Merkez, bankaların rant musluğunu kesti

Kamu bankalarının %14 ila %17 ile yatırımcıya sunduğu kredileri, özel bankaların %40 ila %45 gibi yüksek ve keyfi faiz oranlarıyla firmalara ulaştırmasının önüne geçilen karar memnuniyetle karşılandı. Dünyayı çalkalayan mevcut ekonomik şartlarda devletin zor durumdaki vatandaşına fatura desteği sağladığı, konutların doğalgaz maliyetini belirli oranda sübvanse ettiği, gıda ve temizlik ürünlerinde vergi indirimlerine gittiği, enflasyonu düşürebilmek için canhıraş mücadele verdiği bir süreçte ilk 6 aylık kârını %285 gibi devasa oranda artıran bankacılık sektörünün faiz rantıyla ekonomiyi kemirmesine ‘dur’ denildi.

Merkez'den tarihi hamle

Yatırım, üretim ve istihdamı teşvik için politika faizini 100 baz puan aşağı çekerek faiz lobisine ağır darbe indiren Merkez Bankası’ndan, faiz rantıyla kârına kâr katan özel bankalara da fren geldi. Kamu bankalarının aksine %40 ila %45’lik faizlerle firmalara ticari kredi veren özel bankaların rant musluğunu kesen Merkez, bankaların artık %29’u aşan faizler için %90 “zorunlu karşılık” ayırması gerektiğini kararlaştırdı. Böylelikle bankalar MB’den faiz isterse verdiği kredinin %20’si kadar, eğer kredi faizi %29.38’i aşarsa %90’ı kadar hazine tahvili almak zorunda kalacak. Hükümetin düşük faiz politikasına ters hareket eden, paranın yatırım ve üretim yerine faize gitmesini sağlayarak enflasyonu yükselten ve bu yolla ilk 6 ayda kârını %285 artıran özel bankaların dizginlenmesine ekonomistlerden destek geldi.

Devleti kaz gibi yoluyorlardı

Akit’e konuşan Yalova Üniversitesi Öğretim Üyesi Ekonomist Dr. Yahya Özdemir, şunları dile getirdi:

“Maliyetlerdeki faiz yükü %45’lerden %30’un aşağısına düşmesini ve ürünlerin o nispette ucuzlamasını sağlayacak. Ancak bu zamana kadar bazı özel bankaların Türkiye aleyhine yapmış olduğu bu hamleler, ekonomiye zarar verme adına düzenlenmiş operasyondu. Asıl hedef Türk ekonomisidir. İki oyun oynadılar; ilk olarak bazı şahıs ve firmalar, Merkez Bankası’ndan aldıkları ucuz yatırım kredisiyle yatırım yapmak yerine döviz stokladılar. İkincisi, özel bankalar da Merkez Bankası’ndan aldıkları paraları iki kat yüksek faizle piyasaya sunup, ülke ekonomisinin bel kemiğini oluşturan reel sektörü adeta dinamitledi. Bu bazı özel bankalar yatırımcıların ticaret yapmasına yardımcısı olacakları yerde maalesef ne yatırım, ne üretim ne de istihdamın önünü açmadılar. Merkez Bankası’nın faiz indirimi kararının ardından bu hususta aldığı kararı çok yerinde buluyorum. Firmaların finansman maliyetlerini düşürecektir. Reel sektörün hareket kabiliyeti arzu ettiğimiz şekilde artacaktır. Başkan Şahap Kavcıoğlu ile ekibini tebrik ediyorum.”

Enflasyon yüzde 30'a inecek

Ekonomist Gazeteci Necmettin Batırel de şu değerlendirmede bulundu:

“Merkez Bankası’nın ticari kredi faizlerine üst sınır getirmesi enflasyon şakşakçılarını perişan etti. Bankalar artık şirketlere yüzde 30’dan fazla faizle kredi veremeyecek. Resmi Gazete’de yayınlanan karara göre, ticari kredi faizi %22.85’le taban yapıldı. Bankalar bunun üzerinde faiz isterse, verdiği kredinin %20’si kadar, eğer kredi faizi %29.38’i aşarsa %90’ı kadar hazine tahvili almak zorunda kalacak. MB’nin düzenlemesinin iki amacı var. Birincisi farklı kredi türleri ile alınan kredilerin dövize dönüşünün önüne geçiliyor. İkincisi şirketlerin aldıkları düşük faizli kredi ile maliyetleri azalacak, fiyatlar düşecek. Böylece %80’lere ulaşan enflasyon kademeli olarak %30’lara inecek. Bankalara ‘ya benim belirlediğim faiz aralığında kredi verin ya da Hazine’yi ucuza fonlayın’ dendi. Hemen etkisi görüldü ilk işlem gününde 10 yıllık tahvil getirisi 12 yılın en sert düşüşüyle 14.35’e geriledi. 2 yıllık tahvil getirisi 340 puan azaldı, 14.22’ye düştü. Hazine’nin çok daha ucuza borçlanacak olması bütçeyi rahatlatacak. Ekonomist bozuntuları, her zaman olduğu gibi kararı beğenmedi. Fakat sanayiciler ve ticaret odaları son derece memnun. Merkez Bankası’nın ticari kredi faizlerini %30’ların üzerine çıkmayacak şekilde sınırlandırdığını belirten iş dünyası diyor ki: ‘Reel sektör %45 faizle bile kredi alamıyordu, hareket kabiliyeti kısıtlanmıştı, şimdi yeni yatırım ve üretim imkanlarına kavuştuk, Merkez Bankası ve hükümeti alkışlıyoruz.’ Evet, Hazine daha rahat finansmana ulaşacak. Hepsinden önemlisi ucuz kaynakla üretim artacak, işsizlik azalacak.”