Yalım Ne Demek, TDK Sözlükteki Üç Anlamı Nedir?
Yalım kelimesi, 12. yüzyılda literatüre giren ve hem alev gibi gerçek bir anlamı hem de saygınlık gibi mecazi anlamları barındıran eski Türkçe bir sözcüktür.
Eski Türkçe kökenli kelimelerden biri olan yalım, "yalın" veya "yalaz" kelimeleriyle aynı kökten türemiştir ve 12. yüzyıldan itibaren yazılı kaynaklarda yer almaktadır. Günümüzde günlük dilde nadiren kullanılsa da, bu kelimenin anlamı sıklıkla merak edilmektedir. Yalım kelimesinin temel ve gerçek anlamı "alev" veya "ateş" demektir. Ancak Türk Dil Kurumu'na (TDK) göre bu sözcük, kullanıldığı bağlama göre üç farklı anlamda değerlendirilir.
Yalım Kelimesinin TDK Sözlük Anlamları
TDK, yalım kelimesini hem somut hem de soyut kavramları karşılayacak şekilde tanımlar. İlk anlamı, kelimenin kökeniyle doğrudan ilişkilidir ve "har" veya "ateş" manasına gelir. Bu anlamda yalım, alevlenmiş bir maddeyi veya ısıyı ifade eder. İkinci somut anlamı ise kesici aletlerin en uç ve keskin tarafıdır; bıçak, falçata ya da testere gibi araçların kesmeye yarayan yüzeyi için kullanılır.
Yalım kelimesinin en yaygın bilinen ve mecazi kullanımı ise üçüncü anlamıdır. Bu bağlamda yalım, bir kişinin toplum içindeki duruşunu, itibarını, haysiyetini ve saygınlığını ifade eder. Makam veya mevki sahibi olmaktan ziyade, bireyin çevresinden gördüğü saygıyı ve değeri belirtmek için kullanılır. Örneğin, bir kişinin itibarının düşük olduğunu anlatmak için "yalımı düşük" ifadesi kullanılır.
Yalım Kelimesi Hangi Eş Anlamlılarla Kullanılır?
Yalım kelimesinin gerçek anlamı olan "ateş" veya "alev" ile ilişkili pek çok eş anlamlısı bulunmaktadır. Bu eş anlamlı sözcükler arasında Har, Alev, Ateş, Kıvılcım, Nar ve Yalaz sayılabilir. Kelimenin mecazi anlamı olan itibar için ise haysiyet, saygınlık ve onur kelimeleri yakın anlamlı olarak kullanılabilir. Yalım kelimesinin mecazi kullanımına yönelik örnek cümle ise şöyledir: "Bu tür yalımı düşük insanlara çok fazla güvenmemekte fayda var." Bu cümledeki "yalımı düşük" ifadesi, itibarı zayıf veya toplum nezdinde değeri olmayan kişiler anlamına gelmektedir.
