Merkez Bankası’nın dış borç istatistiklerine yönelik revizyonu pozitif karşılanıyor. Ekonomistler, revizyonun ihracat alacak ile ithalat borç verilerini direkt firmalardan almaya ve fotoğrafı daha net görmeye imkân tanıyacağını kaydediyor.
Akit Ekonomi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) kısa vadeli dış borç istatistiklerinde revizyona gitmesi olumlu bulunuyor. İhracat alacak ile ithalat borç verilerinin bankalar yerine firmalardan alınmasını mümkün kılan revizyonun uluslararası standarda uyumu arttıracağı öngörülüyor.
Yerinde karar
İktisatçılarca TCMB’nin yerinde bir karar daha aldığına işaret ediliyor. İlaveten şu ifadeler kullanılıyor: “Daha evvel firmaların ihracat alacakları ve ithalat borçları gümrük beyannameleri esas alınarak varsayımsal olarak istatistiklere yansıtılıyordu. Türkiye’nin ithalatında önemli bir oynama görülmese de ithalat borçları önemli ölçüde artıyordu. Bunda firmaların gümrük beyannamelerinde peşin alışları mal mukabili olarak raporlamalarının ve vadeli akreditif yoluyla yaptıkları ithalatta kredi geri ödeme verilerini bankalara raporlamamalarının payı büyüktü.
Tutarsızlık vardı
TCMB 2018’den bu yana 15 milyon doları aşkın kredi riski bulunan firmalardan yabancı para borç ve alacaklarıyla ilgili raporlama alıyor. Bu firmalar Türkiye’nin toplam ithalatının yüzde 40’ını temsil ediyor. Bu firmalarca raporlanan ticari borçlar varsayımların altında. Öbür taraftan Türkiye’nin ithalat borçlarının ithalata oranı pek çok ülkenin ötesinde, yüzde 26. Yani ticari krediler istatistiklerinde birtakım tutarsızlıklar var. Bu durum TCMB’yi çeyreklik dönemler itibarıyla toplam vadeli ithalatın ve ihracatın minimum yüzde 80’ini temsil eden firmalardan ticari alacakları ile borçlarını raporlamalarını istemeye itiyor. Öyle anlaşılıyor ki bu hamle, dış borç istatistiklerinin yanı sıra yatırım ve ödemeler dengesi verilerinde görülen yanlılıkların düzeltilmesine katkı sunacak.”
Standartlara uygun
Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu ise Yeni Akit’e yaptığı açıklamada TCMB’nin istatistiklerde revizyona gitmesinin uluslararası standartlara uygun olduğunu belirtti. Aslanoğlu, revizyon kararıyla Türkiye’nin ihracat alacaklarının ve ithalat borçlarını net ölçmeye yönelik önemli bir adım atıldığını dile getirdi.
Fotoğraf netleşecek
Yeni dönemde direkt firmalardan veri alınacağını hatırlatan Aslanoğlu, şu görüşleri paylaştı: “İthalatın peşin mi mal mukabili mi yapıldığı anlaşılacak. Fotoğraf daha iyi görülecek. Bu uygulama, dünyanın pek çok ülkesinde var. Türkiye’de olması memnuniyet verici. Malum revizyonun ardından dış borç 165 milyar dolara geriledi. Rezervin dış borç karşılama oranı bir miktar arttı, yüzde 59 oldu. Ama yapılması gereken çok hamle var, ihracat gelirlerini yukarı taşımak ve dışa bağımlılığı aşağı çekmek gibi.”
