İstanbul'un kadim yapıları sur içi camileri
Yüzyıllarca Türk-İslam medeniyetiyle dünyaya hükmeden Osmanlı’nın, mimarisinden kullanım şekline kadar ayrı bir ruh ve işlev kazandırdığı camiler, toplumun yaşayan kadim mekanları olarak hâlâ dimdik ayakta. Özellikle sur içindeki camiler, günümüzde de en çok ziyaret edilen tarihi mekanlar arasında.
İslam medeniyetinin gelişip dünyaya yayılmasında en önemli odak noktası olan eğitim ve öğretim faaliyetleri dikkate alındığında camiler ve zamanla bunların etrafına kurulan külliyeler yaşayan İslam şehirlerinin en önemli çekim merkezleri haline geldi. Kur’an ilimlerinin yanı sıra zamanla felsefe, tıp, matematik, astronomi ve kimya gibi derslerin de öğretildiği camiler, bu ilim dallarının gelişiminde önemli fiziki mekanlar olarak hizmet verdi. Yüzyıllarca başta Müslüman toplumlar olmak üzere farklı milletlere hükmeden Osmanlı için camiler son toplumun yaşayan mekanları arasında yer aldı.
Mimarisinden kullanım şekline kadar camilere ayrı bir ruh ve işlev kazandıran Osmanlı’da özellikle İstanbul’un fethinden sonra bilhassa da sur içi bölgesinde kiliseden dönüştürülen yapıların yanı sıra çok sayıda cami ve külliye inşa edildi. Bu cami ve mescitler, günümüzde de yerli ve yabancı turistlerin İstanbul rotalarında mutlaka yer alıyor.
Sur içinde bölgelere göre en önemli camilerin dağılımı şöyle: Eminönü: Yeni Cami, Ahi Çelebi, Rüstem Paşa ve Sarı Timur Camii. Küçükpazar: Üç Mihraplı Cami, Atlama Taşı Camii. Sirkeci-Cağaloğlu-Mahmutpaşa: Arpacılar Mescidi, Hidayet Camii, Vezir Camii, Molla Fenari Camii, Mahmud Paşa Külliyesi. Sultanahmet: Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, Topkapı Sarayı mescidleri, Sultanahmet Külliye Camii. Cankurtaran: İshapaşa Camii, Küçük Ayasofya Camii. Çemberlitaş ve Gedikpaşa: Firuzağa Camii, Köprülü Külliye Camii, Nuruosmaniye Camii, Atik Ali Paşa Camii, Çorlulu Ali Paşa Külliye Camii. Beyazıt-Laleli: Beyezid Külliyesi, Laleli Küllyesi. Süleymaniye: Süleymaniye Külliye Camii. Vefa: Sarı Bayezid Camii, Şeyh Vefa Külliye Camii, Molla Gürani Camii. Aksaray: Baklalı Kemaleddin Camii, Şah-u Geda Camii, Katip Muslihiddin Mescidi. Haseki: Hacı Bayram Kaftani Camii, Hürrem Sultan Külliyesi. Cerrahpaşa-Davutpaşa: Şem-i Molla ve Cerrah Mehmet Paşa Külliyesi. Topkapı: Bezm-i Alem Valide Sultan ve Bayezid Ağa Camii.
