Bu şikayetleriniz varsa hemen doktora başvurun! Ölüöcül sonuçlara yol açabilir

Gülnur Göksün  yeniakit.com.tr

Varis oluşumundaki temel sorun, toplardamarda oluşan yapısal bozukluk nedeniyle damarın genişlemesi ve damar içindeki kapakçıkların bozulmasıyla kanın geriye gitmesidir. Bu geriye gitme sonucu, kan kalbe doğru dönmekte zorlanır ve toplardamarların içindeki basınç gittikçe artar. Basıncın artması sonucunda da damarlar genişler ve böylelikle bir kısır döngü oluşur. Derin toplardamarları tıkalı olan bireylerde normalde bacak kanının yüzde 10’unu taşıyan yüzeysel toplardamarlar, bacağın tüm kirli kan dönüşünü üstlenir. Bu nedenle çapları artar ve varis görünümü alırlar.

Erkeklerde de görülür

Her 4 kişiden birinde görülen varis olma olasılığı yaşla birlikte artış gösterir. Ortalama olarak 50 yaşın üzerindeki her iki kişiden biri varisten şikayet eder. Genel algı varisin bir kadın rahatsızlığı olduğudur; ancak kadınlara kıyasla daha az olsa da erkeklerde de görülür. Varis nedenlerinde genetik yatkınlık, aşırı kilo ve hareketsiz yaşam ön plandadır. Yaşlılık, hamilelik, menopoz, uzun süre ayakta kalmanın yanı sıra derin toplardamarların tıkanıklığı ve bu damarlardaki kapak yetersizlikleri sonucunda da varis görülebilir.

Varis belirtileri

Yaygın olarak görülen varisin belirtileri şunlardır:

Bacaklarda özellikle akşamları ve efor sonrasında ağrı, yorgunluk ve ağırlık hissi.

Bacakta kılcal damarlar oluşması.

Ayak bileğinde şişlik.

Ayak bileklerinde mor lekeler görülmesi.

Staz egzama veya venöz egzama da denen ciltte kızarıklık, kaşıntı ve kuruluk.

Kendiliğinden veya çok küçük çarpmalarda bile cilt altında iyileşmesi uzun süren kanamalar.

Bazı kişilerde cilt altı yağ tabakasının sertleşmesi sonucu ayak bileği derisinde çökme.

Kimi zaman tabloya eşlik eden huzursuz bacak sendromu.

Varis nasıl teşhis edilir?

Varis tanısı genellikle muayene ile olur. Ancak tedavi yöntemini belirlemek amacıyla Doppler inceleme yapılır. Doppler bir çeşit ultrason ve herkese rahatça uygulanabilen, yan etkisiz, ağrısız, ilaçsız bir inceleme yöntemi. Bu incelemeyle damarların çapları, içinden geçen kanın hareketleri, damar içindeki kapakçıkların fonksiyonları ve derin damar hakkında bilgilere ulaşılır.

Varis evreleri

Varislerin muayene bulguları, cilt değişiklikleri ve damarlardaki yapısal bozukluğa göre evreleri şunlardır:

C0 -Görünen veya teşhis edilebilen bir hastalık yok

C1 -Örümcek veya retiküler kılcal damarlar

C2 -Büyük toplardamar varisleri

C3 -Ayaklarda ve bileklerde ödem

C4a -Ayaklarda renk değişiklikleri ve egzama

C4b -Cilt değişiklikleri, ciltte çökmeler

C5 -C4’e ilave olarak iyileşmiş yaralar

C6 -Cilt değişiklikleriyle birlikte aktif ülserler

Varis çeşitleri

Varisler damar kalınlıklarına göre çeşitlendirilir.

Örümcek ağı (Kılcal damar varisleri) : Telanjiektazi de denilen damarlar ciltte yüzeysel yerleşim gösterir. 1 mm. veya daha az çapta olan bu damarlar elle hissedilmez. Genellikle kırmızı renkli, bölgesel olarak yıldız şekilli veya örümcek ağına benzer yaygın çizgisel oluşumlar olup tüm bacağı sarabilirler.

