--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

Erbakan’dan Erdoğan’a Savunma ve Sanayi Hamlesi: Tarihsel ve Stratejik Bir Analiz

Abdullah Şanlıdağ
Abdullah Şanlıdağ
47

Erbakan’dan Erdoğan’a Savunma ve Sanayi Hamlesi: Tarihsel ve Stratejik Bir Analiz

Abdullah Şanlıdağ

Türkiye’ye çok şey kazandıran merhum Erbakan hocayı rahmetle anıyorum. Türk siyasetini renkli kimliklerinden olan merhum Erbakan, tam bir devlet adamı ve akademik kimliğinin yanı sıra ağır sanayi hamlesinde de deha bir kişiydi.

Bu makale, Türkiye’nin savunma ve sanayi politikalarının Necmettin Erbakan döneminden Recep Tayyip Erdoğan dönemine uzanan gelişim sürecini incelemektedir. Erbakan’ın “önce ahlak ve maneviyat” prensibiyle şekillenen ağır sanayi hamlesi, Türkiye’nin sanayi bağımsızlığı vizyonunun ilk adımlarını oluşturmuştur. Erdoğan ise bu mirası devralarak özellikle savunma sanayii alanında kapsamlı ve yüksek teknolojiye dayalı projeler geliştirmiştir. Bu makalede, her iki liderin sanayi vizyonlarının tarihsel bağlamı, uygulama yöntemleri ve stratejik etkilerini analiz etmeye çalıştım. Eksikler bana aittir. Umarım okuduğunuzda, merhum Erbakan hocamıza bir Fatiha okurken, Erdoğan için de başarılı olması için dua edersiniz.

Türkiye’nin ekonomik ve savunma sanayii politikaları, ülkenin siyasi liderlik vizyonu ve küresel konjonktürle yakından ilişkilidir. 1970’li yıllarda Necmettin Erbakan’ın başlattığı “Ağır Sanayi Hamlesi”, yalnızca ekonomik kalkınma hedefi taşımamış, aynı zamanda milli bağımsızlık perspektifinin stratejik bir parçası olmuştur. Bu ülkeye hizmet edecek kadronun, öncelikle ahlak ve maneviyattan beslenmesi gerektiğine vurgu yapan Erbakan, gerçekten de yetiştirdiği kadrolarla bu sözünde durmuştur. Erbakan’ın siyasi öğrencilerinden biri olan Recep Tayyip Erdoğan, 2000’li yıllardan itibaren bu çizgiyi modernize ederek ulaştırma, enerji, sağlık ve dış politika alanlarında reformlar gerçekleştirmiş, özellikle savunma sanayinde dikkat çekici bir atılım başlatmıştır. Yine Erdoğan’ın hedefinde de ahlak ve seviyeli siyaset vardır. Nitekim “Siyasetin limanı ahlaktır” diyen Erdoğan, hocası Erbakan’ın çizgisini sürdürmeye gayret etmiştir.

1. Erbakan Dönemi: Ağır Sanayi Hamlesi ve Milli Görüş Perspektifi

Erbakan’ın liderliğindeki sanayi politikaları, Türkiye’nin ithalata bağımlı üretim yapısını kırma hedefiyle planlandı. 1974-1977 yılları arasında hazırlanan “Ağır Sanayi Programı” ile 200’ün üzerinde fabrika ve tesisin temeli atıldı. Bu yatırımlar; demir-çelik, makine, motor, traktör, otomotiv ve savunma sanayii altyapısını geliştirmeyi amaçladı.
Erbakan’ın bu yaklaşımı, “önce ahlak ve maneviyat” sloganı ile toplumsal kalkınmayı da hedefleyen bütüncül bir kalkınma anlayışına dayanıyordu. Ancak ekonomik krizler, siyasi istikrarsızlıklar ve 1980 askeri müdahalesi, projelerin tamamlanmasını geciktirdi veya engelledi.

2. Erdoğan Dönemi: Savunma Sanayiinde Yerli ve Milli Teknoloji Atılımı

2002 sonrasında Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Türkiye, savunma sanayinde dışa bağımlılığı azaltma hedefi doğrultusunda çok boyutlu bir strateji izledi.

Başlıca projeler arasında şunlar yer almaktadır:

İHA ve SİHA teknolojileri (Bayraktar TB2, Akıncı, Anka)

Milli savaş gemisi projesi (MİLGEM)

ATAK helikopterleri ve Hürkuş uçağı

Milli piyade tüfekleri (MPT-76)

Hava savunma sistemleri ve füze teknolojileri (Hisar, Siper)

Bu projeler, Türkiye’nin hem NATO müttefikleriyle hem de bölgesel savunma iş birlikleriyle ilişkilerini yeniden tanımlamasına olanak sağladı. Ayrıca savunma ihracatının 2022 itibarıyla 4 milyar dolar seviyesini aşması, sanayinin ekonomik katkısını somutlaştırdı.

