Srebrenitsa cephesi düştü!
Bosna Hersek, yeni yerel temsilcilerini belirlemek üzere, bu hafta sonu sandık başındaydı. Her ne kadar seçime katılım az olsa da, seçim süreci ve neticeler itibariyle, sürprizleri çok oldu.
Seçim sürecinin ilk sürprizi Boşnak cephesinden geldi. Rahmetli Aliya İzetbegoviç’in kurucusu olduğu Demokratik Eylem Partisi-SDA, sandığa ittifakla gitti. Daha İyi Bir Gelecek İçin İşbirliği-SBB partisiyle Bosna Hersek Federasyonu ve bazı kantonlar seviyesindeki koalisyon ortağına, seçim ittifakını da ekledi. SDA-SBB seçim ittifakı, her iki parti tabanı için de şaşırtıcı ve neticeleri merak edilen bir karar oldu.
Bakir İzetbegoviç’in, ‘Bosna’nın gezi kalkışması’ olarak nitelendirilen Şubat 2014 olaylarının sorumlusu olarak kabul edilen, Fahrudin Radonçiç ile ittifak kurması SDA tabanını rahatsız etti. SBB tabanı da, kısa süre öncesine kadar kılıç çektikleri Bakir İzetbegoviç ile saf tutmaktan pek hoşnut olmadı.
Siyasette, iki artı iki her zaman dört etmez. Nadiren daha fazla, çoğu zaman daha azdır. SDA- SBB koalisyonunda ikinci seçenek gerçekleşti. SDA, daha önce alamadığı Trnovo, Breza, Doboj-Jug, Kladanj, Srebrenik ve Centar Sarajevo belediyelerini kazandı. Buna karşılık Bihaç, Zenica, Visoko, Lukavac, Vareş, Buzim, Maglaj, Vitez, Kalesija ve Srebrenitsa’yı kaybetti.
SDA’nın kaybettiği belediyeleri, bu partiden tekrar aday gösterilmediği için, seçime bağımsız katılan adaylar büyük bir farkla kazandılar. Bu netice, SDA’nın aday belirlemede ciddi hatalar yaptığının bir göstergesidir.
Bir de şu var: Centar Sarajevo’da seçim kazanmak, elbette önemli ve tebrike layıktır. Fakat Çetnik Sırp soykırımının merkez üssü konumundaki Srebrenitsa’nın kaybedilmesi tarifsiz bir hüzün sebebidir.
Srebrenitsa’nın 13 bin 500 civarındaki kayıtlı nüfusunun 7 binden fazlası Boşnak’tır. Bu şehrin, 2 bin 200 oy farkla Çetnik Sırpların eline geçmesi sadece Boşnak gevşekliği ile izah edilebilir.
SDA Genel Başkanı Bakir İzetbegoviç’in seçim sonuçlarını değerlendirirken söylediği “Merkez belediye, diğer bir düzine belediyeden daha önemlidir” ifadesine de katılmak mümkün değil. Srebrenitsa, sadece Boşnaklar için değil, tüm İslam ümmeti için önemlidir. Srebrenitsa, İslam ümmetinin namus meselesidir, gözyaşı sebebidir.
Hırvat cephesinde, yerel duruma göre şekillenen, konjonktürel ittifaklar söz konusuydu. Hırvat Demokrat Birliği-HDZ BiH, bir önceki seçimde on sekiz belediye başkanlığı kazanmışken, bu seçimde Kupres başta olmak üzere dört belediyeyi kaybetti. Buna rağmen HDZ BiH en büyük Bosnalı Hırvat partisi olma özelliğini koruyor.
Seçimin en büyük sürprizi ise Bosnalı Sırplardan geldi. Bosna Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Milorad Dodik, hakkında birçok yolsuzluk ve zimmete para geçirme iddiası bulunan ve ekonomik anlamda başarısız bir siyasetçi. Lideri olduğu Bağımsız Sosyal Demokratlar Birliği-SNSD de, 2014 yılındaki parlamento seçimlerinde önemli oranda oy kaybetmişti.
Milorad Dodik’in elinde kalan tek koz, milliyetçi damarı kaşımaktı. En iyi anladığı bu işin hakkını fazlasıyla verdi. Dodik, Bosnalı Sırp milliyetçilerinin ateşine benzini boca ediverdi. Yerel seçimlerden bir hafta öncesine denk gelen 25 Eylül’de, 9 Ocak’ın “Bosna Sırp Cumhuriyeti Bağımsızlık Günü” olmasını oylayan, kanunsuz bir referandum gerçekleştirdi. Yerel seçim yerine referandum kampanyası yürüttü.
Bu strateji, Bosnalı Sırp seçmen nezdinde karşılık buldu. Bir önceki yerel seçimde sadece on dokuz belediye başkanlığı kazanabilen SNSD, bu sefer bu sayıyı on bir daha artırdı. “İki haftada, iki seçim kazanan” Milorad Dodik ve SNSD seçimin gerçek galibi oldu. Geri kalanlar, az ya da çok kaybedenlerdir.
Seçimin pek dile getirilmeyen önemli neticelerinden bir tanesi de, Karayina bölgesindeki Velika Kladuşa’dan geldi. Savaş suçlusu Fikret Abdiç, bu şehrin yeni belediye başkanı oldu. Abdiç, 1992-95 Bosna Savaşı’nda, Bosna Hersek Ordusu’na karşı savaşmıştı. Ayrıca “sivillere ve savaş esirlerine karşı insanlık suçu işlemekten” 20 yıl hapse mahkûm edilmişti. Sandıktan halkına ve halkının bağımsızlık talebine silah doğrultan bir ‘hainin’ çıkması, şaşkınlık ve kızgınlık arasında gidip gelen duygulara yol açtı. Birçok Boşnak artık şu soruya cevap arıyor: “Krayina, Bosna mıdır?”
Toparlayalım…
Bosna Hersekli seçmenlerin, parlamento seçiminde olduğu gibi yerel seçimdeki önceliği de milli duygular oldu. Bu sebeple Boşnak cephesinde SDA-SBB, Hırvat cephesinde HDZ BIH ve Sırp cephesinde SNSD ipi önde göğüsledi.
Seçim neticelerini bir Boşnak atasözü özetliyor: “Hem kuzular eksiksiz, hem de kurtlar tok.” Fakat bu, sürdürülebilirliği olan bir strateji değildir. SDA’nın yeniden halkla kaynaşması ve Türkiye ile işbirliğini daha samimi bir çizgiye taşıması gerekiyor. Boşnaklar için asıl ve ivedi olan ise “en az beş çocuk” ve “doğduğun topraklara dön” uyarılarını gündeme almalarıdır.