Retiküler varis: Hafif kabarık, çapları 4 mm'den küçük olan mavi renkli bu damarlar, elle zor hissedilir.

Büyük toplardamar varisleri (Safen ven varisleri): Büyük ve küçük safen venlerinin seyirleri boyunca görülen büyük geniş kıvrımlar oluşturan, elle ve gözle kolayca fark edilebilen varislerdir. 3 mm'den büyük çaptaki bu varisler, cilt altında seyrettikleri için genellikle derinin rengini değiştirmezler. Damarın kendine ait yeşilimsi renginin yansıması görülür. Deriden kabarık olup, ayakta durmayla belirginleşir. Yatarak bacaklar yukarı kaldırıldığında kaybolurlar.

Derindeki büyük damarların varisleri: Toplardamarlar bacakta derin tabakada bulunur. Varisler dışarıdan görünmez ancak bacakta ödem ve dolaşım bozukluğuna yol açabilir.

Ciddi hastalıkları doğurabilir

Varis tedavisinde stripping, damar içi termal ablasyon (lazer veya radyofrekans) ve damar içi köpük skleroterapi yöntemleri kullanılır. Estetik bir sorun gibi görülse de varis, erken dönemde önlem alınmadığında zor iyileşen yaralara, daha da önemlisi nadir de olsa damarlardaki kanın pıhtılaşmasına neden olabilir. Bunun sonucunda da ölümcül bir tablo gelişebilir.

Varis tedavi edilmediğinde durumlarda şu durumlar oluşur:

Varisli damarların büyük bir bölümü genellikle iyi huyludur. Ancak C2 ve üstü varislerde bacakta dolaşım bozukluğuna bağlı olarak ciddi problemler oluşabilir.
Ağrı, dolgunluk hissi, uzun süre ayakta kalamama veya yürüyememe sonucu yaşam kalitesinde bozulma.
Özellikle ileri yaşlarda küçük çarpmalarla olabilecek ciddi kanamalar.

Tromboflebit diye adlandırdığımız damar içinde pıhtı oluşması. Bu durumdan derin damarlar da etkilenirse akciğer embolisi gibi ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Oluşabilecek ülserlerin yol açacağı enfeksiyon ve yaşam kalitesinde bozulma.

Güneşe dikkat !

Variste tedavi önemli bir yer tutar, ancak tedavinin ne zaman yapıldığına da dikkat edilmeli. Yaz aylarında ultraviyole (UV) ışınları daha kuvvetli olduğu için, tedavi sırasında yapılan işlemde bir problem olmasa da sonrasında iz kalma riski bulunur. Çünkü kılcal ve orta düzey varisler ortadan kaldırılsa da, bölgede aynı şekilli kahverengi lekeler oluşabilir. Bunun yanı sıra kadınlarda, adet döneminden hemen sonra yapılan işlemlerde iz kalma ihtimali daha az olur. Cerrahi girişimlerde ise yara izleri küçük olsa da güneşin etkilerinden kurtulamama ihtimali var. Böyle bir durumda en az bir yıl görünür halde kalabilirler. Kış sezonunda veya UV ışınlarının az olduğu zamanlarda yapılan girişim ve cerrahilerde ise bu sorunlar genellikle yaşanmaz.

Korunmak mümkün mü?

Varis teşhisi durumunda tedaviye hemen başlanmalı. "Varisten korunmanın bir yolu var mı?" diye sorulursa… Cevabı "Maalesef mümkün değil" olur. Ancak uzun süre ayakta kalmaktan kaçınma, hamilelikte düzenli koruyucu varis çorabı giyilmesi, düzenli yürüyüş yapma, yüzme, bisiklete binme, bol hareket, akşamları yarım saat bacakları yukarı kaldırarak yatma, sıcaktan kaçınma, bacakları soğuk suyla yıkama, hormon ilaçlarından kaçınma, kilo almama gibi önlemler varisten korunmada yarar sağlayabilir.