04 Mart'ta Türkiye'de neler yaşanmıştı? Tarihte bugün hangi gelişmeler oldu? Menemen Vakıası Sonrası Şeyh Esad Erbili’nin Öldürülmesi, Takrir-i Sükun Kanunu'nun yürürlükten kaldırılması, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun, kürt kökenli isimlere ilk kez vize vermesi. Detaylar haberimizde.
4 Mart 1931: Menemen Vakıası Sonrası Şeyh Esad Erbili’nin Öldürülmesi
O dönem tasfiyeye uğrayan sembolik mağdurlardan biri de Şeyh Esad Erbili’dir. Dönemin manevi dinamiklerinden biri olan Şeyh Esad Erbili Menemen Vakıası bahane edilerek yok edildi.
Anne ve baba tarafından seyyid olan Erbilli Şeyh Esad Efendi'nin dedesi Şeyh Hidayetullah Efendi, Mevlânâ Halid-i Bağdadi Hazretleri'nin Erbil Halifesi'ydi.Hem Nakşî hem de Kadiri icazeti olan bir âlimdi. 1883'de İstanbul'a gelmiş, Fatih Camii'nde ders okutmaya başalamış, ünü kısa zamanda yayılan Erbilî Hazretleri'ni Abdülhamid Han'ın damadı Halid Paşa saraya davet edip, sohbetlerinden istifade etmişti.
Şeyh Esad Erbili daha sonra İstanbul'da bütün tarikatları aynı çatı altında toplayan heyetin isteğiyle Şeyhler Heyeti'nin reisi seçilir. Cumhuriyet'ten sonra bir kenara çekilir, zikir ve ayini terk eder. Yalnız ilmî ve dinî sohbetler yapar.
Cumhuriyetin ilanından sonra İstiklâl Mahkemeleri ile başlayan rüzgâr onu da içine alır.1930'da özellikle Nakşîler aleyhinde kampanyalar başlar. Şeyh Esad Erbili Menemen olayında bir numaralı suçlu olarak gösterilir. 23 Aralık 1930'da tutuklanıp, Menemen'e sevk edildi. İdam talebiyle yargılanır fakat o sırada yaşı 90'ı geçtiği için yürümekte bile zorlanıyordu. Cezası müebbede çevrildi. Oğlu Ali Efendi ise idam edildi. Şeyh Esad Erbili, üremi tedavisi için Menemen'e askerî hastaneye gönderildi. Tedavisi devam ederken 4 Mart gecesinde damar içi enjeksiyon ile zehirlendi. Cenazesi ailesine verilmedi.
04 Mart 1929: Takrir-i Sükun Kanunu'nun yürürlükten kaldırılması
Takrir-i Sükûn Yasası, 4 Mart 1925'te Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bir yasadır. Hükûmete olağanüstü yetkiler veren Takrir-i Sükûn yasası ile Kasım 1924 ortalarında güya irtica tehlikesine karşı Başbakan İsmet İnönü sıkıyönetim ilân edilmesini istedi.
Ancak Meclis'te bu isteğini kabul ettiremeyince istifa etti ve yerine ılımlı kişiliğiyle tanınan Fethi Okyar başbakanlığa getirildi.
1925 Şubat ortalarında Şeyh Said İsyanı patlak verince, Doğu Anadolu Bölgesi'nde hemen sıkıyönetim ilân edildi. Fethi Bey düşürüldü ve İsmet Paşa 3 Mart'ta yeni hükûmeti kurdu.
Yeni hükûmet ilk iş olarak Takrir-i Sükûn Yasası'nı Meclis'ten geçirdi ve biri isyan bölgesinde, öteki Ankara adını taşımakla birlikte yurdun geri kalan bölgelerinde çalışmak üzere iki de İstiklal Mahkemesi kurulmasını kararlaştırdı.
04 Mart 2000: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun, kürt kökenli isimlere ilk kez vize vermesi.
