Mesai saatleri nasıl hesaplanır? Fazla mesai saati ücreti ne kadar?

Haftalık ve günlük çalışma süresi kaç saat? Fazla çalışma mesai ücreti nasıl hesaplanır? Soruları milyonlarca çalışan tarafından merak edilmekte. Normal haftalık çalışma süresi 45 saattir. Ancak, işçi ile işveren arasında normal çalışma süresinin daha az olabileceği, yani 45 saatten daha az çalışma süresi de kararlaştırılabilir. Peki işçi mesai saatleri dışında fazla çalışırsa ne kadar fazla mesai alır? Fazla mesai hesaplama nasıl yapılır? İşte işçilerin mesai saatleri ve fazla mesai saati ücret hesaplamalarına ilişkin haberin detayları.

Anayasa Mahkemesi, gazetecilere gününde ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinin her gün için yüzde 5 fazlasıyla ödenmesi kuralını Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmesinden sonra fazla mesai ücreti nedir? Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır? soruları da daha sık sorgulanmaya başlandı. İş Kanununda işçilerin çalıştırılamayacağı günler, çalıştırıldığı takdirde işçinin onayının alınması gerektiği ve bugünlerde yapılan çalışmaların normal ücretlendirmeden farklı olacağı yasa ile korunmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu Başmüfettiş Esman Dilli fazla çalışma mesai ücretine ilişkin olarak şunları söyledi: “İş Kanunun 41 inci maddeye göre; haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir, yani her bir saatlik fazla mesai için işçiye normal saatlik ücretinin bir buçuk katı tutarında ücret ödenmesi gerekir. Fazla çalışma (mesai) süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz, yani işçilere bir yıl boyunca en fazla 270 saat fazla mesai yaptırılabilir. 

• 68 inci maddeye göre; günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;

a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde en az onbeş dakika,

b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde en az yarım saat,

c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde en az bir saat ara dinlenmesi verilir.

İş Kanununda çizilen sınırlar çerçevesinde işveren işçinin mesai başlangıç ve bitiş saatlerini kendisi belirleyebilir. Zaten işe girerken işverenin belirlemiş olduğu mesai başlangıç ve bitiş saatlerini öğrenip işe başlamış olan işçi bunu kabul etmiş sayılır. Ancak işveren mesai saatlerini kendi belirleyebilmekle birlikte, belirlerken mevzuat hükümleri gereği aşağıdaki şartlara ve sınırlandırmalara uymak zorundadır.

• İşçiler gündüz 11 saatten; gece ise yedibuçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Dolayısıyla bu sınırlama mesainin bitiş saati ile ertesi günkü başlama saati arasında ne kadar sürenin geçmesi gerektiği konusunda da yol gösterici niteliktedir.

• İşçi günlük kaç saat çalışırsa çalışsın, haftalık 45 saati aşan çalışmalar için işçiye fazla mesai ücreti ödenmesi gerekir. Eğer işçi – işveren arasındaki anlaşma ile haftalık çalışma süresi 45 saatten daha az belirlenmişse belirlenen bu çalışma süresini aşan çalışmalar için de fazla sürelerle çalışma ücreti ödenmesi gerekir. 

• İşçilere yıllık toplam 270 saatten fazla fazla mesai yaptırılamaz.”

Mesai saatleri nasıl hesaplanır?

Fazla çalışma ücretinin hesaplanabilmesi için öncelikle işçinin 1 saatlik normal çalışma ücretinin bulunması gerekir. İşçinin 1 saatlik normal çalışma ücreti şu şekilde hesaplanır: 1 Saatlik Norma Çalışma Ücreti Hesaplama: İşçinin aylık maktu ücreti/30 gün/7,5… Örneğin, aylık 1800 TL ücret alan bir işçinin, günlük ücreti 60 TL, 1 saatlik normal ücreti 8 TL olacaktır.

İşçinin 1 saatlik normal çalışma ücreti bulunduktan sonra, 4857 sayılı İş Kanunu’nu md.41/2 uyarınca, normal çalışma süresi 45 saatin altında olan işyerlerinde normal çalışma ücretinin %25 fazlası; normal çalışma süresi 45 saat olan işyerlerinde normal çalışma ücretinin %50 fazlası, fazla mesai ücreti olarak belirlenir. Örneğin, 1 saatlik normal çalışma ücreti 8 TL olan ve normal çalışma süresi haftalık 45 saat çalışılan işyerlerinde 1 saatlik mesai ücreti 12 TL olacaktır.