Uykuda savaşı sürdürmeyin... Bebeklerin gece uykusu hakkında doğru bilinen yanlışlar

Çocuk gelişiminde bilgi kirliliğinin en yoğun olduğu alanlardan birisi de 'uyku'... İşte uyku koçlarının ve programlarının aksine, bilimsel araştırmaların söylediği çarpıcı gerçekler...

BEBEKLER GECE BOYUNCA UYUR MU? Cevabı maalesef: Hayır Bebeklerin çoğu gece boyunca uyumaz.

Bebeklerinin gece boyu uyuması anne babaların kutsal bir hedefi olabilir. Fakat küçük geniş çaplı araştırmalara göre bu durum çok nadir.

Norveç’te 55 bini aşkın bebeğin incelendiği bir çalışma, gece uyanma sıklığının yaşla birlikte arttığını gösteriyor; altı aylık bebeklerin yaklaşık yedide biri gece en az bir kez uyanırken, 18 aylık olanlarda bu oran dörtte birin üzerine çıkıyor. Finlandiya’da 2020 yılında 5 bin 700 çocukla gerçekleştirilen bir diğer araştırma ise bebeklerin üç, altı ve sekiz aylıkken gecede ortalama ikiden fazla uyandığını, bu sayının birinci yaşta 1,8’e, 18 ve 24. aylarda ise yaklaşık bire düştüğünü saptadı.

BBC'nin haberine göre, araştırma verileri, erken çocukluk döneminde gecede bir ile üç kez uyanmanın yaygınlığını ortaya koyuyor.

Neredeyse tüm çocuklar gecede bir ile üç kez uyanıyor. Azınlık bir grup ise gece boyunca uyuyor (üç aylık bebeklerin yüzde 16,5'i ve sekiz aylık bebeklerin yüzde 22,3'ü). Bununla birlikte bebeklerin ne sıklıkla uyandığı büyük farklılıklar gösterebilir. Örneğin Finlandiyalı araştırmacılar, çalışmaya katılan en az bir sekiz aylık bebeğin geceleri ortalama 21,5 kez uyandığını bildirdi.

Yapılan çalışmalar ebeveynlerin bildirimlerine dayanıyordu. yani bebekler daha sık uyanmış olabilir ancak ebeveynleri bunu fark etmemiş olabilir. Çocukların uyku düzenlerini analiz etmek için video kayıtları gibi daha objektif ölçümler kullanıldığında, bebeklerin aslında daha sık uyandıkları görülüyor.

2001 yılında yapılan ve iki dakikadan uzun süren bölünmeleri "uyanma" kabul eden küçük ama güvenilir bir araştırma, uyku düzenindeki dalgalanmaları şu sayılarla ortaya koydu. 3 aylık bebeklerde 3 olan ortalama uyanma sayısı, altı aylıkken 3,5’e, dokuzuncu ayda ise zirve yaparak 4,7’ye yükseliyor. Ancak 12. aya ulaşıldığında bu sayı 2,6’ya geriliyor. Bu durum, bebeklerin uyku döngülerinin doğrusal bir iyileşme izlemek yerine, ilk yıl içinde inişli çıkışlı bir grafik sergilediğini gösteriyor.

Bebekler ilk yaşları biterken, uyanma sayıları kendi kendine azalıyor. Finlandiya’da gerçekleştirilen araştırma verilerine göre; sekiz aylık bebeklerin yaklaşık ?’i (onda sekizi) gece uyanırken, bu oran iki yaşındaki çocuklarda %’e (dörtte bir) geriliyor. Bu da, erken bebeklik dönemindeki sık bölünmelerin, çocuk gelişiminin doğal bir parçası olarak zamanla azaldığını gösteriyor.

Bazen çocukların gece uyanmaya devam edeceği, ancak onlara uyanmamayı öğretirseniz bunun ortadan kalkacağı anlatılır.

