Vucic’ten BM kürsüsünde uyarı: “Bildiğimiz uluslararası sistem çöktü”

New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu’nda konuşan Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, mevcut dünya düzenine ilişkin sert değerlendirmelerde bulundu. “Bildiğimiz uluslararası sistem çöktü, artık mevcut değil.” diyen Vucic, yaşanan dönüşümün ne ölçüde yönetilebileceği konusunda şüpheleri olduğunu belirtti.

Vucic’e göre ortaya çıkan yeni düzende güç, iki temel merkezin yanı sıra siyasi, ekonomik, askeri ve teknolojik kapasitesi büyüyen bölgesel aktörler arasında dağılıyor. Bu aktörler hem yakın çevrelerini hem de küresel gelişmeleri kendi koşulları doğrultusunda etkilemeye çalışıyor.

Dünyanın, önemli siyasi, ekonomik, askeri ve teknolojik kapasitelere sahip bölgesel aktörlerin sayısının arttığı bir döneme girdiğini dile getiren Vucic, bu aktörlerin kendi çevrelerini şekillendirmeye ve küresel gelişmeleri kendi koşulları doğrultusunda etkilemeye çalıştığını söyledi.

Vucic, "Gücün daha karmaşık ve daha az öngörülebilir biçimde dağıldığı, olası çatışma riskinin son birkaç on yılda olduğundan daha yüksek seviyeye çıktığı bir döneme giriyoruz." diye konuştu.

Söz konusu risklerin artık devletler arasındaki geleneksel silahlı çatışmalarla sınırlı olmadığına dikkati çeken Vucic, karşı karşıya gelişlerin ekonomik baskı, teknolojik kısıtlamalar, kaynak ve pazar rekabeti, siber saldırılar, dezenformasyon ve diğer toplumları etkileme girişimleri şeklinde ortaya çıktığını aktardı.

Ukrayna'daki savaş bağlamında uluslararası kamu hukuku ilkelerine uyulması yönünde çok sayıda çağrı yapıldığını hatırlatan Vucic, bazı ülkeleri bu konuda "çifte standart" uygulamakla suçladı.

Vucic, "Aynı ülkelerin büyük çoğunluğu, bizzat kendilerinin BM Şartı'nı ayaklar altına aldıkları ve uluslararası kamu hukuku sisteminin temellerini yıktıkları gerçeği karşısında utanmazca ve pervasızca sessiz kalıyor. Bugün ise ne pahasına olursa olsun bu ilkelere dönmek istiyorlar." dedi.

Bu ülkelerin, kendilerinden daha güçlü aktörlerin geçmişte kendilerinin başvurduğu ihlalleri gerçekleştirdiğini gördüğünü savunan Vucic, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ülkeleri suçladı.

Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne (AB) tam üyeliğinin stratejik öncelikleri arasında yer almaya devam ettiğini vurgulayan Vucic, buna karşın hem bazı AB üyesi ülkelerde hem de aday ülkelerde uzun süredir devam eden "genişleme yorgunluğunun" görmezden gelinemeyeceğini belirtti.

"Bildiğimiz uluslararası sistem çöktü, artık mevcut değil"

BM Güvenlik Konseyinin en aktif olması gereken krizlerde çoğu zaman tıkandığını söyleyen Vucic, BM sisteminin diğer bölümlerinin ise mali baskılar, birbiriyle örtüşen yetkiler, bürokratikleşme ve üye ülkelerin daha somut sonuçlar görmeye yönelik talepleriyle karşı karşıya bulunduğunu ifade etti.

Bunların gerçek sorunlar olduğunu ve üzerlerinin örtülmesinin kimseye fayda sağlamayacağını dile getiren Vucic, "Ancak bütün bunlar, BM'ye daha az ihtiyaç duyduğumuz anlamına gelmez. BM'ye belki de her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuyoruz." ifadesini kullandı.

"Bildiğimiz uluslararası sistem çöktü, artık mevcut değil" diyen Vucic, dünyada iki temel güç merkezi ile güçlü bölgesel aktörler etrafında şekillenen yeni bir düzenin ortaya çıktığını kaydetti.

Devletlerin son 80 yılda aynı çıkarları paylaştıkları için değil, anlaşmazlıkları silah zoruyla çözmenin maliyetinin çok yüksek olduğunu anladıkları için BM çatısı altında bir araya geldiklerini kaydeden Vucic, çok taraflılığın da bu anlayış sonucunda ortaya çıktığını belirtti.

Vucic, Sırbistan'ın komşularıyla barışı koruyarak, ülke sınırlarından uzaktaki barışı koruma misyonlarına katılarak, tehlike altındaki ülkelere yardım ederek, aynı görüşte olmadığı taraflarla diyaloğunu sürdürerek ve üstlendiği yükümlülükleri yerine getirerek çok taraflılığa katkı sağlamaya çalıştığını da sözlerine ekledi.