegre bir yöntem uygulanmakta ve birçok durumda 2-4 seans arasında ağrılar hafiflemektedir. İşin en ilginci; baş ağrısı yaşayan kişilerin çoğunda geçmiş travma deneyimleri olduğu görülmektedir. Güncel stresler de ağrıya neden olmaktadır. Gerilim baş ağrısı hasta tarafından başta ağırlık, sıkışma, gerilme basınç, uyuşma sözleriyle tanımlanan bir ağrıdır. Hastalar, “başımda sanki taş var”, “başımda sanki karıncalar dolaşıyor”, “başıma sanki tas geçmiş gibi” ifadelerini sıklıkla kullanırlar.
Ağrılarla baş çıkmada gevşeme egzersizleri önemli bir yer kaplar. Gevşeme egzersizleri, gerek ağrının oluşturduğu stres ve endişe ile mücadeleyi sağlayarak, gerekse ağrıya neden olan kas kasılmasını kişinin kendi ifadesi ile ortadan kaldırması ile etkili olmaktadır. Egzersizler her gün, gün sonunda yapılabilir yahut, ağrının başlayacağını hissettikleri anda yapılabilir. Örnek bir egzersiz verelim;
“Gözünüzü kapatın. Burnunuzdan derin bir nefes alın, nefesinizi tutun ve verin. iki elinizi sıkın, ellerinizin gerildiğini hissedin. Yavaşça derin nefes alıp nefesinizi tutun, bırakın. Yumruklarla birlikte kollarınızı iyice sıkın, sonra gevşetin. Ne kadar gevşediğinizi hissedin. Yavaşça derin nefes alıp, tutun ve bırakın. “Egzersiz devamında aynı uygulamaları tüm organlarınız için yapın.
EMDR, psikodinamik, bilişsel, davranışsal ve danışan merkezli yaklaşım gibi farklı yaklaşımların öğelerini bir araya getiren bir yöntemdir. (Shapiro, 2001) EMDR, patolojinin uygun olmayan bir şekilde, yerleşmiş algılamalardan ortaya çıktığını varsayan bilgi işleme modeline dayanan sekiz aşamalı bir yaklaşımdır. İlk iki basamak tek seansta tamamlanır. Travma yaşantısından bahsetmek, her danışan için rahatsız edicidir. Bu nedenle terapist, danışanın olumsuz duygularla baş edebilmesi için beceriler geliştirmeye yardımcı olur. (Kavakçı ve ark.2010) Bu evreleri şöyle özetleyebiliriz;
1.evre: Danışanın hikayesini alma ve terapi planlama: Bu evrede danışanın ayrıntılı öyküsü alınır ve EMDR için uygunluğu değerlendirilir. Tedavi planı için uygun görülen hedefler belirlenir.
2.evre: Hazırlık: Bu evrede terapötik ilişki kurulmaya başlanır, ulaşılabilir hedefler konur ve danışan semptomları hakkında bilgi edinir. Danışan kendini yatıştırmayı öğrenir.
3.evre: Hedefin değerlendirilmesi: Travmatik anı işlenmeye başlanır. Rahatsızlık veren anıya dair bir resim belirlenir. Danışandan bu resimle beraber gelen duygu, düşünce, algı ve bedensel duyumları belirtmesi istenir. Olumsuz yaşantı düşünüldüğünde danışanın, kendisiyle ilgili ne düşündüğünü söylemesi istenir. Genelde olumsuz düşünceler belirtilir. Daha sonra tekrar resme bakıp hangi olumlu düşünceye sahip olmak istediği danışana sorulur.
4.evre: Duyarsızlaştırma: Kişi hedef resme, olumsuz düşünceyle ilişkili duygu ve bedensel duyumlara odaklanır. “Bırakın ne gelirse gelsin, aklınıza gelen hiçbir şeyi önemsiz diye atlamayın, aklınıza gelen her yeni bilgi bir şekilde bağlantılıdır” diye yönerge verilir ve iki yönlü biteral uyarana başlanır. Böylece duyarsızlaşma başlatılır. Rahatsızlık düzeyi sıfır olana kadar devam edilir.
5.evre: Yerleştirme: Danışan hedeflenen anıyı sıkıntı duymadan anımsar, kişi bu anı ile ilgili konuşmaya teşvik edilir ve böylece içgörüsü sağlamlaşır.
6. evre: Beden tarama: Danışan hedef resme ve olumlu düşünceye odaklanırken bedeninde gerginlik hissedip hissetmediğine dikkat etmesi istenir.
Kapanış: Tedavi tamamlanır. Terapist işlemenin sağlanmış olup olmadığının kararını verir. Sağlanamadığına karar verirse ikinci evredeki kendi kendini yatıştırma tekniklerini kullanır. Güvenli yer uygulamasıyla bitirilir.
Baş ağrısız günler geçirmeniz duasıyla Allah a emanet olunuz.
PSİKOTERAPİST KIVANÇ TIĞLI BULUT DNŞ TEL: 0212 503 79 95-0 506 401 79 91
