Torosların taş eriği 11 saat kaynatılıyor, ekşinin kilogramı 500 liradan satılıyor

Antalya'nın Akseki ve İbradı ilçelerinde, Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde kendiliğinden yetişen taş erik 11 saat kaynatılıyor; süzülerek elde edilen ekşinin kilogramı 500 liradan satılıyor.

"Dağ eriği" ve "yaban eriği" adlarıyla da bilinen ekşi meyve, olgunlaştığında dağlardan toplanıyor; reçel ve kurutmalığın yanı sıra ekşi yapımında değerlendiriliyor. Akseki'de aynı meyve, ilçenin tescilli yöresel lezzetlerinden ekşi tarhananın yapımında da kullanılıyor.

Çuvallarla dağdan iniyor, iki kez kaynatılıyor

Rakımı yüksek dağlık alanlarda yetişen erikler, olgunlaşma döneminde yöre halkı tarafından toplanıp çuvallara dolduruluyor, zorlu arazi şartlarında dağlardan indirilerek araçlarla köye getiriliyor. Yıkanıp temizlenen meyveler burada uzun kaynatma ve süzme aşamalarından geçiyor.

Sürecin zahmetli olduğunu anlatan Şengül Tak, "Dağlardan çuvallarla, büyük bir zahmetle topluyoruz" dedi. Tak, işlemin aşamalarını şöyle aktardı: "Önce eriği yaklaşık 5 saat kaynatıyoruz. Daha sonra süzüp temizliyoruz. Suyunu aldıktan sonra yaklaşık 6 saat daha kaynatıyoruz." Süzme aşamasında eriğin posası ve çekirdeği kesede kalıyor, suyu ise kaynadıkça koyulaşarak ekşi haline geliyor.

Tak, geleneksel yöntemle hazırlanan ekşinin oldukça yoğun olduğunu, "En azından 10 kilo erikten ancak 1 kilo ekşi çıkıyor" sözleriyle anlattı. Bu yıl ilk kez deneme amacıyla üretime başladıklarını belirten Tak, "Bu yıl deneme amaçlı yapmıştık. Toplamda 100 kilogram ekşi yaptık. Satışa sunuyoruz. Allah izin verirse gelecek yıl daha fazlasını yapacağız" ifadelerini kullandı. Tak, salatalarda, çorbalarda ve her şeyde ekşi yerine bu ürünü kullandıklarını, kurusunu saklayıp çorbaların içerisinde limon yerine kullanabildiklerini söyledi.

Akseki'nin tescilli ekşi tarhanası taş erikle yapılıyor

Akseki'de yaşayan Ayşe Çelik, ilçenin tescilli yöresel yemeği ekşi tarhanayı Toros Dağları'nda yetişen taş erikten yaptıklarını söyledi. Çelik, erikler olgunlaşınca dağlara gittiklerini, değneklerle ağaçları silkeleyip erikleri topladıklarını anlattı.

Tarhananın yapımında buğday yarması, domates, kırmızı ve yeşil biber kullanılıyor. Çelik, bu malzemeleri önce kaynattıklarını, ayrı bir tencerede kaynattıkları dağ eriğinin çekirdeklerini ayırıp sıcağı sıcağına buğday yarmasının üzerine dökerek karıştırdıklarını söyledi. Karışım bir gece bekletiliyor, ertesi gün sinilere serilip gölgede kurutuluyor ve kışın pişirilmek üzere sofralardaki yerini alıyor. Çelik, "Tarhanaya asıl lezzeti veren dağ eriğidir" dedi.

Ekşi tarhananın Akseki ve çevresinde kış hazırlıklarının önemli bir parçası olduğunu belirten Çelik, "Her evde olmasa bile yöremizde bu gelenek yaşatılır" dedi. Erikten elde edilen ekşinin kaynatılan suyunu salatalarda ve yemeklerde kullandıklarını söyleyen Çelik, "Nar ekşisinden bile daha lezzetli olduğunu düşünüyoruz. Doğal ve oldukça lezzetli bir ürün. Şifalı olduğuna inanıyoruz" diye konuştu.

Dağ eriği yörede ekşi, tarhana ve reçelin yanı sıra kurutularak da kış aylarında değerlendiriliyor. Yöre halkı, nesilden nesile aktarılan bu geleneği sürdürüyor.