9 Haziran 1827: Mutasavvıf Hâlid El Bağdâdî'nin vefatı
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Onlar; yaşadıkları döneme çalışmalarıyla, eserleriyle damga vurup iz bırakarak gittiler. Bugün, Mutasavvıf Hâlid El Bağdâdî'yi hayırla yâd ediyoruz.
Hâlid-i Bağdâdî, 1779 yılında Irak’ın Süleymaniye şehrine bağlı Karadağ kasabasında dünyaya geldi.
Altıparmak lakabıyla tanınan babası Pir Mikail de Kadiriyye tarikatına bağlı bir sûfi, annesi de bölgenin ünlü bir sûfi ailesine mensuptu. Soyunun baba tarafından Hz. Osman’a ulaştığı kaydedilmektedir. Hâlid, Nakşibendiyye mensupları arasında Mevlânâ unvanıyla tanınmaktadır. Karadağ’da,Berzenc ailesinden Şeyh Abdürrahim ve kardeşi Şeyh Abdülkerim başta olmak üzere çeşitli hocalardan ders alıp medrese öğrenimini tamamladı. Daha sonra mantık ve kelam ilmi üzerine yoğunlaşarak bölgedeki Erbil, Süleymaniye ve Senendec gibi yörelerde ve Bağdat’ta da ilim tahsil etti. Medreselerdeki tartışma ortamı ruhunu pek tatmin etmediği için çıktığı Hac yolculuğu dönüşünden sonra bir mürşit bulmak için İran’dan Tahran Bistâm, Harakan, Meşhet ve Afganistan üzerinden Hindistan’a Şeyh Abdullah Dihlevî’ye gidip ona mürit oldu.
Bir yıl kendisinden tasavvuf terbiyesi aldıktan sonra, onun izni dâhilinde Batı Asya’da halkı irşad etmek üzere halife olarak geri döndü. Ömrünün geri kalan yıllarını Şam’da geçiren Mevlânâ Hâlid, sadece ikinci defa hac yapmak ve halifesi Şeyh Abdullah Ferdî sayesinde büyük bir coşkuyla karşılandığı Kudüs’e gitmek için Şam’dan ayrıldı. 1826’da Şam civarında yayılan veba salgınından öleceğini anlayınca İsmâil Enârânî, Muhammed en-Nâsıh ve Abdülfettâh el-Akrînin kendisinin yerine geçmelerini, Karadağ’daki emlâkinin yeğeni Mahmûd es-Sâhib’e verilmesini vasiyet etti.
Gömüleceği yerin tesbiti ve defniyle ilgili hazırlıkların tamamlanmasından sonra 9 Haziran 1827 vefat etti. Bahâeddin ve Abdurrahman adındaki çocukları da aynı yıl vebadan öldüler. Şam yakınlarındaki Cebelikāsiyûn’un tepelerinden birine defnedilen Hâlid el-Bağdâdî’nin kabrinin üzerine daha sonra bir bina inşa edildi. Bir zâviye ve kütüphaneden oluşan bu yer günümüzde ziyaretgâh haline gelmiştir.
Nakşbendi tarikatının onunla başlayan Hâlidiyye kolu, Mevlânâ Hâlid’in yüzlerce halifesi aracılığı ile son derece geniş coğrafyalara nüfuz etti. Hâlidilik Balkanlar ve Kırım’dan Güneydoğu Asya’ya kadar yayıldı.
Ancak tarikatın asıl etki alanı Osmanlı Devleti’ne bağlı Kuzey Irak, Güneydoğu Anadolu ile Kuzeybatı İran bölgeleriydi. Mevlânâ Hâlid Nakşbendiyye tarikatının Hâlidiyye kolunun kurucusu sûfî, mürşid ve şeyh kimliğiyle öne çıkmakla birlikte o aynı zamanda önemli bir müselles şair ve yazar olarak bilinen bir ediptir.
