Çelişmek Ne Demek? TDK Sözlük Anlamı ve Kullanımı Nedir?
Çelişmek kelimesi, bir kişinin fikirleri, sözleri veya eylemleri arasında tutarsızlık bulunması anlamına gelen, güncel dilde sıklıkla karşımıza çıkan bir ifadedir.
Dil, yaşayan ve sürekli değişen dinamik bir yapıya sahiptir. Bu değişim, kimi zaman eski kelimelerin yerine yenilerinin gelmesine veya yeni kavramları ifade eden sözcüklerin türemesine neden olur. Son yıllarda yaygınlaşan ve günlük konuşma diline yerleşen "çelişmek" sözcüğü de bu dinamizmin bir ürünüdür ve eski dilde kullanılan "mütenakız" kelimesinin karşılığı olarak kabul edilir. İnsanların iletişimde kullandığı bu ifade, genellikle bir kişinin beyanları ile davranışlarının birbirini tutmaması durumunu anlatmak için kullanılır.
Çelişmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu'na (TDK) göre çelişmek, "birbirine aykırı olmak, birbirini tutmamak, tenakuz hâlinde olmak" anlamlarına gelir. Bu tanım, söz konusu durumun mantıksal veya pratik düzeyde birbiriyle uyuşmazlık içinde olduğunu gösterir. Çelişmek fiilinden türeyen "çelişki" (tenakuz) ise bu aykırılık halinin kendisidir. Örneğin, bir kişinin çevre bilincini savunan konuşmalar yaparken, aynı anda atıklarını gelişi güzel çevreye bırakması bir çelişki yaratır. Bu durum, kişinin sözleri ile eylemlerinin çelişmesidir.
Çelişmek kelimesi sadece bireysel tutarsızlıkları değil, aynı zamanda iki farklı durumun, ilkenin veya fikrin birbiriyle uyuşmamasını da ifade edebilir. Bu kelimeyi doğru anlamak ve kullanmak için somut örnekler faydalı olacaktır: "Yasa tasarısındaki maddeler birbiriyle çelişiyor ve hukuki boşluk yaratıyor." veya "Sürekli cimriliği eleştirmesine rağmen en pahalı arabaya sahip olması, onun karakteriyle çelişen bir durumdur." Bu örnekler, çelişmenin mantık, davranış veya kurallar düzeyindeki aykırılığı nasıl ifade ettiğini açıkça göstermektedir.
