DSÖ’nün Covid-19 ölümlerinin aşılı ülkelerde artarken Afrika’da azaldığını açıkladığı iddiası
Dünya Sağlık Örgütü, geçen hafta yeni koronavirüsü vakalarının en hızlı arttığı bölgenin yüzde 7 ile Avrupa olduğunu duyurdu. Değerlendirmeye göre, vakaların yükseldiği ülkelerin başında İngiltere, Rusya ve Türkiye geliyor. Aşı sıkıntısının çekildiği Afrika'da ise ölümler azaldı. Bahse konu olan haber teyit.org tarafından yanlış olarak analiz edildi.
Covid-19 aşılarının güvenlik ve etkililiği ile ilgili iddialar, pandeminin başından bu yana devam ediyor. Son haftalarda vaka sayılarının dünya genelinde sıçrayışa geçmesiyle benzer iddialar yine gündemde.
Bu iddialardan birine göre, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) aşının kolayca temin edilebildiği ülkelerde ölümlerin arttığını ve aşıya ulaşmakta zorluk çeken Afrika’da ölümlerin azaldığını açıkladı. İddia aşının ölümleri azaltmadığı, aksine artırdığını ima ediyor.
Rapor yeni vaka yayılımının seyrini anlatıyor
Anahtar kelimelerle arama yaptığımızda 19 Ekim 2021 tarihinde DSÖ tarafından yayınlanmış haftalık durum bilgilendirmesine ulaşılıyor. Raporun özet kısmında Covid-19 tanılı yeni vakaların en hızlı yayıldığı bölgenin yüzde 7 ile Avrupa olduğu, en yüksek vaka düşüş oranının ise yüzde 18 ile Afrika kıtasında görüldüğü anlatılmış.
Rapordaki bu veriler Türkiye medyasının da ilgisini çekmiş ve haberleştirilmiş. Haber metinlerinin çoğunda, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu Avrupa ülkelerinde artan vaka sayılarına karşı kamuoyunun uyarılması hedeflenmiş. Ancak bazı haber ve paylaşımlar, raporu bağlamından kopararak, aşıların etkisizliğinin kanıtı gibi sunmuş.
Raporda Afrika'da vakaların tespit edilemediği anlatılıyor
Halbuki raporun öne çıkan güncellemelerinde Afrika kıtasında yedi vakadan altısının tespit edilemediğini ve toplu taramanın iyileştirilmesi gerektiğinden bahsediliyor(sf. 17). Hatta DSÖ Afrika ofisi hızlı test kitlerinin kullanılacağını da duyurmuş. Ülkede diyabet hastalığının az ve nüfusun genç olmasının kıtanın lehine olduğu, ancak pozitif vakaların çoğunlukla tespit edilemediği aktarılıyor.
Yani raporda aşıların etkisiyle ilgili bir çıkarım yer almadığı gibi, bu çıkarımın yapılması vaka tespitinin düşük olduğu özellikle vurgulandığından mümkün de değil.
Pandeminin ikinci yılı geride kalmışken dünya nüfusun yüzde 66,8’i en az bir doz Covid-19 aşısı oldu. Düşük gelirli ülkelerde ise bu oran yüzde 19,4. Avrupa’da aşı protokolünü tamamlayanların oranı yüzde 65 iken, Afrika kıtasında yüzde 20.
