Yargıda Şeffaflığa İlişkin İstanbul Bildirgesi Birleşmiş Milletler’de kabul edildi

Birleşmiş Milletler’in Viyana’daki merkezinde (Vienna International Center) 13-24 Mayıs tarihleri arasında yapılan SÖCAK (Suçun Önlenmesi ve Ceza Adaleti Komisyonu- Commision on Crime Prevention and Criminal Justice)  28. Oturumunda, “Yargıda Şeffaflığa İlişkin İstanbul Bildirgesi (İstanbul Bildirgesi)” ile “İstanbul Bildirgesi’nin Etkili Biçimde Uygulanması İçin Tedbirler (Uygulama Tedbirleri)” kabul edildi.

Yargıtay Başkanı İsmail Rüştü Cirit: “Bu müstesna uluslararası başarı Yargıtay’ın dünyadaki saygın yerini göstermektedir.” dedi.

Yargıtay Başkanı Sayın İsmail Rüştü CİRİT, 150 yıllık köklü bir kurum olan Yargıtay’ın uluslararası alanda gösterdiği bu müstesna başarının, Türk Yargıtay’ına duyulan güvenin de bir göstergesi olduğunu ifade etti. Yargıtay’ın dünyada saygın bir yeri olduğunu belirten CİRİT, hükümetler arası toplantılarda oluşturulmayan bir metnin Birleşmiş Milletlerde kabul edilmesinin ilk kez gerçekleştiğini, bu durumun Birleşmiş Milletlere üye devletlerin insan haklarına ve yargı bağımsızlığına verdikleri önemin de somut bir örneğini oluşturduğunu söyledi. Cirit: “Yargı bağımsızlığı ilkesi hakimlerin bağımsızlığını korurken, aynı zamanda yargıya ilişkin sorunların çözümünde hakimlere hem bireysel hem de kolektif sorumluluklar yüklemektedir. Birleşmiş Milletler üye 192 ülkenin temsilcileri, dünyanın dört bir yanından gelen yüksek mahkeme başkanlarının bu sorumluluk bilinciyle ve Yargıtay’ın ev sahipliğinde geliştirdikleri İstanbul Bildirgesi’ni oybirliği ile kabul ettiler.” CİRİT, Yargı bağımsızlığı ilkesi ile insan haklarının korunması arasında çok sıkı bir bağlantı olması nedeniyle Yargıtay’ın insan haklarının gelişmesine evrensel düzeyde önemli bir katkı sunduğunu ve insanlığın ortak değerlerinin korunmasına ilişkin iyi uygulama örneklerini de göstermeye devam edeceğini belirtti.

İstanbul Bildirgesi 5 kıtadan 30 ülkenin Yüksek Mahkeme Başkanları tarafından kabul edilmişti.

192 Ülkenin katıldığı SÖCAK çalışmalarında Karar Tasarılarının kabul edilebilmesi için oybirliği aranıyor. İstanbul Bildirgesi ve Uygulama Tedbirleri, Yargıtay’ın ev sahipliğinde ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) işbirliğinde 10-11 Ekim 2018 tarihlerinde İstanbul’da 5 kıtadan ve 30 ülkeden gelen yüksek mahkeme başkanları tarafından kabul edilmişti. Zirve’nin son derece başarılı geçmesi nedeniyle Yargıtay’ın girişimiyle, İstanbul Bildirgesi ile Uygulama Tedbirleri’ne ilişkin Karar Tasarısı 23 Nisan 2019 tarihinde SÖCAK’a sunulmuştu.

İstanbul Bildirgesi, Hükümetler Arası Toplantılarda Görüşülmeden Kabul Edilen İnsan Haklarına İlişkin İlk BM Metni.

İstanbul Bildirgesi ve Uygulama Tedbirleri, hakimler tarafından ve hakimlerin uygulamaları için hazırlanan bir metin olma özelliğini taşıyor. Yargı bağımsızlığı ilkesi gereğince, hakimlerin hem bireysel hem de kolektif olarak yargıya ilişkin sorunların çözümünde asli olarak sorumlu olmaları bu tür üretken çalışmalar yapmalarını zorunlu kılıyor. İşte bu anlayıştan hareketle, Yargıtay öncülüğünde geliştirilen İstanbul Bildirgesi ve Uygulama Tedbirleri hükümetler arası olmayan toplantılarda ele alınmış, geliştirilmiş ve öncelikle dünyanın belli başlı hukuk sistemlerini ve farklı coğrafi bölgelerini temsil eden yüksek mahkeme başkanları tarafından kabul edilmişti. İstanbul Bildirgesi’nin ve Uygulama Tedbirleri’nin bir BM Kararı ile kabul edilmesi, “yargı bağımsızlığı” ilkesinin uluslararası düzeyde uygulanmasının çok somut ve canlı bir örneği olması nedeniyle de büyük önem taşıyor.

192 Ülkenin temsil edildiği SÖCAK çalışmalarında İstanbul Bildirgesi ile Uygulama Tedbirleri’nin bir Karar ekinde kabul edilmesi, BM’ye üye tüm devletlerin adalet politikalarının oluşturulmasında ve geliştirilmesinde önemli bir rol oynayacak.

BM Kararında Neler Öngörülüyor?

1-BM Kararında, İstanbul Bildirgesi ile Uygulama Tedbirlerinin hazırlanmasına ilişkin hakimler tarafından gösterilen çabanın önemi vurgulanarak, bu metinlerin adil yargılanma hakkına duyulan güvenin artırılmasına ve güçlendirilmesine yönelik olduğu kabul ediliyor.

2-İstanbul Bildirgesi ve Uygulama Tedbirleri kapsamında, Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi’nin (UNODC) BM’ye üye devletlerin yargı sisteminin güçlendirilmesine yönelik çabalarına destek vermesi isteniyor.

3-Üye Devletler, adalet yönetimi konusunda program ve yasal reformlar oluştururken İstanbul Bildirgesi’ni göz önünde bulundurmaya davet ediliyor.

4-Üye Devletler ve diğer bağışçılar, Birleşmiş Milletler’in kural ve usulleri uyarınca mevcut taslağın amaçlarını gerçekleştirmek üzere ek bütçe kaynakları sağlamaya davet ediliyor.