Pekmez deyince akla ilk gelen üzüm pekmezidir. Dut, andız, keçiboynuzu ve bazı yörelerde pancar pekmezi de yapılmaktadır.
Pekmez, gece gündüz demeden titiz bir çalışma gerektirir. Bir o kadar da yorucudur. Üzüm, uygun bir kapta, üzerine pekmez toprağı serpilerek çiğnenir, suyu çıkarılır. Bu toprak pekmezin ekşiliğini alır, lezzetli olmasını sağlar. Kaplarda dinlendirilerek toprağın ve diğer maddelerin çökmesi sağlanır. Dinlendirilen üzüm suyu süzülerek kaynatma kazanlarına alınır. Kaynatılarak koyu bir kıvam kazandırılır. Ustalaşan insanlarımızın elinden lezzet ve koku bakımından nefis pekmez ortaya çıkar…
Pekmezin, yapıldığı meyveye göre ayrı bir lezzet ve besin değeri vardır. Bol karbonhidrat bulundurduğundan, önemli bir enerji kaynağıdır. Yoğun bir mineral, B vitamini, glikoz kaynağıdır. Kalsiyum, demir, potasyum zenginliğidir. Pekmez, büyüme çağındaki çocuklar, sporcular, gebe ve emzikli kadınlar ile kışın soğuk ortamda çalışmak zorunda kalanlar için eşsiz bir gıda maddesi..
Üzüm, dut, keçiboynuzu, incir gibi meyvelerin kaynatılmasıyla elde edilen pekmez, yüksek oranda karbonhidrat ihtiva ediyor. Barındırdığı B1, B2 vitaminleri ile demir, kalsiyum, magnezyum ve potasyum gibi minerallerden dolayı kan yapıcı, iştah açıcı ve enerji verici özelliği de var. 200 gram pekmez, kalori açısından bin 150 gram süte, 300 gram ekmeğe veya 350 gram ete eşdeğer..
18. asra kadar baklavamızda dahi şeker değil, o vardı...
Bizde tatlandırıcı olarak bal ile pekmez vardı. Tatlılarımız, baklavamıza onlar tad verirdi. 18. asrın sonlarında Avrupa'dan ilk rafine şeker "Kelle Şekeri" adıyla gelip, tatlılarımıza girdi. Ama halk nezdinde asla pekmezin papucunu dama atamadı. Çünki asırlardan gelen tecrübe ile onun faydaları iyi biliniyordu.
Üzüm pekmezi: Kan yapar, enerji verir, iştah açar. Gebelikte, bebek gelişimi için yaralıdır. Ayrıca mide, bağırsak ve böbrekler üzerine olumlu etkileri vardır. Damar sertliğine iyi gelir ve kan dolaşımını kolaylaştırır.
Dut pekmezi: Anemik hastalara çok faydalıdır. Bilhassa mide hastalıkları, ülsere iyi gelir. Astım ve bronşit hastalıklarında, soğuğa karşı vücut direncinin arttırılmasında kullanılır. Sporcular için enerji deposudur. Bebeklerin ve çocukların zekâ ve bedensel gelişimine yarar. Gargara ile ağız ve boğaz hastalıklarında da etkilidir. Çocukların pamukçuk tedavisinde kullanılır.
Keçiboynuzu (harnup) pekmezi: Nefes darlığına etkilidir. Tansiyonu dengeler. Kalbe yararlıdır, çarpıntısını önler. Anemik hastalara yararlıdır. Dişleri ve kemikleri güçlendirici etkisi vardır. Bağırsakları hareketlendirir. İyi beslenmesi gereken çocuklar ve gebeler için gereklidir. Karaciğer, akciğer ve daha başka birçok doku için çok faydalıdır. Kandaki zehirli maddeleri temizler. Hazım sistemi üzerine etkilidir. Bağırsak kurdu, tenya, solucan gibi bağırsak parazitlerini temizler.
Andız (ardıç) pekmezi: Bronşit, öksürük, sarılık, kaşıntı, egzama, mide bulantısı, akciğer, karaciğere yararlıdır. Kan yapıcıdır ve enerji verir.
