İnsan sağlığı ve çevrenin korunmasına katkı sağlamak amacıyla elektrikli ve elektronik atık ürünlerin geri alımına ilişkin Resmi Gazete’de yeni bir yönetmelik yer aldı. Yönetmelikte üreticilerin yılda en az bir kez geri alım kampanyası düzenlemesi zorunlu hale geldi. Yeni düzenleme ile hayata geçirilen kampanyalar kapsamında tüketiciler atık ürünler karşılığında daha uygun fiyatlara yeni elektronik ürünlere ulaşma imkanı sahibi olacaklar.

ÇOCUKLAR VE ANNE ADAYLARI RİSK ALTINDA Dünya Sağlık Örgütü yeni yayınladığı raporda e-atıkların neden olduğu sağlık riskleri için sık sık uyarılarda bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) çöpe atılan elektrikli veya elektronik aletlerin yasal olmayan şekilde işleme alınması sonucu çocuklar, ergenler ve bebek bekleyen annelerin risk altında olduğunu bildirdi.

Küresel E-Atık İstatistikleri Ortaklığı’na göre 2019 yılında 53.6 milyon ton olarak ortaya çıkan e-atıkların sadece yüzde 17.4’ü kayıtlı şekilde toplanıp uygun şekilde geri dönüştürüldü. DSÖ e-atıklardan parçaları uygun olmayan yöntemlerle çıkartmanın özellikle çocukların sağlığı üzerinde etkileri olacağını bildiriyor. E-atıkları geri dönüştürmek özellikle çocuklar, ergenler ve hamile kadınlar gibi fiziksel ve nörolojik gelişiminin önemli evrelerinde olanları etkiliyor.

TEMEL GÖREVLERDEN BİRİ Uygulanacak Tüketici Başvuru Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, getirilen yeni uygulamanın etkilerini değerlendirdi. Kampanyaların yılda birden fazla defa yapılması gerektiğine dikkat çeken Ağaoğlu, “Teknolojinin gelişmesine paralel olarak tüketicilere sunulan elektronik ürünlerde gelişmeler ile birlikte yenilikler ortaya çıkmakta tüm dünya elektronik atık çöplüğüne dönmektedir. Yapılan bu yeni düzenleme çevre açısından olumlu, üreticilerin ve tüketicilerin hassasiyetle uymaları gereken bir durumdur.

Tüketicilerimizin elektronik eşyalarını, buzdolabı, televizyon, cep telefonu, kablo gibi ürünleri kullanımdan çıkarttıkları takdirde rastgele çevreye atmamaları bilinçli tüketici olmaları temel görevlerinden biridir. Bunun yanında üreticilerin de atıkları geri toplayıp çevreye zarar veremeyecek şekilde değerlendirmek ve imha etmek için üzerine düşen her şeyi yapmalılar. Yeni düzenleme ile getirilmiş bulunan kampanya zorunluluğu üreticilerin mevzuatın ötesine taşıyarak sıklıkla başvurmaları gereken bir uygulama olmalıdır” dedi.

İKİ TARAF İÇİN DE OLUMLU SONUÇLARI VAR Uygulama ile hem çevrenin hem de ekonominin korunmasına olumlu katkılar sağlanacağını ifade eden Ağaoğlu, “Kullanılan pil, akü, elektronik cihazlar mutlaka belli bir sistem dahilinde toplanmalı, geri toplanmasında tüketicilerin de özen göstermesi açısından kampanya ile elektronik ürünlerin toplanmasına destek göstermeliler. Örneğin eski çamaşır makinesini, bilgisayarını getirip satıcıya teslim eden tüketiciye yeni ürün bir miktar indirim ile sunulmalı. Böylece hem çevre korunur hem de ekonomik çıkar sağlanmış olur. Mevzuatın ön gördüğünden daha sık kampanyalar olmalı. Üreticiler kendiliklerinden de bu kampanyaları yapmalı. Mevzuat yılda bir kez böyle bir kampanya öngörse dahi satıcılar bunu sürekli olarak uygulamalıdırlar. Böylelikle elektronik atıklar geri dönüşüme ekonomik katkı sağlayacaktır. Böylece çevrenin de korunmasına yarar sağlanmış olunur” ifadelerini kullandı.

“EVRENSEL HAKLARDAN BİRİ” Ağaoğlu açıklamasında sağlıklı çevrede yaşamanın 8 evrensel tüketici haklarından birisi olduğunu ifade ederek “Bilinçli tüketicilerin de dünyayı elektronik çöplüğüne dönüştürmemeyi görev bilmesi gerekiyor” şeklinde konuştu.