3. İki Dönemin Karşılaştırmalı Analizi

Kriter

Erbakan Dönemi (1970’ler)

Erdoğan Dönemi (2000’ler-2020’ler)

Vizyon

Ağır sanayi ve üretim kapasitesi

Yüksek teknoloji ve savunma odaklı kalkınma

Stratejik Hedef

İthalata bağımlılığı azaltmak

Tamamen yerli-milli savunma ekosistemi

Engeller

Ekonomik kriz, siyasi istikrarsızlık

Uluslararası ambargolar, teknoloji transferi sınırlamaları

Sonuç

Temel altyapı kazanımları

İleri teknoloji ürünlerinde dışa bağımlılığın azalması

 

 

Erbakan’ın ağır sanayi hamlesi, Türkiye’nin sanayi bağımsızlığı vizyonunun temellerini atmış, Erdoğan dönemi ise bu vizyonu teknolojik dönüşümle pekiştirmiştir. İki liderin politikaları, farklı dönem koşullarına uyarlanmış olsa da ortak hedef “milli ve bağımsız üretim” olmuştur. Bu süreç, Türkiye’nin yalnızca ekonomik kalkınmasını değil, aynı zamanda jeopolitik konumunu da güçlendirmiştir.

Yorumlar

(47)

Yorum yazın

0/1000

Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır.

Eray Güngören

19 Ağustos 2025 19:50

Rahmet olsun erbakan hocamıza..Eskiye oranla herşey iyiye gidiyor çok şükür

Laz Kaptan

13 Ağustos 2025 11:35

Türkiye'nin kalkınmasında ön ayak olan bıraksalardı KIBRIS tamamını alacak cesur lider Necmettin Erbakan fikrini geliştiren RTE ve ekibinden Allah razı olsun, hoca Erbakan'a rahmetler diliyorum

Sait Işık

12 Ağustos 2025 09:58

Erbakan Hocamızın ruhu şad olsun. Onun attığı temeller üzerine kurulan vizyon, şu anki gelişmelerle yaşadığımız çağın şahitleri olarak tanığız ve takdir ediyorum. Eksikliği de görmeliyiz, bilimin yanında kültür, gerçek tarih, sanat bizi yeni medeniyete taşıyacak en güçlü vasıtalardır.

Gurur Duyuyoruz

11 Ağustos 2025 21:48

Evet savunma sanayi çok çok güçlendi. Bak üstadım gözün aydın emekli. Emekliye büyük kıyak. Köprü. Köprüden önce araba lazım. Var mı varsa yırttın. Tabi uüklryecrk para Varsa yaşadın Ha işte sıra geldi köptğden kişiye de ksrtın yok. Haaa işte müjdesi o boş, yani ine para folfutulacak YGS kartı emekliye üjdeeer. Beleş. Yani hükümetin kıyagı bedava. Nasıl ama emekliyi düşünmek. Arab yok mu? Kolay git galeriye. Arabanın fiyatı 1 milyon 500 bin lira. Derece payı:12 bin küsur KDV+ Ötv Topla galerici kardeşim. 5 milyon abime. Nasıl ama? Mehmet Abim düşünür halkını Ha yeni mi emekli oldun. İyi canım kardeşim ikramı yeni 1milyon 200 bin mi? Alırsın arabanın 1/3 mi yani iki çamurlugunu. Kalan ömrün yeterse. Yetmez mi kalsnı çocugun emekli olunca alsın canım. Belki o biner sen seyredersin gururla için verilirse o dünyadan. Bak Bedava Hgs kartın daha ne istiyorsun. Miras bırak çocuga! Mehmet amca diyor ki sen garip bir romansın -pardon emekli- bende gerek gümüş zurna. -pardon araba. Üzülme kardeşim Hgs kartı alamadın diye. Git ver bir bankaya paşalar gibi yaşa o ikramiyenin faiziyle. Faiz haram mı? Hsklısın. Ev eder mı ev? Etmez mı? Peki ne yapacakdın ikramı yeni? Hı şey hı.. Kardeşim gel git kasaptan et al ye saten son demin desın ömrünün. Çocukları mı düşünüyorsun? Düşünme onlar Avrupa'da bir ülkeye atarsa kapagı rast gider işleri. Burda baban yoksula ise sende yoksulsun. Öyle bir sistem kurdu ki Mehnet abi zengin daha zengin yoksulluk daha yoksulluk oluyor. Haa emekli kardeşim para biter gider. Yarın bu günden olur beter. Kefenini ve mezarının yerini almayı unutma. Umut ahirete artık. Elini yakaları için hazırla. Bak övünelim hep birlikte savunma sanayimiz şahlandı. Kirada otursan, araban olmasa ne olur üzülme emekli kardeşim. O bedaca Hgs kartı senin için değil saten. Emekliye kıyak haberi manşeti için ortaya atılmıştır propaganda. Kanıp duruyorsun her söylenene. Savunma sanayimiz len övünüyoruz. Ebedi düşmanımız Yunanistan vıx gelir tırıs giderse Didem'in kulagının dibindeki Eşek Adasından ışık geliyor. Oraya mı yerleştiler ne?

