Şeyma Demircan Namazcı Mirat Haber'de yazdı: Komşumun evinden ergen oğlunun yüksek sesini sıkça duyuyorum. Dışarıda son derece efendi görünen bu genç, evde adeta başka birine dönüşüyor. Beğenmediği bir yemek, bulamadığı bir eşya… Sesi hızla yükseliyor.
Şeyma Demircan Namazcı Mirat Haber'de yazdı: Komşumun evinden ergen oğlunun yüksek sesini sıkça duyuyorum. Dışarıda son derece efendi görünen bu genç, evde adeta başka birine dönüşüyor. Beğenmediği bir yemek, bulamadığı bir eşya… Sesi hızla yükseliyor.
Ardından annesinin sesi geliyor… Kısık, açıklayan, yatıştırmaya çalışan… Neredeyse özür dileyen bir ton. Biliyorum, görüyorum… Bu sahne birçok eve yabancı değil. Ama bu sahnenin bir sonucu var.
Ve belki de bu yüzden Türkiye, narsisitlik skorunda dünyada üst sıralarda yer alıyor. Yani ülkemizde narsistik özellikler hızla artıyor. Aslında mesele sadece bize ait değil. Tüm dünyada sessiz ama tehlikeli bir yükseliş var.
Peki nasıl oluyor bu?
Narsisim bulaşıcı bir hastalık değil ki… O zaman neden bu kadar yaygınlaşıyor?
Demek ki mesele bir virüs değil.
Narsisizm; sadece doğuştan gelen bir özellik de değil…
Kişinin mizacıyla birlikte, büyüdüğü ortamın, gördüğü tutumların ve içinde yaşadığı çağın da bir ürünü. Hatta çoğu zaman da sonucu. Ve son yıllarda sıkça duyduğumuz bir kavram.
Peki tam olarak neyi ifade ediyor?
Narsist kişi; kendini aşırı önemli ve özel gören, sürekli takdir ve onay bekleyen ve çoğu zaman diğer insanların kendi etrafında dönmesi gerektiğine inanan kişidir.
Bu noktada önemli bir gerçeği görmek gerekiyor: Bu yapı çoğu zaman tek bir sebeple oluşmaz. Ama özellikle iki uç ebeveyn tutumu, bu sonucu besler.
İlki: Değersizlik. Çocuk, yeterince görülmediğinde, duyguları küçümsendiğinde, sürekli eleştirildiğinde, içinde derin bir “ben yeterli değilim” duygusu büyür.
Bu çocuk bazen içine kapanır. Ama bazen de tam tersine, o değersizlik duygusunu bastırmak için kendine bir zırh örer. İşte o zırhın adı bazen narsisizmdir.
İkinci ve bugün çok daha yaygın olan sebep ise Beslenen benmerkezcilik.
Yeni nesil ebeveynlik anlayışı, çok doğru bir yerden yola çıktı: “Çocuğu dinleyin, kendini ifade etmesine alan açın, özgüvenini destekleyin.” Ama iyi niyetle başlayan bu yol, zamanla başka bir noktaya savruldu. Çocuğu dinlemek, çocuğun her dediğini doğru kabul etmeye; onu desteklemek, yaptığı her şeyi alkışlamaya; özgüven kazandırmak ise onu dünyanın merkezi gibi hissettirmeye dönüştü.
Ve fark etmeden…
Kendini ifade edebilen birey yetiştirelim derken, başkasını dinlemeyen bireyler yetiştirmeye başladık. Değer verelim derken, sınır koymayı unuttuk. Sevelim derken, gerçekle yüzleştirmeyi ihmal ettik. Çocuğu mutlu edelim derken, onu hayata hazırlamayı kaçırdık.
Sonuç mu?
Empati kurmakta zorlanan, eleştiriye kapalı ve sadece kendi merkezinde yaşayan bir nesil…
Peki çözüm ne?
Aslında çok karmaşık değil. Ama çok hassas bir yerde duruyor: Denge.
Evet, denge…
Ne çocuğu değersiz hissettirip özgüvensiz bırakmak ne de şişirilmiş bir özgüvenle dünyanın en özeli olduğuna inandırmak. Çocuğu koşulsuz sevmek… Ama davranışlarını gerektiğinde sınırlandırmak. Ortaya çıkan sonuçtan önce çabayı takdir etmek… Ama her çabayı abartılı övgülerle şişirmemek. Empati kurmak… Ama sadece onun duygusunu değil, başkalarının duygusunu da göstermek. Gereksiz alkışlar yerine, gerçek ve dengeli geri dönüşler vermek.
Ve en önemlisi…
Çocuğa “sen değerlisin” demekle kalmayıp, başkalarının da en az onun kadar değerli olduğunu öğretmek.
Çünkü gerçek değer, insanın sadece kendini değil, başkasını da görebildiği yerde başlar.
Ve belki de bugün en çok unuttuğumuz şey tam olarak budur.
