Gıda Perakendecileri Derneği (GPD) Yönetim Kurulu Başkanı Galip Aykaç, temel tüketim ürünlerinde görülen fahiş fiyat artışlarının sebeplerinden birinin de yüksek üretim maliyetleri olduğunu söyledi. Aykaç, fiyatların kontrol altına alınması için yapısal sorunların giderilmesi ve üretim planlamasına gidilmesi ikazı yaptı.
Buğra Kardan
Gıda Perakendecileri Derneği (GPD) Yönetim Kurulu Başkanı ve BİM İcra Kurulu Üyesi Galip Aykaç, çarpıcı açıklamalarda bulundu. Aykaç’ın açıklamalarından öne çıkan bölümler şöyle:
Önemli çağrı
GPD üyesi zincir marketler, halkın her türlü ihtiyacını en ekonomik ve kaliteli şekilde karşılamaktadır.
Enflasyonla ilgili her gelişmenin arkasından bir günah keçisi aranıyor. O günah keçisi de maalesef perakende zincirleri oluyor. Ancak gerçek farklı. Esasında sorun, bizim ülke olarak bazı ödevlerimizi yapmamamızdan kaynaklanıyor.
Şu hakikat ki fiyat artışlarının temel sebeplerinden birisi üretimin planlı şekilde yapılamayışı, girdi maliyetlerinin yüksek oluşudur. Ülke olarak bizim yapısal sorunlarımızı gidermemiz gerekiyor. Planlı hareket etmeliyiz. Ülkenin ihtiyacından fazlasını ihraç etmek için üretim yapmalıyız.
Lojistik maliyetleriyle ilgili bir problem söz konusu. Pandeminin etkisiyle büyüyen bu problemin de önüne geçilmeli.
Aşırı rekabet var
Ürünün tarladan marketlere gelişine kadarki süreçte perakendeciler olarak bizim yapabileceğimiz bir şey yok. Biz, ürünün alış fiyatının üzerine operasyonel gideri ekliyor ve bir miktar kâr koyuyoruz. Yeri gelmişken bilinmeli ki perakende sektöründe aşırı rekabet var bu nedenle fiyatlar gayet uygun gidiyor.
Türkiye’de yıllık 55 milyon ton sebze-meyve üretiliyor. Bunun yüzde 30-35’i fire olarak ayrılıyor. Elimizde 35-37 milyon ton satılabilir sebze-meyve kalıyor. Bunun yüzde 15’i perakendecilere; yüzde 85’i pazarlara, manavlara, restoranlara, yemek şirketlerine, otellere gidiyor. Yüzde 15’le ne yaparsanız yapın enflasyonu yukarıya çıkaramazsınız. Ne yazık ki ortada yanlış bir algı var. Bu algıyı ortadan kaldırmalıyız. Esas sıkıntı yapısal sorunlarda. Biz, bu yapısal sorunlara eğilmeliyiz.
Biz, Ticaret Bakanlığı tarafından çok yakından takip ediliyoruz. Ürünü halden ya da üreticiden aldığımızda denetleniyoruz. Fiyat artışları tek başına denetimle önlenemez. Farklı adımlar atılmalı.
Kayıtlı kurallı çalışıyoruz
GPD üyeleri, enflasyonun düşmesine sebep olan bir rekabet içerisinde çalışıyorlar. Son 5 yılda perakende sektörünün net kâr marjı 1.6’dan 1.2’ye düşmüş durumda. Eğer yanlış adım atılıyorsa elde edilen gelirler, kârlar nerede? Öyle bir dünya yok. Lütfen, bizi töhmet altında bırakmasınlar. Bizim fahiş fiyatla alakamız yok. Bizim enflasyona ilave katkımız olmaz, olamaz.
Bizim alış ve satış fiyatımız, borcumuz belli. Malum, perakende firmalarının çoğu halka açık. Bilançoları ortada. Fahiş kârlar, bilançolarda ortaya çıkar. Yani bizim her şeyimiz açık. Biz GPD üyeleri olarak kayıtlı, kurallı çalışıyoruz.
Gelinen aşamada ”Ürün, tarladan çıktıktan sonra hangi şartlarla perakende noktasına ulaşacak” sorusuna cevap verebilmek çok ama çok önemli. Bu soruya cevap bulunarak, Hal Kanunu çıkarılmalı. Haller iyi duruma getirilmeli. Şu anda haller sağlıksız şekilde işliyor. Hallerde birçok dükkânın birilerinin ellerinde bulunduğu aşikâr. Buralara girilmeli, buralar incelenmeli. Sorun alanları en aza indirilmeli.
“Devamlı “Ürün, tarlada 1 lira, markette 5 lira” diye yakınılıyor. Ama ürün, markete gelene kadarki döneme bakılmalı. Hal öncesi, hal ve bize gelene kadarki süreç ele alınmalı.
Daha büyük sıkıntı yaşanabilirdi
Türkiye’nin üretici enflasyonu ile tüketici enflasyonu arasında yüzde 24 fark var. Hal böyleyken nasıl tüketicinin lehine bir durum ortaya çıkıyor? Bizim sayemizde. Biz, aşırı rekabet içerisinde fiyatları buralarda tutabildik. Fiyatları buralarda tutamasaydık ülke olarak çok daha büyük bir enflasyonla karşı karşıya kalabilirdik.
Birilerini suçlarken bilerek konuşmak gerekiyor. Maalesef şu anda bilen de bilmeyen de konuşuyor. Bu sektör töhmet altında bırakılmamalı. Zira sektörde her şey kontrol altında.
Portföyünde 750 ürün var
Perakende grubu BİM, temel tüketim ürünlerini yüksek kalite ve en uygun fiyatla müşterileriyle buluşturuyor. Grup, portföyünde yaklaşık 750 ürünü bulunduruyor. Ayrıca çok sayıda özel markalı ürünü tüketiciye ulaştırmayı hedefliyor.
BİM, mağaza sayısı ve cirosunu istikrarlı bir biçimde arttırma politikasını 2020’de de sürdürdü. Grup, geçen yıl yurt içinde üç yeni bölge merkezinin yanı sıra 969 yeni mağaza açtı. Toplam mağaza sayısını da 8 bin 530’a taşıdı. Fas ve Mısır’da mağaza açmaya devam eden BİM’in çalışan sayısı ise 60 bin 600’ü geçti.
