İsrail’de Filistinlilere idam tartışması: Yasa teklifi “ırksallaştırılmış” eleştirisi aldı
Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından soykırımcı İsrail’de, ölümcül terör suçlarından hüküm giymiş Filistinliler için idam cezası öngören yasa teklifi yeniden tartışmaya açıldı. İnsan hakları örgütleri, düzenlemeyi “ırksallaştırılmış idam” olarak eleştiriyor.
İsrail’de, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği operasyonun ardından, idam cezasının yeniden yürürlüğe sokulmasına yönelik tartışmalar alevlendi. Aşırı sağcı Yahudi Gücü (Otzma Yehudit) partisinin öncülüğünde hazırlanan yasa tasarısı, İsrail mahkemelerinde “ölümcül terör saldırılarından” hüküm giyen Filistinliler için idam cezası öngörüyor.
İsrail, kuruluşundan bu yana idam cezasını yalnızca iki kez uyguladı. Bunlardan ilki, 1948’de vatana ihanet suçlamasıyla idam edilen ve daha sonra suçsuzluğu kabul edilen İsrailli subay Meir Tobianski, ikincisi ise 1962’de idam edilen Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann oldu. Eichmann, Holokost’un mimarlarından biri olarak yargılanmış ve kamuoyuna açık bir davanın ardından idam edilmişti.
“SAVUNMA DUVARINA EKLENEN BİR TUĞLA”
Yasa teklifinin en güçlü savunucularından biri, İsrail Parlamentosu (Knesset) Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı ve Yahudi Gücü Partisi mensubu Zvika Fogel. Fogel, idam cezasını “savunma duvarına eklenen bir tuğla” olarak tanımlıyor.
“İdam cezasını getirmek en ahlaki, en Yahudi ve en doğru şey,” diyen Fogel, düzenlemenin caydırıcılığı artıracağını ve rehine alma eylemlerinin önüne geçeceğini savunuyor.
Tasarıya göre, Batı Yaka’daki Filistinlileri yargılayan askeri mahkemelerde idam cezası zorunlu olacak. Karara karşı otomatik temyiz sürecinin ardından, hükümlerin 90 gün içinde infaz edilmesi öngörülüyor. Sivil İsrail mahkemelerinde ise idam cezası isteğe bağlı olacak.
“CİNAYETE KARŞI AŞI”
Yasa teklifini destekleyenler arasında, 7 Ekim saldırılarında yakınlarını kaybeden aileler de bulunuyor. Bunlardan biri, kızı Margarita’yı Nova müzik festivali sırasında kaybeden doktor Valentina Gusak.
Gusak, parlamentodaki oturumda 21 yaşındaki kızının fotoğrafını göstererek idam cezasını “önleyici bir tedavi” olarak tanımladı: “Bu tıpta ‘koruyucu tedavi’ olarak adlandırılır. Bu bir sonraki cinayete karşı aşıdır.”
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİ: “IRKSALLAŞTIRILMIŞ İDAM”
İnsan hakları örgütleri ve muhalefet ise yasa teklifini sert biçimde eleştiriyor. İsrailli insan hakları örgütü HaMoked’in Direktörü Tal Steiner, düzenlemeyi “İsrail hukuk tarihinde önerilmiş en uç düzenlemelerden biri” olarak tanımlıyor.
Steiner’e göre asıl sorun, yasanın yalnızca Filistinlileri hedef alması:
“Bu yasa Filistinliler için var, Yahudiler için değil. İsraillilerin Filistinlileri öldürdüğü vakaları kapsamıyor. Bu açık bir ayrımcılık.”
Muhalifler ayrıca düzenlemenin Yahudi hukukuna, yaşam hakkına ve İsrail’in taraf olduğu uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu savunuyor.
GÜVENLİK BÜROKRASİSİ VE GEÇMİŞ DENEYİMLER
İsrail’de geçmişte de terör suçları için idam cezası önerileri gündeme gelmiş, ancak güvenlik bürokrasisi bu adımlara karşı çıkmıştı. Güvenlik yetkilileri, idam cezasının caydırıcı olmadığı, aksine tansiyonu yükselttiği görüşünü savunmuştu.
Halihazırda birçok Filistinli saldırgan, eylem sırasında İsrail güvenlik güçleri veya silahlı siviller tarafından öldürülüyor. Ayrıca, geçmişte askeri mahkemelerde verilen idam cezalarının tamamı temyizde müebbet hapse çevrildi.
Yasa tasarısı ilk olarak 2023 başında gündeme geldi, ancak 7 Ekim saldırılarının ardından rehinelerin akıbetini tehlikeye atabileceği gerekçesiyle geçici olarak askıya alındı. Buna rağmen Ulusal Güvenlik Bakanı ve Yahudi Gücü lideri Itamar Ben Gvir, rehine anlaşmalarına açıkça karşı çıktı.
Kasım ayında tasarı, Knesset’te ilk oylamayı 39’a karşı 16 oyla geçti. Ben Gvir oylamanın ardından parlamentoda şeker dağıttı. Parti milletvekilleri, idam cezasını simgeleyen ilmik şeklinde rozetler takmaya başladı.
MUHALEFET: “İNTİKAM DUYGUSUYLA YASA YAPILMAZ”
Arap kökenli İsrailli milletvekili ve Hadash Partisi üyesi Aida Touma-Suleiman, düzenlemenin toplumdaki öfke ve intikam duygularını körüklediğini savunuyor.
“Yasalar ve mahkemeler intikam içgüdüsüyle yönetilemez,” diyen Touma-Suleiman, yasanın kabul edilmesi hâlinde İsrail Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edileceğini öne sürüyor.
Öte yandan Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite, İsrail hapishanelerinde tutulan Filistinlilere yönelik “yaygın ve sistematik kötü muamele” iddialarından duyduğu endişeyi dile getirdi. İsrail ise bu suçlamaları reddediyor.
Son iki buçuk yılda, İsrail cezaevlerinde hayatını kaybeden Filistinli tutuklu sayısının 110’a ulaştığı belirtiliyor.
EİCHMANN’DAN BUGÜNE
İsrail’de idam cezası tartışması, 1960’larda yargılanan Adolf Eichmann davasını da yeniden gündeme getirdi. Holokost’un başlıca sorumlularından biri olan Eichmann, İsrail tarafından Arjantin’den kaçırılmış, Kudüs’te yargılanmış ve idam edilmişti.
Bugün ise İsrail, dünyanın büyük bölümünün idam cezasını terk ettiği bir dönemde, bu cezayı yeniden hukuk sistemine sokmaya hazırlanıyor.
Yasa tasarısının yürürlüğe girmesi için Knesset’te iki oylamadan daha geçmesi gerekiyor. Tartışmalar, hem İsrail iç siyasetinde hem de uluslararası alanda uzun süre devam edecek gibi görünüyor.
