26 Ağustos 2026: Günün Ayet ve Hadisi

HAYAT EKONOMİSİ! Hayat, her saniyesi çok kıymetli bir yolculuk ve bu yolculukta hepimiz farkında olmadan bir "ekonomi" yapıyoruz. Ama bahsettiğim para pul değil; zaman, kelam ve duygu ekonomisi. İslam inancında israf sadece tabağımızda bıraktığımız yemek ya da boşa akıttığımız su değildir. Bir mümin için vaktini boşa harcamak, sözünü ziyan etmek ve en önemlisi kalbini hoyratça harcatmak da çok büyük birer israftır. Tam da bu eskilerin o çok derin, "Yolcu olmayanla yola çıkılmaz yola yazıktır, halden anlamayanla sohbet edilmez dile yazıktır, kıymet bilmeyene gönül verilmez kalbe yazıktır" sözü, aslında bize çok pratik ve insani bir sınır çizme ahlakı öğretiyor. Öncelikle şu "yol" meselesine bakmak lazım. Biz bu dünyaya sadece gün tüketmeye gelmedik, hepimizin yürüdüğü manevi bir olgunlaşma yolu var. İnancımıza göre bu yolda kiminle yürüdüğümüz, nereye varacağımızı da belirliyor. Peygamber Efendimiz, "Kişi arkadaşının dini üzeredir" derken aslında tam olarak bunu kastediyordu. Sizinle aynı dertleri paylaşmayan, sizinle aynı ufka bakmayan biriyle zorla yola devam etmeye çalışmak hem size hem de o güzel hedeflerinize haksızlıktır. Hedefi menzil olmayan insan, yolun sadece yükünü artırır, şevkinizi kırar. İşte bu yüzden "yola yazıktır" denmiştir; çünkü her yol, ona inanan ve hakkını veren insanlarla yürünmeyi hak eder. Aynı durum dilimiz ve kelamımız için de geçerli. İnsanı diğer canlılardan ayıran en büyük lütuf konuşabilmesi, kalbindekini dile dökebilmesidir. Ama her güzel şey gibi söz de muhatabını bulduğunda değer kazanır. Kur’an bize hep en güzel, en doğru sözü söylemeyi emreder fakat tasavvufta çok önemli bir kural vardır: Söz, duymaya hazır olana söylenir. Karşınızda empati duygusundan yoksun, "halden anlamayan" biri varsa, siz ona dünyanın en bilge cümlelerini de kursanız boşadır. Hz. Ali'nin dediği gibi, hikmeti ehli olmayana vermek kelama zulmetmektir. Sırf konuşmuş olmak için, sizi anlamayacak insanlara içinizi dökmek sadece dilinizi yorar, içinizi boşaltır. Kelam azizdir, onu ancak değerini bilecek dost meclislerinde harcamak gerekir. Ve en önemlisi kalp... İslam irfanında kalp sıradan bir organ değildir, Allah’ın insandaki tecelli merkezidir, yani bir nevi kulun kendi içindeki kutsal mabettir. Bu kadar değerli bir sarayın kapılarını, onun değerini hiç bilmeyecek, hoyrat, bencil ve sevmeyi beceremeyen birine açmak, insanın kendine yapabileceği en büyük kötülüktür. Sevgimiz, bağlılığımız, sadakatimiz aslında birer manevi sermayedir. Furkan Suresi'nde ahirette pişmanlık içinde "Keşke falanı dost edinmeseydim" diye feryat edecek insanlardan bahsedilir. O feryat, aslında dünyada kalbini yanlış insanlara emanet edip "kalbine yazık edenlerin" hüzünlü sonudur. Hayatı bir sarraf titizliğiyle yaşamak zorundayız. Yolcu olmayana vakit harcamamak, anlamayana nefes tüketmemek ve kıymet bilmeyene gönül bağlamamak bir kibir ya da insanları küçümseme refleksi değildir. Aksine, Allah’ın bize emanet ettiği ömrü, aklı ve kalbi koruma sorumluluğudur. Elimizdeki bu güzelliklerin değerini bilelim ki, hem bu dünyada hem de ötelerde heybemizde pişmanlıklar değil, huzur dolu anlar kalsın.