Erken emeklilik mümkün mü?

Geçen hafta SGK’nın toplu açılış törenine katıldık. Açılış töreni öncesi Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN, erken emeklilik bekleyen ve kendilerini EYT’li olarak isimlendirenler hakkında önemli bir açıklamada bulundu. Bir anlamda erken emeklilik ile ilgili bir yasal düzenleme yapılamayacağını net olarak ifade etti. Hatta “seçim kaybetmemize neden olsa bile ülkemizin geleceği için erken emeklilik söz konusu olamaz” dedi.

Bu açıklamadan bir gün sonra emeklilikte kademeli yaş şartının hazırlayıcılarından olan CHP Genel Başkanı, erken emeklilik için EYT’li gruba umut verici açıklamalarda bulundu. Bir zamanların önce Bağ-Kur sonra SSK genel müdürü olan Kılıçdaroğlu, anlaşılan geçmişte yaptığı şu açıklamasını unutmuşa benziyor, “SSK kurulduğunda emeklilik yaşı 60 idi, 1950 yılında yaşam süresi daha mı uzundu”, Aynı Kılıçdaroğlu bir başka açıklamasında emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiğini, emeklilik yaşı 80 bile olsa SSK’dan hemen iyileşme beklenmemesi açıklamasını da unutmuşa benziyor.

Gerçek şu ki bu konu siyasi rant devşirme aracı yapılmamalı. Siyasetçiler, yapılması mümkün olmayan yapılırsa da ülkeyi felakete götürecek olan vaatler vermemeli.

Gelelim meselenin özüne. Kimdir bu EYT’liler ve ne istiyorlar.

8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar, kendilerini EYT’li olarak isimlendirmekte. İstedikleri ise 5000 gün prim ödenmesi şartıyla kadın ise 20 yıl erkek ise 25 yıl sigortalılık şartından sonra emekli olmaları. Bir anlamda ilk defa 8 Eylül 1999 tarihi öncesi sigortalı olan kadınlar ile 1 Ocak 1995 tarihi öncesi sigortalı olan erkeklerin 5000 gün primi varsa hemen emekli olmalarını talep ediyorlar. Yani kadınların 38 yaşında erkeklerinde 43 yaşında emekli olmaları için yasal düzenleme bekliyorlar. Ancak nedense ilk defa 8 Eylül 1999 tarihinden itibaren sigortalı olan kadınların 58 erkeklerin 60 yaşında emekli olmaları hakkında bir talepleri de yok. Yani her vatandaşı değil sadece kendilerini düşünen ve bu yönüyle de taleplerini ahlaki bulmadığımız bir grup EYT’liler.

Bu taleplerinde haklılar mı? Dünyada hiçbir ülke 60 yaşından önce emekli maaşı bağlamıyor. Avrupa ülkelerinde emekli olma yaşı ortalaması 65’in de üzerinde. Bu gerçek ortada iken kadınları 38 yaşında erkeleri 43 yaşında emekli etmek sosyal güvenlik sistemini çökertmek demek.

Sistemin şöyle bir özelliği de var. Ortalama yaşam ömrü ne ise emeklilik yaşı bundan maksimum 20 sene öncesi olmalı. Bizde bu işleyişe aykırı biçimde daha erken emeklilik mümkün iken bu taleplerin karşılanabilmesi de mümkün olamıyor. Düşünün ilk defa 1990 yılında sigortalı olan erkek 52 yaşında emekli olabiliyor ve an itibariyle ortalama yaşam ömrü de 78. Buna rağmen bu sigortalı hemen emekli olmayı istiyor. 

Şu hususu özellikle vurgulayalım. İlk sosyal sigortalar kanununun yürürlüğe girdiği 1950 yılında emeklilik yaşı hem kadınlarda hem erkekler de 60 yaş. Sonraki sosyal sigorta kanunu 1957 yılında revize ediliyor ve yine emeklilik yaşı hem kadınlarda hem erkekler de 60 yaş. 1965 yılında bir başka yasal düzenleme yapılıyor ve bu kez emeklilik yaşı kadınlarda 55 yaşına çekiliyor ve emekli yaşı erkekler de yine 60 yaş.

Sistemle ilk defa 1969 yılında oynanıyor ve 25 yıl sigortalılık süresini tamamlayanların 5000 gün primi varsa yaşı beklemeden emekli olmasını mümkün kılan 1186 sayılı yasa yürürlüğe giriyor. 1981 yılında 25 yıl sigortalılık süresi kadınlarda 20 yıla indiriliyor. Dolayısıyla kadınlar 20 yıl erkekler 25 yıl sigortalılık süresini tamamlayınca 5000 gün primle yaş beklemeden emekli oluyorlar. Bu 8 Eylül 1999 tarihine kadar devam ediyor.

Tarım SSK 1984 yılında yürürlüğe giriyor. 1992 yılına kadar 15 yıl sigortalılık süresini sağlayanlar 3600 gün prim ödemeleri şartıyla kadınsa 50 erkekse 55 yaşında emekli olabilirken, Demirel Hükümeti tarafından bunlarda da yaş şartı kaldırılıyor.

1972 yılında yürürlüğe giren Bağ-Kur Kanununda da emeklilik yaşı kadın için 55 erkek için 60 belirlenmiş. Ancak 1979 yılında emeklilik yaşı kadınlarda 50 erkelerde de 55 yaşına düşürülüyor. 1992 yılında ise 20 sene prim ödeyen kadınlarla 25 sene prim ödeyen erkekler yaşa tabi olmaksızın emekli olabiliyorlar.

Tarım Bağ-Kur ise 1984 yılında yürürlüğe giriyor. 1992 yılına kadarki uygulamaya göre 15 yıl prim ödemeleri şartıyla kadınlar 50 erkekler 55 yaşında emekli olabilirken 1992 yılındaki değişiklikle 20 sene prim ödeyen kadınlarla 25 sene prim ödeyen erkekler yaşa tabi olmaksızın emekli olabiliyorlar.

Bu erken emekli uygulaması sosyal güvenlik sistemini tıkıyor. Emekli maaşını bile ödeyemez hale gelen SSK ve Bağ-Kur bir anlamda ideal emeklilik yaşı uygulamasıyla rahat bir nefes alıyor. Kendini EYT’li olarak isimlendirilen bu gurubun talebi karşılansa emin olun sosyal güvenlik sistemimiz çöker ve şimdiki emeklilerin maaşı da ödenemez hale gelir.