Her yıl yaklaşık 30 milyon kişi sepsis oluyor.
Uzmanlar sadece enfeksiyonlar değil basit bir ameliyat, trafik kazası, enfarktüsün dahi sepsise yol açabildiğini söylüyor. Dünyada her 3 saniyede bir kişi sepsisten kaybediliyor.
Her yıl yaklaşık yüzde 8–13 oranında artış gösteriyor. Kalın bağırsak ve meme kanserinden ölümlerin toplamından daha fazla hasta sepsis sebebiyle kaybediliyor.
KAN ZEHİRLENMESİ
"Sepsisin yaygın adı kan zehirlenmesi olsa da bu deyim yanlış" diyor bazı hekimler. Sepsis, enfeksiyona karşı vücudun verdiği cevabın organlara zarar vermesiyle ortaya çıkıyor. Şok, organ yetmezlikleri ve özellikle de erken tanınıp tedavi edilmezse ölüme yol açıyor. Aşı, antibiyotik ve yoğun bakım uygulamalarındaki tüm ilerlemelere rağmen enfeksiyondan ölümün en sık sebebi sepsis. Hastaların yüzde 30-60’ı hastanede ölüyor. Sepsis, yüksekten düşme, trafik kazası, miyokard enfarktüsü, ağır enfeksiyon, bir grip virüsü, yine basit veya zor bir ameliyat gibi her hangi bir nedenle vücutta ciddi bir stres yapan olaylar sonrasında gelişebiliyor.
BEDENDE KAOS
Burada bağışıklık sisteminin baş edememesi değil, bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonu veya yanlış kodlanması sonucunda oluşan savunma amaçlı birtakım maddelerin organizmaya hasar vermesi sözkonusu. Bağışıklık sistem anarşisi de diyebiliriz. Organizmanın başına gelen her hangi büyük bir olay karşısında bağışıklık mekanizmasının şaşırması söz konusu. Sepsiste iç dinamikler ve dengeler bozuluyor.
Sepsis bütün vücudu ilgilendiren bir hastalık. Başka bir deyişle dolaşıma geçen birçok toksinin yaptığı bir kaos. Böyle olunca, dolaşımın ulaşabildiği her organda bir sorun çıkabilir. Solunum, dolaşım, böbrekler, karaciğer, kalp hepsi kaotik süreçlerin şiddetlenmesi veya kontrol altına alınamaması sonucunda yetmezliğe girebilir. Sözkonusu ağır tabloya yakalanan hastaların yüzde 60’ından fazlası kaybediliyor. Ancak tedavisinde başarılar da elde edilen vakalar da var. Yeterki enerjik davranılsın.
SEPSİS NEDEN OLUR, NASIL BULAŞIR?
Sıradan enfeksiyonlarla kolay kolay sepsis gelişmez. Ancak bağışıklık yetmezliği olan mesela ciddi kanser tedavisi gören hastalarda sepsise dönüşüm gösterebilir. Normal kişilerde sıradan enfeksiyonların sepsise dönüşmesi sözkonusu değil. Sepsisi tetikleyen başlatan mekanizma mikroplardan çok vücutta meydana gelen reaksiyonlar.
PEŞ PEŞE SÖKÜN EDEBİLİYOR
Bunların başında akciğer yetmezliği geliyor. Ardından böbrek, kalp, sindirim sistemi, kan hücreleri ve beyin gibi sistemlerin yetmezliğiyle ilgili bulgular ortaya çıkıyor. Ne kadar çok organ yetmezliği arka arkaya gelişirse ölüm riski o kadar fazla oluyor. Organ yetmezliği henüz gelişmeden ya da çok daha az organı tutmuşken geri döndürülebilirse hastanın kurtulma ihtimali artıyor. Yetmezlik gelişen organ sayısı arttıkça da yaşam şansı giderek azalıyor.
Tamam torun pek tatlı ama, zatürree ve grip aşısı oldun mu değerli dedesi?..
Aşı yaptırmayan dede torununu tehlikeye atıyor
Türkiye’nin çocuk aşılaması oranlarında dünya standartlarını yakaladığı ancak büyüklerin aşılanmasında aynı başarı gösterilemedi. Aşılama oranlarında yüzde 96’ya ulaşıldı. Ancak aynı başarıyı büyüklerin aşılanmasında gösteremiyoruz. Türkiye’de zatürree ve grip aşısı olması gereken risk grubunda 40 milyon erişkin var. Oysa erişkinlerde grip aşısı oranı yüzde 4, zatürree aşısının oranı binde 7’de kaldı. Büyüklerin aşılanmasının aynı zamanda çocukları koruduğuna işaret eden hekimler, “Aşı olmadığı için hasta olan bir yetişkin çevresini de hasta ediyor. Çocuklar anne baba ya da büyükanne deden bulaşacak zatürree ve grip riski ile karşı karşıya kalıyor” diyor.
AŞI YAPTIRMAMAK BÜYÜK VEBAL
Dünyada 5 yaşından önce ölen tüm çocukların 5’te birinin hayatını aşıyla önlenebilir hastalıklar yüzünden kaybetmekte. Günümüzde aşı ile başta tüberküloz, çiçek, boğmaca, difteri, grip olmak üzere 23 hastalığın ortaya çıkışı engellenebiliyor. Aşılama sayesinde her yıl 3 milyon ölüm önleniyor. Özellikle zatürree ve menenjit, 5 yaş altındaki çocukların en önemli ölüm sebebi.
Aşılanmış kişilerin, aşı olmayanları da koruduğu unutulmamalı. Aşı olmamak kişisel bir karar değil, önce ailevî sonra toplumsal bir karar. Çünkü aşı olmayan kişi bağışıklık zincirini kırdığı için, çevresindeki kişileri de riske atmakta. Çocuğuna kişisel kararları sebebiyle aşı yaptırmayan kendileri de aşıdan kaçınan anne babalar, sadece kendilerinin ve çocuklarının değil, çevredeki çocukların da hayatını tehlikeye sokmakta.
