Kimliksizleşmenin Eşiğinde Bir Medeniyet: Türkiye’nin Asıl Meselesi

Kimliksizleşmenin Eşiğinde Bir Medeniyet: Türkiye’nin Asıl Meselesi

Hüseyin Demir

Bugün Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu en büyük mesele ekonomik değildir. Siyasî de değildir. Asıl mesele, giderek derinleşen bir kimlik ve aidiyet krizidir.

Son iki asırdır bu coğrafyada yaşanan dönüşüm, yalnızca kurumların değişimi olarak okunamaz. Daha derinlerde işleyen bir süreç vardır: İnsanımızın kendisine yabancılaşması. Kendi tarihine, kültürüne, inancına ve medeniyet tasavvuruna yabancılaşması.

Bir toplumun geleceği gençleriyle şekillenir. Ancak bugün genç kuşakların önemli bir kısmı, kendisini tarihî ve kültürel sürekliliğin bir parçası olarak görmüyor. Dünyanın farklı ülkelerinde yapılan araştırmalar gibi Türkiye'de yapılan çalışmalar da gençlerin aidiyet, anlam arayışı ve kimlik sorunları yaşadığını göstermektedir. Özellikle dijital kültürün etkisi altında yetişen yeni nesillerde dinî, kültürel ve tarihî referansların zayıfladığı gözlemlenmektedir.

Buradaki mesele yalnızca dinî hassasiyetlerin azalması değildir. Mesele, insanın kendisini var eden anlam dünyasından kopmasıdır.

Çünkü medeniyetler yalnızca yollar, köprüler, fabrikalar veya teknolojiler üzerine kurulmaz. Bunlar medeniyetin sonucu olabilir; fakat medeniyetin kaynağı değildir. Medeniyetin kaynağı insandır. İnsanı inşa eden ise değerlerdir, inançlardır, ahlâktır ve ortak ideal duygusudur.

Bugün dünyanın birçok yerinde görülen kimlik krizleri, yalnızca ekonomik refahın insanı mutlu etmeye yetmediğini göstermektedir. İnsan, ekmek kadar anlamla da yaşar. Maddî ihtiyaçlar kadar manevî ihtiyaçlara da sahiptir.

Türkiye'nin modernleşme serüveni boyunca yaşadığı temel problem, modernleşmek ile köksüzleşmek arasındaki farkın çoğu zaman gözden kaçırılması olmuştur. Oysa gelişmek başka, kendine benzemekten vazgeçmek başkadır.

Bir ağacın göğe yükselmesi için köklerini toprağın derinliklerine salması gerekir. Köklerinden koparılan bir ağaç büyüyemez. Toplumlar için de durum farklı değildir.

Bugün gençlerin karşı karşıya bulunduğu en büyük sorunlardan biri anlam boşluğudur. Sosyal medya, dijital platformlar ve küresel kültür endüstrisi gençlere sınırsız tüketim imkânları sunarken; hayatın anlamına dair güçlü cevaplar verememektedir. Son yıllarda yapılan araştırmalar, sosyal medyanın dinî öğrenme süreçleri, kimlik oluşumu ve değer algıları üzerinde belirgin etkiler oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

Bu nedenle mesele yalnızca eğitim reformu değildir. Daha kapsamlı bir medeniyet muhasebesine ihtiyaç vardır.

Okullar bilgi verebilir; fakat aidiyet duygusunu tek başına inşa edemez. Aileler sevgi verebilir; fakat kültürel süreklilik olmadan bunu kalıcı hâle getiremez. Devlet güvenlik sağlayabilir; fakat milletin ruhunu koruyacak olan şey ortak medeniyet şuurudur.

Türkiye'nin önündeki asıl soru şudur:

Yeni nesillere neyi miras bırakacağız?

Sadece ekonomik hedefleri mi?

Sadece kariyer planlarını mı?

Sadece sınav başarılarını mı?

Yoksa insanı insan yapan hakikat arayışını, ahlâkı, adalet fikrini, merhameti ve köklü medeniyet birikimini de aktarabilecek miyiz?

Bir milletin geleceği, gençlerine bıraktığı anlam mirası kadar güçlüdür.

Bu nedenle Türkiye'nin ihtiyacı yeni kutuplaşmalar değildir. Yeni kültür savaşları da değildir. İhtiyaç duyulan şey, kökleriyle yeniden buluşan bir medeniyet tasavvurudur.

İnsanına değer veren, adaleti merkeze alan, ahlâkı yücelten, bilgi ile hikmeti buluşturan bir yeniden inşa süreci...

Çünkü tarih boyunca bu coğrafyayı ayakta tutan şey yalnızca askerî güç veya siyasî kudret olmamıştır. Bu toprakları ayakta tutan asıl güç, insan yetiştirme kabiliyeti olmuştur.

Eğer yeni nesiller kendi tarihlerini, kültürlerini, inançlarını ve medeniyetlerini tanıyarak yetişirse, Türkiye yalnızca kendi geleceğini güvence altına almaz; aynı zamanda insanlığın aradığı adalet, merhamet ve anlam arayışına da katkı sunabilir.

Fakat bunun gerçekleşebilmesi için önce şu gerçeği kabul etmek gerekir:

Bir milletin en büyük serveti ne doğal kaynaklarıdır ne de ekonomik gücüdür.

Bir milletin en büyük serveti, kimliğini kaybetmemiş insanlarıdır.

Selam ve dua ile.