Normal gelişim gösteren bebeklerin zamanla kendi uyku düzenlerini kurabildiği gerçeği, bazen bu tip yaklaşımlarla gölgede kalabilir. Dahası, uykuyu doğrudan etkileyen tıbbi sorunların gözden kaçması riski de mevcuttur. Örneğin, ABD'deki küçük çocukların yaklaşık 'ini etkileyen demir eksikliği; huzursuzluk, uykuya geçişte zorlanma ve sık bölünmelere yol açabilir. Bu da, uyku problemlerine sadece pedagojik bir pencereden bakmanın, altta yatan fizyolojik nedenleri atlamamıza sebep olabileceğini kanıtlamaktadır.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda huzursuz uyku veya sık uyanma başka işaretler de verebiliyor. Bunlar arasında gıda alerjileri, gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) ve kulak enfeksiyonlarını örnek verebiliriz.

Çocuk ve bebeklerde uyku bozukluklarını basite almamalıyız. Örneğin çocukların yaklaşık yüzde 6'sında obstrüktif uyku apnesi olduğu tahmin ediliyor. Bu durum da sık uyanmalara yol açabilir ve en yoğun görüldüğü dönem iki ile altı yaş arasıdır.

İnternette çoğu kişinin bebeklerin 12 saat uyumasını önerdiğini görebilirsiniz. "7-7" (19.00–07.00) programı Batı ve sanayileşmiş toplumlarda popüler hâle geldikçe, özellikle bebekler ve küçük çocuklar için bu süreden daha az uyku yetersiz görülmeye başladı. Beş bin bebeği kapsayan bir Avustralya araştırması, bebeklikten beş yaşına kadar çocukların gecede ortalama 12 saat değil, 11 saat uyuduğunu ortaya koydu.

İnternette sıkça karşılaşılan bir iddia da bebek arabasında, kanguruda veya arabada yapılan hareketli şekerlemelerin bebekleri daha hafif ve daha az dinlendirici bir uykuya soktuğudur. Ancak bunu destekleyen bilimsel bir kanıt yok. Hatta bazı araştırmalar bunun tersinin doğru olabileceğini ortaya koyuyor.

Hareketli uykular sırasında bebeklerin beyin aktivitelerini inceleyen yayımlanmış bir çalışma henüz bulunmuyor. Ancak yetişkinlerle yapılan araştırmalar baz alınıyor. Bu çalışmalarda uyku sırasında beyin aktivitesini izlemek için elektroensefalogram (EEG) kullanılıyor.

Yapılan bu çalışmalar, hafif sallanmanın derin uyku evresinde geçirilen süreyi artırdığını, insanların daha hızlı derin uykuya geçmesine yardımcı olduğunu, hafıza oluşumuna katkı sağlayan beyin salınımlarını desteklediğini ve hafif uyku süresini azalttığını ortaya koydu.

Hareketli uykuların beyin gelişimine zarar vermesi pek olası değil. Çünkü bebekler anne karnındayken zamanlarının yaklaşık yüzde 90'ını uyuyarak geçirir. Üstelik bu uykuların çoğu, anneleri yürürken veya hareket ederken rahimde sallanarak gerçekleşiyor.

Çocuklar, iki yaşından sonra, çocuklar gece uykuya dalmak için daha uzun süre uğraşıyor. Gündüz uykusu uyudukları günlerde gece daha sık uyanıyorlar. Uyanık kalınan süre uzadıkça biriken ve uyku baskısı olarak bilinen bu durum, bebeklerin uyku düzenini doğrudan etkiler. Eğer bir bebek gündüz vaktini gereğinden fazla uyuyarak geçirmişse, sanılanın aksine akşam uykusuna dalması çok daha zor bir hal alır. Tıpkı yetişkinlerde olduğu gibi bebeklerin de uyku ihtiyaçları kendine hastır ve biyolojik kapasitelerinin üzerinde bir uykuya zorlanmaları mümkün değildir.