Çocuk fotoğrafları, internetin derinliklerinde "insan ticareti" için kullanılabilir uyarısı

İSTANBUL (AA) - İZZET TAŞKIRAN- İnsan ticareti iddialarının gündeme geldiği bir dönemde çocuklara ait özel fotoğrafların sosyal medyada paylaşılmasının insan ticareti, dolandırıcılık, şantaj, taciz, siber zorbalık ve diğer suçlara zemin hazırlayabileceği belirtildi.

Uzmanlar, ABD'li e-ticaret platformu "Wayfair" ile "Pizza Gate" üzerinden yaşanan çocuk ticareti tartışmalarını hatırlatarak özellikle çocukların ve gençlerin fotoğrafları paylaşılırken daha dikkatli olunması konusunda uyarıda bulunuyor.

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Murat Dağıtmaç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Biz çocuklarımızın üstünde bu kadar titrerken dünyada daha farklı düşünen insanlar da var. Pedofili, adrenokrom ve organ ticareti gibi kavramlar maalesef hayatımıza girmeye başladı. Özellikle savaş esnasında, ailesi öldürülmüş sahipsiz kalmış çocuklar hedef kitlesi haline geliyor." dedi.

Dağıtmaç, ABD'li e-ticaret platformu "Wayfair" ile ilgili bazı iddiaların Türkiye'ye yansımalarının dikkatle takip edildiğini, çocuk ticaretiyle ilgili kesinleşmiş bir kanıt olmasa da sosyal medyada dolaşan görüntülerin insanlarda ciddi şüphe uyandırdığını belirtti.

Hollywood yıldızı Sandra Bullock'un genç kalabilmek için vücuduna çocuk derisi enjekte etmesinin çok önemli tehlikeler içerdiğine dikkati çeken Dağıtmaç, "derin internet (Deep Web) platformlarında insan ticaretinin rahatlıkla yapıldığını aktardı.

- "İnsan ticareti Deep web bilenler için pek anlaşılmayan kavram değil"

Dr. Murat Dağıtmaç, buraların suç örgütü organizasyonlarının cirit attığı bir mekan olduğuna değinerek, çocukların kaçırıldıktan sonra nasıl para karşılığında başkalarına satıldığını şöyle anlattı:

"İllegal para transferleri de Bitcoin tarzı kripto paralar üzerinden yapılıyor çünkü bu para transferleri takip edilemiyor. Fakat Deepweb’e girmek için iyi bir bilgisayar bilginizin olması gerekir. Normal bir internet kullanıcısının girmesi pek kolay değil. Bu yüzden bu insan ticaretinin daha kolay olması ama anlaşılmaması lazım. İşte burada herkese açık platformlar devreye giriyor. İlk önce gözlerine kestirilen çocuk kaçırılıyor, daha sonra bu kaybolan çocuk ismiyle haberlere düşüyor. Daha sonra insan ticareti yapan kişiler tarafından sitede çocuğun ismini de kullanılarak basit ve ucuz ürünleri çok yüksek fiyatlara satıyorlar. Bu alıcılar için bir şifre. Adı geçen siteden ilgili mağazayı takip eden alıcı, fiyata bakıp, sonra internette çocuğun ismini yazıp, başına da 'missing' yani kayıp yazarak aratıyor ve çocuğun fotoğrafını görüyor. Eğer beğeniyorsa parasını normal yollarla ödeyip çocuğu kendi emelleri için satın alıyor. Aslında bu tarz insan ticareti Deep web bilenler için pek anlaşılmayan bir kavram değil."

- "Çocuklarımızın fotoğraflarını sosyal medyada paylaşmayalım"

Dağıtmaç, daha önce intihara sürüklediği iddiasıyla Mavi Balina oyununun medyada gündeme geldiğini, bir süre sonra konunun unutulduğunu anımsattı.

Sanal alemin masum bir ortam olmadığını vurgulayan Dağıtmaç, "Kimisi daha uzun yaşayabilmek, kimisi güzelleşmek, kimisi ideolojik fikrini gelecek nesillere aktarabilmek için, kimisi de tatmin için çocuklarımızı kullanıyor. Lütfen bunlara mümkün olduğunca dur diyelim. Çocuklarımızın fotoğraflarını sosyal medya platformlarından paylaşmayalım. Dijital dünyayı tanımamız lazım. Uzaktan izleyerek çocuklarımızı bu kötü ruhlu insanlardan koruyamayız." değerlendirmesini yaptı.

Dr. Murat Dağıtmaç, çocuk, genç ve ebeveynlere dijital medya okur yazarlığının öğretilmesinin, bu derslerin iletişim fakültesi mezunları tarafından verilmesinin çok yararlı olacağını kaydederek, aile ve çocuk mahremiyetine saygı gösterilmesi gerektiğini bildirdi.

