Şeyh Edebali mi, Şeyh Edebalı mı

Şeyh Edebali mi, Şeyh Edebalı mı

HÜSEYİN ÖZTÜRK

Dünya üzerinde dil ve alfabe değiştiren nadir ülkelerdeniz. Dil ve alfabe değişmesi, bir eşyanın bir yerden bir başka yere konulması gibi sıradan bir iş değildir.

Dilin bozulması ve alfabenin değiştirilmesi, bir devletin köklerinin yerle bir edilmesidir. Nihayet bugün bizim yaşadığımız vaziyet budur.

Köklerimizin, tarihimizin, medeniyetimizin izlerini bulacağız ve o büyük insanlığı, yeniden ihya ve imar edeceğiz diye bocalayıp duruyoruz.

Yedi yüz yıl insanlığa bir medeniyet sunmuş; barış, sevgi, kardeşlik, adalet götürmüş ve göstermiş Osmanlı Devletinin kurucusu Şeyh Edebalı Hz.lerinin ismi üzerinde bile ittifak edilemiyor.

Mevzu uzun kısa keselim. Kaşgarlı Mahmud’un, “Dîvânu Lugâti’t-Türk” isimli dilimizin en zengin sözlüğünden bugün geriye ne kaldı derseniz, 200 kelimeyi geçmez.

Bir de hakkını verelim. Günümüzde, “Dîvânu Lugâti’t-Türk” kitabındaki sözlerin hemen tamamına yakınını merhum D. Mehmet Doğan, yüz bini aşkın kelimeyle, “Büyük Türkçe Sözlüğünde” toplamıştır.

Berrak dilimizin sözleri orada yaşıyor. Darısı Türk Dil Kurumunun; yazılı, sözlü hafızasında da yaşaması. Niye o sözlüğe bir türlü ısınılmıyor anlamak zor. Geçelim.

•

Konumuz “Şeyh Edebali mi, Edebalı mı” üzerineydi. Doğrusu elbet “Edebalı’dır” ama bir de asıl künyesini yazalım:

“İmadüddin Mustafa b.İbrahim b.İnac el-Kırşehri’dir. Malum 2026 yılı, Şeyh Edebalı’yı anma yılı olduğuna göre işe ismin doğrusundan başlamalı.

Bu hususta yıllardır Bilecik’te kendi öz kaynaklarıyla yayın yapan Şadi Erdal ve oğlu Mücahit Erdal’ın çıkardığı “Sakarya” isimli gazetenin ardından, şimdilerde “Bilecik Haber” ismiyle bölgeye yerli ve milli bir anlayışla hizmet sunan gazetenin haberiyle cevap verelim.

Bir de bu konuda “Bilecik Edebalı Kültür ve Araştırma Derneği” duyarlı davranmış ve dernek yönetimi, Şeyh Edebalı’nın isminin doğru kullanımına ilişkin Türk Dil Kurumuna resmi başvuruda bulunmuşlar ve şu açıklamayı yapmışlar:

“Bilecik Edebalı Kültür ve Araştırma Derneği olarak, uzun süredir gündeme gelen “Edebali mi, Edebalı mı?” tartışmasına açıklık kazandırmak amacıyla Türk Dil Kurumu’na resmi başvuruda bulunduk.

Yapılan başvuruya Türk Dil Kurumu tarafından verilen görüş doğrultusunda, doğru kullanımın “Edebalı” olduğu tarafımıza bildirilmiştir.

Şeyh Edebalı, yalnızca Bilecik’in değil, Türk tarihinin, kültürünün ve manevi hafızasının en önemli şahsiyetlerinden biridir.

Böylesine kıymetli bir ismin doğru kullanılması; tarihî mirasa, kültürel hafızaya ve dilimize gösterilen saygının bir gereğidir.

Bu çerçevede, kamu kurumlarımızın, basın kuruluşlarımızın, eğitim camiasının, sivil toplum yapılarının ve tüm vatandaşlarımızın ismi “Edebalı” şeklinde kullanmasının doğru kabul edilmiştir”.

•

Ezcümle:

Dernek yetkililerine teşekkürle birlikte bir noktayı da biz hatırlatalım.

Şehri gezerken görülmüştür ki, firma isimleri içerisinde Şeyh Edebalı’nın ismine yakışmayacak firma tabelaları vardır.

Böyle bir ismin ticari müesseselere verilmesi asla doğru olmamalı. Devletimiz adına şehrin yöneticisi valilik makamına duyuralım.