Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Denetleme ve Sertifikalama Araştırmaları Derneği (GİMDES) Başkanı Dr. Hüseyin Kami Büyüközer, şüpheli katkı maddelerinin belirlenip, bunlardan kaçınılmaya çalışılması gerektiğini belirtti.
Dinimizin bize kazandırdığı “Şüpheli şeylerden kaçınınız” prensibi gereğince, şüpheli katkı maddeleri belirlenip, bunlardan kaçınılmaya çalışılmalıdır.
Katkı maddeleri; satışı teşvik etmek, pazarlamayı kolaylaştırmak maksadı ile ilave edilen kimyasal maddelerdir. Normal şartlarda tek başına gıda olarak tüketilmeyen veya gıda ham veya yardımcı maddesi olarak kullanılmayan, tek başına besleyici değeri olan veya olmayan, seçilen teknoloji gereği kullanılan işlem veya imalat sırasında kalıntı veya türevleri mamul maddede bulunabilen gıdanın üretilmesi, tasnifi, hazırlanması, işlenmesi, ambalajlanması, taşınması, depolanması sırasında gıda maddesinin tat, koku, görünüş, yapı ve diğer niteliklerini korumak, düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak ve gıdanın biyolojik değerini düzeltmek amacıyla kullanılmasına izin verilen maddelerdir.
Katkı maddeleri;
1- Koruyucu olarak, gıda maddesinin bayatlama, kokuşma, bozulma v.s. olaylarını geciktirmek için. Benzoik asit, sodyum benzoat vs. gibi...
2- Normalde birbirleri ile karışmayan veya zor karışan maddeleri birbirine bağlayıcı olarak, bu maddelerin emülsiyonunu kolaylaştırmak için, Lesitin v.s. gibi...
3- Koyulaştırıcı olarak. Agar agar, jelatin vs. gibi...
4- Renklendirici olarak, gıda maddelerinin göze hoş gözükmesi için kullanılan boya maddeleri. Karmen vs. gibi...
5- Tat vericiler, aromalar. Damağa lezzet vermek için. Vanilya, vanilin vs. gibi...
6- Besin değerini korumak veya geliştirmek için.
7- Tatlandırıcılar. Aspartam vs. gibi gayeler ile kullanılmaktadır.
Bugün toplam 4500 çesit katkı maddesi dünya piyasasında gıdalarımıza, ilaçlarımıza ve kozmetiklerimize katılmak üzere pazarlanmaktadır. Bu maddelerin pek çoğunun kanserden tutun beyin hücrelerinin tahribatına, kalp damar hastalıklarından tutun obeziteye, diyabete, alerjik rahatsızlıklara varıncaya kadar çeşitli zararları tespit edildiği halde, sırf sanayi patronlarının(!) para kazanma hırsları uğruna insanlığın midesine, vücuduna bu zehirler zerk edilmeye devam edilmektedir. Birçok devletler ya habersiz ya haberli seyirci kalmaktadır.
Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) ile Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO)’ nun Katkı Maddeleri üzerinde çalışan Ortak Uzmanlar Komitesi (IECFA) dünyada, her çeşit katkı maddesi ile ilgili yapılan toksikolojik çalışmaları değerlendirir ve Uluslararası Gıda Kodeksi Komisyonu’na tekliflerini sunar. IECFA, ayrıca katkı maddesinin özelliklerini belirler, analiz yöntemlerini standartlaştırılır. Katkı maddesi ile ilgili A, B, C listelerini hazırlar. A listesi pozitif listedir. B listesinde değerlendirilmesi tamamlanmamış katkı maddeleri yer alır. C listesi ise negatif listedir ve bu listede yer alan katkı maddelerini kullanma izni verilmez. İleriki çalışmalarda, farklı neticelere ulaşılması halinde katkı maddelerinin listelerdeki yerleri değişebileceği gibi, günlük alınabilecek miktarları (ADI) da azaltılıp çoğaltılabilir.
Uluslararası kuruluşta kabul görmüş katkı maddesine bir numara verilir. Mesela Monosodyum Glutomat için verilen numara 621’dir. Tartarin için 102’dir. Numaralanmış bu listelerden Avrupa Ekonomik Topluluğunda kullanımına izin verilen katkı maddelerine E kodu verilmiştir. Mesela, 621 numara ile belirlenmiş Monosodyum Glutomat, eğer AB tarafından kullanımına izin verilmişse, AB kodeksinde bu katkı maddesi E621 olarak isimlendirilmiş olmaktadır.
Ülkemizde de AB’ye uyum programı uygulandığı için aynı isimlendirme kullanılmaktadır.Kullanılmasına izin verilen katkı maddelerinde ülkeler sınırlamalar getirebilir. Nitekim, listelerde izin verildiği halde bazı katkı maddelerini Amerika, Avusturya, Avrupa, kendi ülke sınırları içerisinde yasaklamışlardır.
Alışveriş yaparken nelere Dikkat ETMELİYİZ!
1. Satın alacağınız ürünün içindeki maddeleri belirten etiketinin bulunduğundan emin olun. Etiketi olmayan ürünü satın almayınız.
2. Daima etikette yazan maddeleri tek tek kontrol edin. Sakıncalı madde bulunan gıda maddesini satın almayınız.
3. Helal kesim et ürünü sattığından kesin olarak emin olmadığınız market veya kasaptan et almayınız.
4. Çeşitli fast-food lokantalarda çok dikkatli olun.
5. En son açıklanmış helal-haram katkı maddeler listesini, helal sertifika verilmiş ürünleri GİMDES’in sitesinden temin ediniz.
