Yüzde 15’i aşan enflasyonu aşağı çekmek için ‘acı reçete’ uygulanacak. Bu çerçevede yeni ve çok yönlü stratejilerin belirlenmesini talep eden ekonomistler, faiz artışının enflasyonu daha da yükselteceğine dikkat çektiler.
Haziran’da aylık bazda yüzde 2,61, yıllık bazda yüzde 15,39 olarak gerçekleşen enflasyon, ekonomi gündeminin ilk maddesi oldu. 9 Temmuz’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Meclis’te yapacağı yeminin ardından açıklanacak ekonomi yönetiminin bu konuda radikal tedbirler alması beklenirken, ekonomistler, mücadele konusunda kalıcı bir politika belirlenmesi konusunda hemfikir.
EN KRİTİK KONU
İstanbul Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin, enflasyon sorununun önemle ele alınması gerektiğini belirtti. Alkin, “Hem manşet hem de gıda ile enerji gibi dönemsel ve mevsimsel dalgalanmalardan etkilenen sektörlerdeki mal ve hizmetler arındırılarak hesaplanan çekirdek enflasyonda son 10-15 yılın en yüksek oranları görüldü. Bu durum yeni ekonomi yönetimi için en kritik konunun enflasyon olacağını ortaya koyuyor” dedi.
Üretici Fiyat Endeksi’nin (ÜFE) artışının maliyet enflasyonunun ötesinde olduğunu vurgulayan Alkin, şu görüşleri paylaştı: “Üretici firmalarımızın 2018 Ocak ayında katlandıkları maliyet artışı ortalama yüzde 12,14’tü. Haziran ayında bu oran yüzde 23,71’e tırmandı. Bu maliyet artışları ürün satış fiyatlarını da etkiledi. Nitekim 2018 Ocak ayında yüzde 10,35 olan tüketici enflasyonu, Haziran ayında yüzde 15,39’a geldi. Maliyet enflasyonunda 11,57 puanlık artışın 5 puanı tüketici tarafından hissedildi. Bu 11,57 puanlık artışın yarısına ilk 6 ayda karşı karşıya kaldığımız devalüasyonun rolü olduğunu unutmayalım.”
‘IMF’VARİ ANLAYIŞ STAGFLASYONA NEDEN OLUR
Bir an evvel enflasyonun kontrol altına alınması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Alkin “Salt faiz arttırarak ‘IMF’vari ortodoks bir anlayışla enflasyonu tutacağımızı zannedersek, ekonomiyi stagflasyona (durgunluk ve enflasyon) sürükleriz. Bu nedenle reel sektörün hammadde, enerji ve kredi maliyetlerini geriletecek heterodoks bir tedbir paketiyle başlamamız uygun olacaktır” uyarılarını yaptı.
ORTA VADELİ PLAN YAPILMALI
Ekonomist Uğur Civelek ise ÜFE ve TÜFE’nin tırmanışının orta vadeli planlamayla önlenebileceğini dile getirdi. Civelek, “Bu planlama ticaretin artışına, yabancı yatırımlarının gelişine dayanmalı” tembihinde bulundu. Tarım ürünlerinin fiyatlarının ÜFE ve TÜFE’yi tırmandırdığına işaret eden Civelek, “Burada da orta vadeli planlama yapılmalı. Önemli ürünlerin üretim alanını ve verimliliğini arttıracak adımlar atılmalı” ifadelerini kullandı.
YENİ BİR STRATEJİ ŞART
Ekonomi yorumcusu Osman Arolat da enflasyonla mücadelenin çok yönlü ve yeni bir strateji gerektirdiğini savundu. Arolat, “Yeni stratejide hem kur dalgalanmaları hem de gıda fiyatlarının artışı ile ilgili atılacak adımlar yer almalıdır. İyi bir strateji takip edildiği takdirde 2019 ortalarında enflasyon gerileyecektir” dedi.
TARIMDA TEŞVİK ARTMALI
Ekonomist Abdurrahman Yıldırım ise enflasyonu meyve ve sebze fiyatlarının fahiş artışının yüzde 15-16 seviyesine getirdiğini belirtti. Yıldırım, sorunun radikal önlemlerle aşılacağına temas etti. Yıldırım, tarım ürünlerinin fiyatlarını kontrol altına almak için ise şu önerileri sundu:
Meyve ve sebzelerin taşınmasında denizyolu tercih edilmeli.
Ürünlerin soğuk hava deposunda saklanması konusuna önem verilmeli.
Paketlenmiş ürüne geçmenin yolları aranmalı.
Tarıma verilen teşvikler mutlaka artırılarak milli gelirin yüzde 1’ini geçmeli. Halen bu oran yüzde 0,6 seviyesinde olup gerilerde.