Şeref

11 Ağustos 2025 20:37

Hocamızın attığı temellerden birini dönemin Erzincan senetörlerinden Niyazi Ünsal diye biri aldı arabasının bagajında meclis bahçesine getirdi.O günden sonra atılan temellerin standardı değiştirilerek arabaların barajlarına sığmayacak bir hale getirildi . Bu bile Türkiyenin kalkınması için önemli bir eşik olmuştur.Allah ikisinede rahmet eylesin. .

Hasan Aksuvar

11 Ağustos 2025 20:25

Rahmetli Erbakan'ın Atılım ve katılımları çok önemliydi ve aynı tedrisatta yetiştirmiş olduğu reis Erdoğan onu kat ve kat aşaraktan ilerilere doğru devam etti ancak şuna ben hala kalbim kanaat getirmiyor Erbakan'ın sözde milli görüşçüleri Erdoğan'a neden düşmancılık yapıyorlar ben onu hala çözemiyorum biz diyoruz ya biz Erbakan'ın kıymetini bilmedik acaba Erbakan'ın milli görüşsüz diyen gerideki kalan oğlu ve diğer Saadet partisi kökenli sakallı amcalar Erdoğan'a neden düşmancılık yapıyorlar bunlardan bir tanesi de Temel karamollaoğlu Erdoğan size ne yaptı kardeşim Erdoğan erbakanı siyasi olarak her daim saygıyla karşılamış ve her dönem ona hayranlığını dile getirmiştir bunun en güzel örneğini de ismini oğluna verecek kadar sevmiştir şu anki erbakancıların hepsi nedendir Erdoğan'a düşmanlar bence bu soruya cevap bulmamız lazım

osmanlı kartalı

11 Ağustos 2025 17:34

ALLAH makamını cennet etsin bu millet zamanında masonik zihniyete değil erbakan hocamıza oy verseydi şuan ülkemiz daha farklı bir yerde olacaktı

Nahit sazoglu

11 Ağustos 2025 15:44

Savunma sanayimizi devlet politikası yapmaliyiz ASELSAN havelsan roketsani TUSAŞi çok uluslu şirket yapmaliyiz üç tarafı denizlerle çevrili denizciligimizi devlet politikası yapmaliyiz İncirlik ve kürecik üslerini acilen kapatilmaliyiz tam bağımsız Türkiye güçlü Türkiye ülkemizde ekonomik gelişmeler ancak demiryollarıyla olacaktır petrol şirketleri otomotiv şirketleri otobüs şirketleri lastik şirketleri cumhuriyet kurulduğundan bugüne kadar demiryollarini engellemişlerdir her ilimize hızli tren yapmaliyiz raylı sistemler geliştirmeliyiz yük ve yolcu taşımacılığında acilen demiryollarına geçmeliyiz demiryolları toptan tüfekten daha mühim bir emniyet silahıdır tulomsas tudemsas TÜVASAŞ demiryolu şirketlerini çok uluslu şirket yapmaliyiz

Fatih emlik k. Maraş

11 Ağustos 2025 14:52

Erbakan ontane Erdoğan ederdi de millet kıymetini bilmedi. Ardında duramadık kalkınma ağır sanayi den geçiyordu Erbakan hocam ağır sanayi kalkınma deyu deyu can verirken millet gülüyordu şimdi dizlerimizi dövüyoruz. Erdoğan'ın kalkınma felsefesi yol köprü tünel viyadük ikiside birbirine zıt. Erdoğan ne kadar fabrika varsa alayını sattı parayı yola Tünel'e bastı yeni yeni savunma sanayii parlatılıyor iyide oluyor. Bak iyilikleri de görüyor yanlış olanı eleştiririz

Kazım Dökülmez

11 Ağustos 2025 13:40

1970'li yıllardan beri selamet partisi ile birlikte bu davaya hizmet eden bir neferim erbakanımıza sayın yazarın da ifade ettiği gibi bu ülkemize çok hizmetleri oldu inkar edemeyiz Tayyip Bey de çok güzel hizmetler yaptı ve yapıyor İnşallah bundan sonrasında daha da güzel çalışmalar bekliyoruz

Abdullah Şanlıdağ Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle