Türkiye’de fahiş fiyat çeteleri ve stokçular pas geçilerek sanki ‘kıtlık varmış’ algısı oluşturulmaya çalışılırken, güllük gülistanlık gibi yansıtılan Avrupa ülkeleri birçok ürünü raflarda bulamıyor bile..
YAVUZ SELİM İSTANBUL
Avrupa’da gıda ve enerji buhranına sebep olan salgın ve Kiev-Moskova savaşı, ülkelerde kıtlığa sebeb oluyor, market rafları bomboş kalıyor. Türkiye’de fahiş fiyat çeteciliğine soyunan zincir marketler ve stokçular üzerinden suni kıtlık ve pahalılık rüzgarı estirip faturasını iktidara çıkaran sepet şeytanları dünyayı güllük gülistanlıkmış gibi yansıtıyor. Salgın ve Ukrayna-Rusya savaşıyla bozulan arz talep dengesi dünyada tedarik sıkıntısına yol açarken, raflardaki yangını en fazla Haçlı Batı hissediyor.
Ekmek bile lüks oldu
Gerçek krizin ne olduğunu bariz şekilde yansıtan Batılı ülkelerde hemen her gün gıda ve enerjide bir yokluk krizi patlak veriyor. Zorluklara rağmen bütün Türkiye’de raflarda ürün bolluğu yaşanırken Almanya, İngiltere, Fransa, Belçika, İspanya, İsveç, Danimarka, Yunanistan ve ABD’de gıda için zincir marketlere gidenler ya eli boş dönüyor ya da sınırlı sayıda ürün alabiliyor. Almanya’da ayçiçek yağı, kolza yağı, un, pirinç ve makarna raflarında ürün bulunamıyor veya kotayla satılıyor. Berlin’de 4 Euro’ya satılan bir ekmeğin fiyatına %250 oranında zam yapılarak 10 Euro’ya yükseltilmesi istendi. Fransa, Belçika ve Yunanistan’ın ardından İngiltere de yağ satışına sınır getirdi. Belçika’da marketler unu en fazla 2 kilogram satmaya başlarken, konserve gıda ve tuvalet kağıdı gibi ürünler de sınırlı olarak satılıyor. Ayçiçek yağı ise yok denecek kadar az.
Ürün bulamıyorlar
İngiltere’de marketlerde taze sebze, meyve, hazır su, kuru gıda ve et rafları bomboş. Kâr marjı yüksek olmayan su ve maden suyu gibi kimi ürünlerin tedarikine öncelik verilmediği için rafları boş kaldı. Sainsbury’s, Asda ve Tesco gibi süpermarket zincirleri bazı bölümlerini kapatarak masraftan kısmaya çalışıyor. Ülkenin resmi istatistik kurumunun verilerine göre eylül ayının son iki haftasında başkent Londra’da süpermarketlerde temel ihtiyaçlarının tamamına erişemeyenlerin oranı yüzde 12 olarak ölçüldü. Enerji şirketi BP ve Tesco Alliance’ın ülkede bazı petrol istasyonunun kapatılacağını duyurunca benzin istasyonlarında araç kuyrukları oluştu. Ülkede son 1 yılda Avro Energy, People’s Energy, Greensupplier Ltd, Utility Point, Igloo, PFP Energy, Symbio, MoneyPlus Energy, Enstroga, Pure Planet, Colorado Energy adlı 11 enerji şirketi battı.
Kıtlık manşetlerde
Krizi derinden hisseden ABD’de boş kalan market raflarının üzeri, ürün fotoğraflarıyla kapatıldı. Ülke genelinde tuvalet kağıdından tavuğa, spor ayakkabıdan bebek yatağına birçok ürünün satın alım işlemi için haftalarca beklenmesi gerekiyor. İsveç’te sığınaklara ürün stoklanması sebebiyle gıda marketlerinde her türlü konserve, makarna, pirinç gibi ürünler kapış kapış satılarak bitiriliyor. Mağazalarda su bidonları, manyetolu radyolar, kamp ocakları, mangal kömürü gibi ürünler ise tamamen tükendi. Danimarka’da birçok markette yağ rafları boş kaldı. Yağ satılan marketlerde ise fiyatlar oldukça yüksek. Birçok gıda ürününün kotayla satıldığı Fransa’da Liberation gazetesi kıtlık manşeti attı. İspanya’nın Caceres kentinde market rafları yüzde 80 oranında boşaldı. Raflara yeni ürün konulamıyor.
