8 Haziran 1912: Hüseyin Hüsnü Efendi (Osmanlı Şeyhülislâmı)
Onlar; yaşadıkları döneme çalışmalarıyla, eserleriyle damga vurup iz bırakarak gittiler. Bugün, Osmanlı Şeyhülislâmı Hüseyin Hüsnü Efendi'yi hayırla yâd ediyoruz.
İstanbul’da doğdu. Diyarbakırlı (Molla Çelebi) Mehmed Hamdi Efendi’nin torunu, Erzurumlu İbrâhim Rüşdü Efendi’nin oğludur. Dâvud Paşa Rüşdiyesi’ne devam etti. Babası’nın Gelibolu nâibliğine tayin edilmesi üzerine oraya gitti. Gelibolu Rüşdiyesi’nde okurken bir yandan da Osman Efendi’den ders gördü. Daha sonra İstanbul’da Dârülmaârif’te yazı hocası hattat Mehmed Hulûsi ve damadı hüsn-i hat hocası Mehmed Şevki Efendi’den hat meşketti. Ayrıca Fâtih dersiâmlarından Ahıskalı Mehmed Efendi’nin derslerine devam etti, Mehmed Sâbit Efendi’den ferâiz okudu. Tahsilini tamamlayarak bu hocadan icâzet aldı.
1280’de (1863) mülâzemetle İstanbul Bab Mahkemesi’ne giren Hüsnü Efendi, 1290’da (1873) bu mahkemenin vekāyi‘ kâtibi muavinliğine, 1294’te (1877) sadreyn (Rumeli ve Anadolu kazaskerliği) müsteşar muavinliğine tayin edildi.
Birçok görevde bulunduktan sonra Bursa kadılığına yükseltildi. Rebîülâhir 1302’de (Şubat 1885) Vergi Emaneti İdare Meclisi âzalığı üzerinde kalmak üzere Bağdat, Basra ve Musul vilâyetleri arazi ve emlâk müfettişliği göreviyle bir yıl kadar bu vilâyetlerde dolaştı. 1304’te (1887) kendisine Defter-i Hâkānî Senedât İdaresi Umûr-i Şer‘iyye memuriyeti verildi. Receb 1305’te (Mart 1888) bu görevi sona erdi.
Aynı yılın ramazanında (mayıs) Meclis-i Eytâm âzalığına, bir ay sonra Evkāf-ı Hümâyun Beytülmâl kassâmlığına getirildi. Zilhicce 1306’da (Ağustos 1889) Mahkeme-i Teftîş-i Evkāf müsteşarı oldu ve ardından Evkāf-ı Mülûkâne memuriyeti verildi.
Bu arada 1889’da Hukuk Mektebi’nde evkaf dersi, bir yıl sonra arazi kanunnâmesi ve tapu nizamnâmesi derslerini, 1892’de İslâm hukukunun bazı konularını okutmaya başladı. 1311’de (1893-94) Mülkiye Mektebi’nde ahkâm-ı evkāf dersleri vermekle görevlendirildi. Ayrıca Fâtih dersiâmları arasında yer aldı ve bazı talebelere icâzet verdi.
Zilkade 1315’te (Nisan 1898), Hey’et-i Islâhiyye âzalığıyla Yemen’e tayin edildi ve beş yıl burada görev yaptı. 1320’de (1902) bu heyetin lağvedilmesiyle esas görevi olan Mahkeme-i Teftîş-i Evkāf müsteşarlığına döndü. Cemâziyelâhir 1322’de (Ağustos 1904) Anadolu kazaskerliği pâyesine nâil oldu; aynı yılın zilkadesinde (Ocak 1905) irâde-i seniyye ile Yemen Bölgesi Islah Komisyonu üyeliğine getirildi.
Nihayet 30 Zilhicce 1327’de (12 Ocak 1910) Birinci Mecidî ve Birinci Osmânî nişanlarına sahip olan Hüsnü Efendi, 22 Cemâziyelâhir 1330’da (8 Haziran 1912) vefat etti. Cerrahpaşa Camii hazîresinde babasının kabrinin yanına defnedildi.
