Küresel baronların etkisindeki ABD ve Avrupa’nın kışkırtmasıyla patlayan Rusya-Ukrayna savaşı, hesapsız ambargo ve yaptırım kararları, Rus doğalgazına bağımlı olan Avrupa’yı adeta 50 yıl öncesinin kirli kömür teknolojisine mahkum etti. Bu da sera gazına karşı yeşil mutabakatı hedefleye anlaşmalara zıt bir atmosfer oluşturdu.
Uluslararası Enerji Ajansı, 2022’de küresel kömür tüketiminin artan fiyatlara rağmen yeniden 2013’teki rekor düzeylere ulaşacağını ve kömür talebinin gelecek yıl da artmasının beklendiğini açıkladı. Başta Almanya, Polonya olmak üzere pek çok Avrupa ülkesi devre dışı bırakılmış olan kömür yakıtlı eski termik elektrik santrallerini bir bir yeniden faaliyete almaya başladı. Ukrayna savaşının neden olduğu darboğazlar arasında geleneksel enerji arzını stoklamak için mücadele ederken, karbon emisyonları üzerindeki kısıtlamalar ikinci plana atılıyor. Bu da Avrupa’da yoğun bir sera gazı artışı ve hava kirliliği anlamına geliyor. Gelişmeler, Avrupa ülkelerinde kömür ve odun sobalarının dönüşüne neden oldu.
Kömür fiyatları zirvede
Shaw ve Partners’ın kıdemli analisti Peter O’Connor CNBC’ye verdiği röportajda, “Avrupa’da gaz fiyatları ve gaz arzı mevcudiyetine bakıldığında, ülkeler kömüre dönüyor. Kömür arzı da kısıtlı. Çünkü kimsenin depolama kapasitesi ve iyi bir tedarik ağı yok. Böylece bu pazar, muhtemelen 2023 takvim yılına kadar daha uzun süre yüksek kalacak” dedi. Öte yandan, elektrik üretimi için kullanılan termal kömürün fiyatı, Ukrayna savaşının başlamasından sonra keskin bir artış göstererek geçen yılın sonlarından bu yana yaklaşık yüzde 170 arttı.
Kirlilik tavan yapacak
Avrupa ülkeleri, Rus gazının kullanımını azaltmak için seferberlik ilan ederken, Rusya da yaptırımlara kıtaya olan arzı keserek yanıt veriyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporuna göre de, kömür talebinin tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkması bekleniyor. Raporda, şu uyarılarda da bulunuluyor: “Birkaç AB ülkesi, gaz tüketimini azaltmak için kapatılması planlanan kömür santrallerinin ömrünü uzatıyor, kapatılan santralleri yeniden açıyor veya çalışma saatlerinde tavanları yükseltiyor.” Ajans, aynı zamanda, Rus kömürünün boykotlarının da kömür fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıları artırdığını söyledi.
Yeşil mutabakat
Küresel güçlerin öncülük ettiği Avrupa Yeşil Mutabakatı, AB’nin 2050 yılına kadar Avrupa kıtasını iklim nötr hale getirmek konusundaki genel hedefini içeren taahhütler bütünü olarak tanımlanıyor. Mutabakat çevreye duyarlı ve iklim dostu geçişi ekonomik dönüşümle birlikte gerçekleştirmeyi içeriyor. Mutabakat, AB’nin önceki taahhütlerini daha geniş şekilde yeniden düzenlemeyi amaçlayan bir yol haritası olarak ortaya çıktı. AB Komisyonu tarafından 2019’da açıklanan eylem planıyla, 2050 yılına kadar karbon salınımların en az seviyeye indirmeyi ve kalan salınımları çeşitli tedbirlerle dengelemeyi sağlayarak iklime zarar vermeyen bir kıtaya dönüşmeyi hedefledi. Bu kapsamda, AB ülkeleri, 2030 yılına kadar da sera gazı salımlarını 1990’daki seviyesinin yüzde 55 daha aşağısına düşürmeyi planlıyordu. Ancak Rusya-Ukrayna savaşı, Avrupa’nın eski ve kirli kömür teknolojisinin geri dönerek yeşil mutabakatın rafa kaldırılmasına yol açtı.