- Başkasının fotoğraflarını ve kişisel verilerini kullanmak suç

Bilişim Güvenliği ve Kişisel Verileri Koruma Derneği (BİGVEKOD) Yönetim Kurulu Başkanı Avukat Ulaş Öztürk ise sosyal medyada başkasının fotoğrafını kullanarak hesap açılmasının Türk Ceza Kanunu uyarınca ciddi bir suç olduğunu belirtti.

Bu durumun kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma suçunu oluşturduğunu ifade eden Öztürk, "Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." diye konuştu.

- Çalınan fotoğrafları sosyal medya platformuna bildirin

Öztürk, fotoğrafının sosyal medyada başkası tarafından kullanıldığını fark eden kişilerin hukuken bazı işlemleri yaptırması gerektiğini ifade ederek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Öncelikle bu durumla karşı karşıya kalan kişi, sosyal medya platformunun kendi denetim mekanizması içinde de durumu bildirmeli ve hesabın kapatılmasını istemeli. Suçun internet üzerinden işlenmesi nedeniyle şüphelinin tespiti ve şüpheliye ulaşmak zaman alacağından Cumhuriyet Başsavcılığına yapılacak olan 'TCK 136. maddeden' dolayı şikayetin yanında sosyal medya platformunun kendi denetim mekanizmasını da kullanmakta fayda var.

İlk etapta ilgili sosyal medya mecrasının 'şikayet etme' özelliğini kullanarak 'kimliğe bürünme, fotoğraflarım bir başkası tarafından kullanılıyor' gibi seçenekler üzerinden fotoğraflarınızı kullanan hesabı şikayet etmeniz gerekiyor. Akabinde fotoğrafının kullanıldığını öğrenen kişi ekran görüntülerini de alarak Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunmalıdır. Bununla birlikte üçüncü adım olarak da Cumhuriyet Başsavcılığına yaptıkları şikayetin dilekçesini ve ekran görüntüsünü de göndererek suçu işleyen hesaba hangi sosyal medya mecrasında ise oradan bir mesaj atabilir. 'Fotoğraflarımı kullanarak işbu hesabı açmış olmanız sebebiyle hakkınızda TCK madde 136 Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Yayma suçundan Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikayette bulunulmuştur' şeklinde yapacağınız bir bildirim de sahte hesap açanların savcılık şikayetinizden haberdar olmasını ve korkarak olayı ciddiye aldığınızı anlamasını belki hesabı kapatmalarını sağlayabilecek."- Hırsızlıkta dijital dönem

Yazılımcı Hüseyin Çoban da sosyal medyada kişinin kendisi veya ailesinden birinin fotoğraf paylaşmasının genel bir davranış haline geldiğini söyledi.

Çoban, sosyal medya ile internet ortamında fotoğrafların çalınmasıyla birçok tehlikeli durum ile baş başa kalınabileceğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"İzinsiz olarak çalınan fotoğraflar ile düzmece sosyal medya hesapları açılabiliyor. Bu hesaplar üzerinden dolandırıcılık yaşanabiliyor. Açılan düzmece hesaplar üzerinden tehdit ve hakaret içerikli bildiriler gönderilerek asıl kişiler çok zor durumda bırakılıyor. Mağdurları zor durumda bırakmak için fotoğraflar uygunsuz bazı sitelere yükleniyor ve manevi yönden sorunlar yaşanıyor. Yapılanlar net bir şekilde özel hayatın gizliliğini ihlaldir. Bunun için sosyal medya üzerinden gerekli güvenlik ayarlarınızı yapmalı, bilgisayar sistemini korumak için yazılımlar kullanmalısınız. Örneğin çocuğunuzun sosyal medya hesabı açma yaşı minimum 13 olmalıdır. İnternet tarayıcısının güvenlik ayarları değiştirilmelidir. Küfür, şiddet, hassas medya gibi içerik ayarları kapatılması da iyi olur. İnterneti kullanırken çocuklara özel arama motorları tercih edilebilir."

İnternette kullanıcıların her türlü görsel aramalarını kolaylaştıran Google Görsel uygulamalarının sıklıkla kullanılması gerektiğini aktaran Çoban, böylece internette izinsiz yayınlanan kopya içeriklerinin görülebileceğini söyledi.

Çoban, çalınan fotoğrafların yetişkin içeriklerin yer aldığı bazı sitelerde habersiz kullanıldığını anlatarak, "Platformlarda kullanılabilecek bir sistem yapılması gerekli. Bir kullanıcı fotoğraflarını taratarak, bu görsel hangi yerlerde kullanılmış, nereye düşmüş' gibi şeyleri görebilmesi şart. Bu konuda sosyal medya şirketlerine talepte bulunmak ve ısrarcı olmak gerekli." şeklinde konuştu.